biologik membranalar, plazmalemma. hujayra organoidlari

PPTX 42 sahifa 3,5 MB Bepul yuklash

42 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 3,5 MB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 42

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 42

prezentatsiya powerpoint mavzu. biologik membranalar, plazmalemma. hujayra organoidlari membranalar murakkab va o'ta spetsifik tuzilmalar bo'lib, hujayraning hayotiy jarayonini belgilab turadi. membranalar hujayraga moddalarning kirishi va chiqishini, membranalar bilan bog'liq bo'lgan bioximik protsesslarni va membranalarda joylashgan fermentlar orqali hujayrada moddalar almashinuvi (metabolizm)ni boshqarib turadi. membranalar chegaralash funktsiyasini bajaradi. turli modda molekulalari (masalan, oqsillar) spetsifik xususiyatlarga faqatgina ma'lum tartibda joylashishi va o'zaro munosabati natijasida ega bo'ladi. moddalarning bunday munosabati biologik membranalarda kuzatiladi. biologik membranalarning tuzilishi bo'yicha anchagina modellar tavsiya etilgan. shulardan devson va danielli modeli bo'yicha oqsil globulalari yog' qatlami bo'ylab bir tekis joylashganligi ta'kidlanadi. 1972 yilda sindjer va nikolson o'zining «mozaik» modelini tavsiya etdi. bunga ko'ra, lipid molekulalari ikki qavat – bir-biriga parallel joylashib, ularning gidrofil (polyar) qismlari tashqariga, gidrofob (nopolyar) qismlari esa bir-biriga qarab yotadi. biologik membranalarda oqsillar lipid molekulalari orasida joylashgan hujayra qobig'i (plazmolemma) hujayrani tashqi tarafdan o'rab turuvchi tsitoplazma qobig'i biologik membrananing o'zidan iborat bo'lishi mumkin. lekin, ko'pincha, …

2 / 42

y birikish. hujayra plazmatik membranalari bir-biriga parallel yotib, ular orasida taxminan 20 nm kenglikdagi hujayra oraliq moddasi joylashadi. (1) 2. zich birikish yoki membranalarning zich jipslashgan zonasi. bu birlashish epiteliy to'qimasiga xos bo'lib, qo'shni membranalarning oqsil molekulalari o'zaro qo'shilib ketadi.(4) 3. desmosomalar orqali birlashish, desmosoma sohasida qo'shni hujayralar tsitoplazmalarining bir-biriga tomon yo'nalgan bo'rtmalar hosil qiladi. (3) 4. tirqishli tutashish – bu tutashishda ikki qo'shni hujayralar plazmatik membranalari orasida 2–3 nm kenglikda oraliq (tirqish) qoladi (5) 5. sinapslar va sinaptik birikish, nerv hujayralari uchun xos 6. hujayra yon yuzasidagi interdigitatsiya-lar tez o'zgaruvchan tuzilma bo'lib, bunda bir hujayraning barmoksimon tsitoplazmatik o'siqchalari qo'shni hujayraning xuddi shunday o'siqchalari orasiga kirib birlashadi (2) plazmolemmadan moddalar o'tishi diffuz yo'li -moddaning yuqori kontsentratsiyali joydan past kontsentratsiyali o'ringa tarqalishi erigan molekulalarning diffuziya yo'li bilan o'tishini ta'minlovchi naychalar va tashuvchi oqsillar orqali fagotsitoz membranasidagi fermentlar yordamida - faol o'tkazilish bo'lib energiya sarf qilinadi moddaning membrana orqali o'tishi endoplazmatik to'r …

3 / 42

intezi va shakllanishida ishtirok etadi lipid va glikogenning sintezida, agregatsiyasida va transportida ishtirok etadi moddalar tashilishi ribosomaga xos xususiyatlar ribonukleoproteid zich dumaloq shakldagi diametri 15–30 nm keladigan donalardan iborat. ept va yadroqobig'ining tashqi membranasida, membranalar bilan birikmagan tsitoplazmada erkin holda ham uchraydi sedimentatsiya konstantasi 80s bo'lgan ichak ribosomalari 50s va 30s lik 2 subbirlikdan tashkil topgan. subbirliklar orasida yoriq ko'rinadi. har bir subbirlik bitta yuqori polimer ribosomal rnk molekulasini va oqsilni tutuvchi ribonukleoproteid moddadir ribosomalar yadroda, yadrochada sintez bo'ladi, rnk donachalari holida tsitoplazmaga o'tadi. ribosomalarda yadrodan informatsion rnk (i-rnk) orqali berilgan genetik axborotga qarab aktiv aminokislotalar qon densatsiyasi hamda ularning polipeptid bog'iga terilib, oqsilning sintezi ro'y beradi oqsil sintezi yakka ribosomalarda bormasdan, ularning bir to'dasida – poliribosoma yoki polisomalarda boradi. polisomalar 5–70 ta ribosomalardan iborat bo'lib, ular o'zaro diametri 1 –1,5 nm keladigan nozik ipchalar bilan birlashadi va bir-biridan 5–15 nm masofa da yotadi ribosomaning tuzilishi (sxema): 1- kichik subbirlik: …

