tsitologiya

PPT 31 pages 9.2 MB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 9.2 MB

File type PPT

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

prezentatsiya powerpoint tayyorladi: axmedova kamola ma'ruza rejasi tsitologiya fani, uning maqsad va vazifalari hujayra nazariyasi hujayra qobig'i va uning funktsiyasi membranali va membranasiz hujayra organellalari yadro hujayralarning bo'linishi maqsadi: «gistologiya» kursi haqida bir butun tushuncha hosil qilish, «gistologiya» fanini boshqa fanlar bilan bog'lash. vazifalari: mikroskopik taraqqiyotni rivojlanish davrining davomiyligi, organizmni xujayra, to'qima, azo sifatida taraqqiyoti, uning vazifalarini bilish, xujayra va xujayra bo'lmagan tuzilmalarni ajrata olish. xujayralarning tuzilishi va ularning vazifalarini bilish, xamda kasallikni rivojlanishida uning ahamiyatini (xujayra patologiyasi) bilish, umumiy amaliyot shifokori uchun kasallikni patogenezi, xamda kelib chiqish sabablarini aniqlashda, hamda davolash taktikasini tanlashda ahamiyatlidir. tsitologik tekshiruv klinik tibbiyotda kasalliklarni diagnostikasida keng qo'llaniladi. masalan, qondan tayyorlangan surtma orqali qon xujayralarining tarkibini aniqlashda, meda, bronx, jigarning biopsiyasi ko'pgina kasalliklarni diagnostika qilishda keng qo'llaniladi. frantsuz anatomi marie francois bichat (1771-1802 yy.) biologiyaga «to'qima» termini kiritgan va to'qimalarning 21 turini bayon etgan. 1819 y. (grekcha. histos — to'qima va logos — ta'limot) nemis …

2 / 31

tsitoplazmaning mavjudligini aniqlagan (1830) r. braun hujayralarda yadro borligini ko'rgan (1833). t.shvann hujayra nazariyasini yaratgan (1839). hujayra nazariyasining asosiy tamoyillari: 1. xujayra — tirik organizmning eng kichik birligi; 2. barcha organizm xujayralari o'xshash tuzilishga ega; 3. hujayralar bo'linish va ko'payish qobiliyatiga ega. yangi xujayralar ona xujayraning bo'linishidan xosil bo'ladi; 4. ko'p xujayrali organizmlar to'qima va a'zolarga birlashgan, nerv, endokrin va immun sistema tomonidan boshqariluvchi hujayralardan iborat. m. shleyden o'simliklar hujayralardan tuzilgan degan xulosaga kelgan (1838) t. shvann barcha hayvonlar organizmi hujayralardan tuzilgan degan xulosaga kelgan (1839) r.virxov barcha hujayralar mvjud xujayralardan paydo bo'ladi degan fikrga kelgan (1858) xujayralarning umumiy tuzilishi sxemasi hujayra — tsitoplazma va yadrodan tashkil topgan sistema bo'lib, o'simlik va xayvon organizmining takomillashishi, tuzilishi va yashash jarayonlarining asosidir. hujayra qobig'ining tarkibiy qismi, membranali organellalarning membranasi va yadro qobig'ini xosil qiladi. qalinligi 6 nm bo'lgan lipoproteid tuzilma (40% - lipid, 60% - oqsil) funktsiyasi: - chegara - transport - …

3 / 31

lemmaning tuzilishi sxemasi lipidlar uglevodlar glikoproteinlar integral oqsillar yarimintegral oqsillar periferik oqsillar hujayra tsitoplazmasi xujayradan tashqari suyuqlik tsitoskelet glikolipidlar tsitoplazma – gialoplazma va unda muallaq joylashgan hujayra organellalari, kiritmalardan iborat; gialoplazma suv va unda erigan organik va mineral moddalardan tashkil topgan bo'lib, hujayrining yarim suyuq muhitini hosil qiladi hujayra ichida tsitoplazma harakatlanish xususiyatiga ega bo'lib, bu jarayon tsikloz deyiladi; organellalar – hujayraning doimiy tarkibiy qismi, ma'lum bir tuzilishga ega va hujayra uchun maxsus funktsiyani bajaradi; kiritmalar – hujayraning doimiy tarkibiy qismi bo'lmay, hujayraning hayot faoliyati davomida paydo bo'lib, yo'qolib turadi. tsitoplazma organellalar endoplazmatik to'r mitoxondriya golji apparati lizosoma peroksisoma hujayra markazi ribosoma mikronaycha tsitoplazma naycha, tsisterna va vezikulalardan tashkil topgan ribosomalar tutuvchi ept – donador ept. ribosomalar tutmasa – silliq ept. endoplazmatik to'r (ept) donador ept silliq ept ribosoma yadro qobig'i yadro endoplazmatik to'r (ept) ept funktsiyalari donador ept : - «eksport» uchun oqsil sintezi; - sintezlangan maxsulotni golji apparati …

