o'simlikhujayrasining ultramikroskopik tuzilmalari va ularning funktsiyalari

PPTX 35 pages 3.6 MB Free download

35 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.6 MB

File type PPTX

Pages 35

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 35

prezentatsiya powerpoint o'simlik hujayrasining ultramikroskopik tuzilmalari va ularning funktsiyalari. ma'ruzachi: b.f.f.d. (phd) g'.sh.g'ulomov reja 1 2 3 o'simliklar xujayrasining kimyoviy tarkibi o'simliklar xujayrasining tuzilishi va fiziologiyasi xujayraning organik va mineral tarki dastlab 1665 yilda ingliz olimi robert guk o'simliklar tuzilishini o'rganish uchun o'zi takomillashtirgan mikroskopdan foydalandi va po'kak tuzilishini o'rganish natijasida birinchi marta xujayra atamasini taklif etdi. xuii asrning oxirida mikroskopni yanada takomillashtirgan gollandiyalik olim anton levenguk va italiyalik olim m.malpigilar iflos suv tomchilarini kuzatish natijasida o'simlik xususiyatidagi bir xujayrali organizmlarni birinchi bo'lib ko'rdilar. hujayraviy ta'limotning rivojlanish tarixi. xujayra nazariyasini umumiy biologik nazariya sifatida 1839 yil nemis olimlari botanik mattias shleyden va zoolog teodor shvann yangi va yuqori pog'onaga ko'tardilar. 1840 yilda esa chex olimi ya.purkene birinchi marta protoplazma atamasini taklif etdi. 1831 yilda o'simlik xujayrasida yadro borligini aniqladi va bu yadro barcha tirik hujayralarning zaruriy qismi ekanligini taxmin qildi. robert broun a.a lebedev 1940 yilda mamlakatimizda o'n ming marta …

2 / 35

bularning bo'yi enidan bir necha barobar uzun bo'ladi. hujayraning tuzilishi. xujayra po'sti. xujayra po'sti orqali suv va suvda eriga kichik molekulali moddalar erkin, qarshiliksiz o'tib, plazmolemma satxiga boradi.. xujayra membranasi. xujayraning tashqi muxit bilan bo'ladigan almashuv munosabatlari va protoplast ichida ro'y beradigan hayotiy jarayonlar maxsus membrana tizimi orkali amalga oshadi. protoplast va undagi organoidlar membrana qavati bilan koplangan. ya'ni har bir organoid ham protoplazma kabi o'zining membranasi bilan tavsiflanadi. yadro. asosiy vazifasi shundaki, u xujayra, to'qima, organ va butun o'simlik uchun zarur bo'lgan barcha fiziologik, biokimyoviy jarayonlarni boshqarib turadi va axborot markazi sanaladi. yadro tasnifiy oqsillarni sintez qilish va irsiy belgilarni saqlab, avloddan avlodga berish dasturi bilan tavsiflanadi. plastidalar. ular dumaloq yoki oval shaklda. yuksak o'simliklarniig barg xujayralarida 20-50 donagacha uchraydi. plastidalar rangsiz (protoplastlar, leykoplastlar) yoki rangli (xloroplastlar, xromoplastlar) bo'ladi.o'simlik hujayrasida uch xil plastidalar mavjud: xloroplastlar, xromoplastlar va leykoplastlar. . o'simlik xujayralari plastidalarning bo'lishi bilan xayvon xujayralaridan farq qiladi endoplazmatik …

3 / 35

i, xujayra po'sti, vakuola shirasining hosil bo'lishida va xujayra uchun keraksiz (shilimshik) moddalarning xujayradan chikarib tashlanishida ishtirok etadilar. protoplast. protoplast - geterogen tizim bo'lib, yadro, tsitoplazma, vakuoladan va tsitoplazma esa, tsitozol va organellalardan tashkil topgan. organellalar hujayrani bir qismi bo'lib, ular maxsus tuzilishga ega va ma'lum bir funktsiyani bajaradi. tsitozol yoki gialoplazma - bu hujayrani organellalaridan biri bo'lib, uni ichki muhitini tashkil qiladi. protoplast tashqarisidan plazmalemma bilan o'ralgan. plazmoliz - jarayoni bu protoplastni hujayra qobig'idan ajralishi tushiniladi. protoplast murakkab kimyoviy tarkibga ega. hujayrada turli miqdorda 1010-1012 molekula har xil moddalar bor. protoplast tarkibiga suv, organik va mineral moddalar kiradi. organik moddalardan aminokislotalar, oqsillar, mono-polisaxaridlar, nuklein kislotalar yog'lar, nukleoproteidlar, lipoproteidlar pigmentlar va boshqa moddalar kiradi. hujayra tarkibiga kiradigan ko'pchilik organik moddalar suvda erimaydi. bu hodisa juda muhim, sababi, hujayradagi organoidlarning ko'p qismi suvda erib eritmaga aylanib ketgan bo'lar edi, organelalardan tashkil topgan tizim bo'lmay qolar edi. tirik hujayra yarim o'tkzuvchanlik xususiyatiga …