4 / 42

an. golji kompleksining elektron mikroskopda ko'rinishi golji kompleksi uch xil qismdan tashkil topgan yassi tsisternalar sistemasi – ko'pincha 5–8 ta bo'lib, bir-biriga yaqin yotadi. yaqin tsisternalar orasi 14–15 nmdan oshmaydi, tsisterna bo'shlig'i 9–25 nm va undan ko'p, membranalarning kalinligi 7–8 nm. mayda mikropufakchalar – tsisternalar oxirida joylashgan, diametri 30–50 nm dan katta emas yirik vakuolalar, kattaligi 0,2–0,8 mkm va ko'pincha ular yassi tsisterna bog'lamlarining o'rta qismida yotadi, tsisternalarning kengaymalaridan hosil bo'ladi ultramikroskopik tuzilishi (sxema): 1- pufakcha; 2- membrana bilan o'ralgan yassi tsisternalar; 3- naychalar golji kompleksi sekretlar, glikoproteidlar, lizosomalar sintezida, yog' so'rilishida ishtirok etadi. lizosomalar belgiyalik bioximik de dyuv tomonidan ochilgan bo'lib lizosoma (yunon, lvsis – eritish, soma – tana) deb ataladi. ular kislotali sharoitda ta'sir etuvchi gidrolitik fermentlarga boy. elektron mikroskop ostida zarrachalar kattaligi o'rtacha – 0,4 mkm bo'lib, dumaloq, membranasi 8 nm. lizosomalarda hozirgi davrgacha 40 dan ortiq ferment aniqlangan bo'lib, lipidlarni erituvchi fermentlar bo'lmaydi, vazifasi hujayra ichida …

5 / 42

an qo'shilishidan hosil bo'ladi autofagosomalar birlamchi lizosomalarni nobud bo'layotgan mitoxondriya, ribosoma, endoplazmatik to'r komponentlarini va ba'zi boshqa tuzilmalarni qamrab olishi hisobiga hosil bo'ladi gidrolitik parchalanish natijasida ba'zi moddalar oxirigacha parchalanmaydi va lizosoma ichida parchalanmagan moddalar yig'iladi, bu lizosomalarni qoldiq tanacha deb yuritiladi. qoldiq tanachalar qavatli tuzilmalarni hosil qilishi mumkin. ba'zan qoldiq tanacha ichida pngmentlar yig'ilishi mumkin. qari odamlarda miya nerv hujayralarida, jigarda va mushak to'qimalarida qarilik pigmenti «lipofustsin» to'planadi. har xil patologik jarayonlarda lizosoma fermentlari sintezining buzilishi, birlamchi lizosomalar rivojlanishining kuchayishi yoki susayishi ular membranasining erishi va gidrolizlarning tsitoplazmaga chiqishi kuzatiladi. mitoxondriya-larning soni hujayra tipiga va funktsional holatiga bog'liq, jigar hujayrasi 2500 ta, amyobada 300000 – 500000 ta mitoxondriyaning eni - 0,5 mkm. ga yaqin, uzunligi – 7-60 mkm., diametri 0,2- 2 mkm. mitoxondriya shakli o'zgaruvchan bo'lib, ipcha yoki donacha, tennis raketkasi shaklida, pufakcha ko'rinadi yunoncha mitos – ip, chondros – dona, birinchi marta 1898 yilda benda tomonidan berilgan mitoxondriya …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 42 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"biologik membranalar, plazmalemma. hujayra organoidlari" haqida

prezentatsiya powerpoint mavzu. biologik membranalar, plazmalemma. hujayra organoidlari membranalar murakkab va o'ta spetsifik tuzilmalar bo'lib, hujayraning hayotiy jarayonini belgilab turadi. membranalar hujayraga moddalarning kirishi va chiqishini, membranalar bilan bog'liq bo'lgan bioximik protsesslarni va membranalarda joylashgan fermentlar orqali hujayrada moddalar almashinuvi (metabolizm)ni boshqarib turadi. membranalar chegaralash funktsiyasini bajaradi. turli modda molekulalari (masalan, oqsillar) spetsifik xususiyatlarga faqatgina ma'lum tartibda joylashishi va o'zaro munosabati natijasida ega bo'ladi. moddalarning bunday munosabati biologik membranalarda kuzatiladi. biologik membranalarning tuzilishi bo'yicha anchagina modellar tavsiya etilgan. shulardan devson va danielli mo...

Bu fayl PPTX formatida 42 sahifadan iborat (3,5 MB). "biologik membranalar, plazmalemma. hujayra organoidlari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: biologik membranalar, plazmalem… PPTX 42 sahifa Bepul yuklash Telegram