4 / 31

r vezikulalar tsisterna tsisternaning ampulyar qismi golji apparatida xosil bo'ladi; biomembrana bilan o'ralgan yumaloq tuzilma; polimer va monomerlarni parchalovchi fermentlar tutadi; nishon fermenti – kislotali fosfataza; lizosomalar membrana fermentlar funktsiyalari: himoya xujayra ichi xazmlanishida qatnashadi; xujayrani o'lishdan saqlaydi. agar xujayrada lizosomalar kam yoki bo'lmasa, xujayra lipid va uglevodlarni to'planishidan o'ladi; jarohatlangan organellalarni parchalaydi. lizosomaga o'xshash kattaligi 0,1–1,5 mkm li tsitoplazmaning mayda tanachalari; matriksida fibrilla va naychalardan iborat kristal panjarali modda – nukleoid tutadi; - nishon fermenti - katalaza peroksisoma funktsiyasi - aminokislotlalarning oksidlanishi natijasida hosil bo'ladigan vodorod peroksidni parchalaydi; - vodorod peroksidni parchalash natijasida bakteritsidlik xususiyatiga ega atomar kislorodni xosil qiladi ikki membranali organella; tashqi membranasi – silliq, ichki membranasi – kristalar hosil qiladi yarim suyuq matriksida fermentlar, ribosomalar, dnk, rnk joylashadi. mitoxondriyalarning soni, shakli, kattaligi hujayraning funktsional holatiga bog'liq mitoxondriyalar 1. mitoxondriya – hujayraning respirator va energetik markazi hisoblanmish universal organella; 2. oksidlanish jarayonida mitoxondriya matriksidagi fermentlar hisobiga organik …

5 / 31

agi hujayrada tsitoskeletni hosil qiladi, kiprikcha, xivchin va tsentriola tarkibiga kiradi. tashqi diametri – 24 nm, ichkisi - 15 nm, devorining qalinligi - 5 nm. asosini taxlanib xalqa hosil qiluvchi tubulin oqsili tashkil qiladi. har bir xalqa 13 subbirlikdan iborat. funktsiyasi: 1) hujayra shaklini belgilovchi tsitoskelet hisoblanadi; 2) hujayra ichi harakatlarida ishtirok etadi; 3) kiprikcha va xivchinlarning xarakatida qatnashadi. tsentriolaning tuzilishi sxemasi a b 1 2 3 4 3 a b s a – tsentriolaninig proksimal qismi kesmasi b – tsentriolaning distal qismi kesmasi 1 – tsentralnaya vtulka 2 – spitsa 3 – qo'lcha 4 – amorf modda a, b, s – mikronaychalar hujayra markazi funktsiyasi hujayraning bo'linishida qatnashadi hujayra markazi ikki (ona v qiz) tsentriolalardan iborat. tsentriolalarning har biri tsilindrsimon shaklga ega, devori 9 mikronaychalar tripletidan iborat. tsentriolalar bir-biriga nisbatan perpendikulyar joylashgan. yadro hujayraning eng muhim qismi. yadro dnk tutib, unda hujayraning barcha xususiyatlari shifrlangan. hujayra yadrosi yadro tuzilmalari …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tsitologiya"

prezentatsiya powerpoint tayyorladi: axmedova kamola ma'ruza rejasi tsitologiya fani, uning maqsad va vazifalari hujayra nazariyasi hujayra qobig'i va uning funktsiyasi membranali va membranasiz hujayra organellalari yadro hujayralarning bo'linishi maqsadi: «gistologiya» kursi haqida bir butun tushuncha hosil qilish, «gistologiya» fanini boshqa fanlar bilan bog'lash. vazifalari: mikroskopik taraqqiyotni rivojlanish davrining davomiyligi, organizmni xujayra, to'qima, azo sifatida taraqqiyoti, uning vazifalarini bilish, xujayra va xujayra bo'lmagan tuzilmalarni ajrata olish. xujayralarning tuzilishi va ularning vazifalarini bilish, xamda kasallikni rivojlanishida uning ahamiyatini (xujayra patologiyasi) bilish, umumiy amaliyot shifokori uchun kasallikni patogenezi, xamda kelib chiqish sababl...

This file contains 31 pages in PPT format (9.2 MB). To download "tsitologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: tsitologiya PPT 31 pages Free download Telegram