4 / 35

hatidan 2 xil bo'lishi mumkin: 1.parenximatik hujayralar-ularning eni bo'yiga teng bo'lib, ko'proq kvadratga o'xshash bo'ladi m: asosiy hujayra to'qmasi (0,04 mm) 2.prozenximatik hujayralar-ularning bo'yi enidan bir necha barobar katta bo'ladi. m: paxta tolasi bir hujayradan iborat bo'lib, uzunligi 35-40 mm ni, qichitqi o'tni po'stloq tolasi 70-80 mm ni tashkil qiladi. o'simlik hujayralarining ko'rinishi va bajaradigan funktsiyalari har xil bo'lsa ham, umumiy tuzilishga ega. o'simlik hujayralarining dastlab hujayra qobig'ini va ichki tarkibiy qismini farqlash zarur. hayotiy xossalari aynan hujayra ichki qismi bilan belgilanadi. uni protoplast deb ataladi. voyaga etgan o'simlik hujayrasi vakuolaga ega, u hujayra shirasi bilan to'lgan bo'ladi. protoplast tsitoplazma va unda joylashgan yirik organellalardan ya'ni; yadro, plastidalar va mitoxondriyalardan iborat. tsitoplazma murakkab tizimdan iborat, unda goldji apparati, endoplazmatik to'r, ribasoma, mikronaychalar va boshqa subimikroskopik strukturalar joylashgan. organizmni hujayralari bir-birlari bilan bog'langan, bu plazmodesmalar deb ataluvchi tsitoplpzmatik ipchalar bilan yordamida amalga oshirilgan. hujayra po'sti. u hujayra va to'qmalarga mexanik mustaxkamlikni …

5 / 35

ta ikkilamchi qavati 3 qatlamdan iborat, tash-qi qavati esa, uchlamchi deb ataladi (rasm). hujayra po'stida ham enzimatik jarayonlar sodir bo'lishi kuzatilgan. yosh po'st tarkibida quyidagi farmentlar topilgan: invertaza, fosfataza, askarbatoksidaza va boshqalar. ma'lumki hujayra po'sti suv va suvda erigan moddalarni yaxshi o'tkazadi. biroq hujayra po'stini yog'ochlanishi o'tazuvchanlikni sezilarli pasaytiradi, po'kaklash esa, o'tkazuvchanlikni keskin pasaytradi, natijada hujayra nobud bo'ladi. hujayra membranasi. hujayra va uning tarkibiga kiruvchi barcha organoidlar memrana bilan chegaralanagan. membranalar hujayralarni ayrim kompartamentlarga ajratadi. membranalarda barerlik, transport, osmotik, energetik, biosintetik va boshqa o'ta hayotiy muhim bo'lgan jarayonlar sodir bo'ladi. membranalar asosan lipoproteidli tuzilmalar bo'lib, 60% oqsil, 40% lipidlardan ayniqsa fosfolipidlardan iborat. ularning qalinligi 6-10 nm. tuzilishga ko'ra qo'sh qavatli oqsil molekulalarini orasida joylashga bo'ladi (rasm). membrana shakillanishiga gidrofob bog'ga o'rin beriladi: lipid-lipid, lipidoqsil, oqsil-oqsil. membranada yana har xil funktsiyani bajaruvchi oqsillar ham kiradi (tashuvchi, ion kanali, oqsil, nasos). membranada shakar va aminokislota tashuvchi oqsillar ham topilgan. membranada polisaxarid va …

Want to read more?

Download all 35 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'simlikhujayrasining ultramikroskopik tuzilmalari va ularning funktsiyalari"

prezentatsiya powerpoint o'simlik hujayrasining ultramikroskopik tuzilmalari va ularning funktsiyalari. ma'ruzachi: b.f.f.d. (phd) g'.sh.g'ulomov reja 1 2 3 o'simliklar xujayrasining kimyoviy tarkibi o'simliklar xujayrasining tuzilishi va fiziologiyasi xujayraning organik va mineral tarki dastlab 1665 yilda ingliz olimi robert guk o'simliklar tuzilishini o'rganish uchun o'zi takomillashtirgan mikroskopdan foydalandi va po'kak tuzilishini o'rganish natijasida birinchi marta xujayra atamasini taklif etdi. xuii asrning oxirida mikroskopni yanada takomillashtirgan gollandiyalik olim anton levenguk va italiyalik olim m.malpigilar iflos suv tomchilarini kuzatish natijasida o'simlik xususiyatidagi bir xujayrali organizmlarni birinchi bo'lib ko'rdilar. hujayraviy ta'limotning rivojlanish tarixi. x...

This file contains 35 pages in PPTX format (3.6 MB). To download "o'simlikhujayrasining ultramikroskopik tuzilmalari va ularning funktsiyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: o'simlikhujayrasining ultramikr… PPTX 35 pages Free download Telegram