anatomiyani o’rganish usullari

DOC 11 стр. 54,0 КБ Бесплатная загрузка

11 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 54,0 КБ

Тип файла DOC

Страницы 11

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 11

anatomiyani o’rganish usullari reja: 1. anatomiya fanining qisqacha tarixi 2. a’zo va a’zolar sistemasi odam anatomiyasining o’rganish usullarini bilmay turib anatomiyani bilish va u haqda yetarli ma'lumot olish mumkin emas. odam anatomiyasini asosan murda ustida o’rganiladi. lekin ayni vaqtda tibbiyot xodimlarining tirik odam bilan munosabatda bulishini ham e'tiborga olmoqlik darkor. odam organizmi va a'zolarining tuzilishi, topografiyasi murda ustida o’rganilganda turli usullardan foydalaniladi. tirik odamlarda esa mavjud bo’lgan texnika vositalaridan foydalangan holda fiziologik usullar qo’llanib o’rganiladi. bular quyidagilar: 1. antropometrik usulda gavdaning uzunligi, kengligi va og’irligi o’lchanadi, olingan ma'lumotlar organizmning ayrim bo’laklariga taqqoslanib, o’sishi yoki o‘zgarishi kuzatib boriladi. 2. kesib ochish yo’li bilan preparatlar (preparate) yasash usuli. 3. arralash usulini birinchi marta n.i. pirogov qo’llagan. u dastlab murdani qattiq, muzlatib, so’ngra o’rganish kerak bo’lgan organizm bo’lagini qavatma-qavat qilib arralagan. bu usulda a'zolar topografiyasini aniqroq o’rganish mumkin. 4. in'eksiya usuli (injectio - lotincha quyaman) - ichi kavak a'zolarga, qon tomirlarga turli xil …

2 / 11

ichi kavak a'zolar rentgen nurlarini ushlab qololmaydi. shuning uchun ularga rentgen nurini tutib qoluvchi kimyoviy moddalar yuborib, ekranda ko’rish (rentgenoskopiya) yoki rasmini olish (rentgenografiya) yo’li bilan o’rganiladi. 8. paypaslab (palpatio) o’ganish usulu . 9. perkussiya (percussio - barmoq yoki bolg’acha bilan urib aniqlash usuli . bu ikki usul kasalni ko’rish paytida qo’llanilib, a'zo chegaralarini o’rganishda keng foydalaniladi. 10. auskul'tasiya (auscultatio - eshitib ko’rish) usuli - maxsus eshituv asboblari yordamida a'zolar (yurak va o’pka)ning ishlab turgan paytidagi tovushi eshitiladi. bu usul a'zolarning normal yoki kasallik holatini aniqlashda katta yordam beradi. 11. mikroskopda ko’rib urganish usuli. bu usulda a'zolarning nozik tuzilishlari maxsus bo’yoqlar bilan bo’yalib, mikroskoplar yordamida o’rganiladi. 12. tirik odamlarda turli fizikaviy,kimyoviy va texnik usullar keng qo`llaniladi. bulardan tashqari eksperement-tajribalar ham keng qo`llaniladi, bunda a`zolarni ko`chrib o`tkazish va xokazo anatomiya fanining qisqacha tarixi anatomiya fani boshqa fanlar qatori juda uzoq rivojlanish yo’lini bosib o’tdi. ammo qadim zamonlarda hukm surgan diniy aqidalarga …

3 / 11

aristotel) kabi allomalar ham talim olganlar. buqrot (gippokrat) (eramizdan oldingi 460-377 yillarda yashagan) - tibbiyot sohasida o’zigacha bo’lgan ma'lumotlarni to’plagan, kuzatish va tekshirishlari asosida 72 ta asar yozgan. tibbiyot fanida bu qo’llanmalardan 2000 yil mobaynida foydalanib kelindi. buqrot yurak va qon tomirlar tuzilishi to’g’risida ham ma'lumotlar bergan, ammo nervlarni paylardan ajrata olmagan. arastu (aristotel) (eramizdan oldingi 384-322 yillarda yashagan) yunonistonning atoqli olimi, faylasufi va anatomi. u nervlarning paylardan farqi borligini isbotlagan. qon tomirlar yurakdan boshlanishini va "aorta"ni birinchi marta aniqlagan. gerofil (taxminan eramizdan oldingi 300-yilda tug’ilgan) - aleksandriya shahrida o’qigan va saroy tabibi bo’lib ishlagan. gerofil a'zolarning ichki tuzilishiga qiziqib, ularni birinchi marta kesib o’rgangan (anatomiya - anatomio, ya'ni "kesaman", "yoraman") so’zi ham ana shundan kelib chiqqan. olim ko’proq muskullarni, yurakni, qon tomirlar va periferik nerv sistemalarini o’rganib, birinchi bo’lib xarakatchan va sezuvchan nervlarni aniqlagan. antik davrda tibbiyot va jumladan anatomiya fani unchalik rivojlanmagan. shunga qaramasdan qadimiy rimda ruf, jolinus …

4 / 11

lib isbotlagan. u davrda odam anatomiyasini murdalarda o’rganish mumkin bo’lmaganligi tufayli olim odam a'zolari anatomiyasini hayvonlarda o’rganishga majbur bo’lgan. shu boisdan jolinusning odam organizmining tuzilishi haqidagi ma'lumotlari xatolardan holi emas. o’rta (v - xi) asrlarda dinning fan rivojiga to’sqinlik qilishiga qaramasdan o’rta osiyoda bir qancha mashhur olimlar yetishib chiqdi. ana shulardan biri buyuk alloma abu ali ibn sinodir (980-1037). u falsafa, adabiyot, matematika, kimyo, astronomiya, musiqashunoslik va tibbiyot bilan shug’ullangan. u buxoro shahri yaqinidagi afshona qishlog’ida tug’ilgan. dastlabki ilmni buxoroda olgan va 17 yoshlik chog’idayoq ko’pgina fanlarni mukammal egallagan. abu ali ibn sino xorazm va eronda saroy tabibi bo’lib xizmat qilgan. tibbiyotdagi misli ko’rilmagan buyuk va ajoyib xizmatlari, kashfiyotlari uni butun dunyoga mashxur etgan. ibn sino 100 dan ortiq asar yaratgan, bulardan eng kattasi - "tib qonunlari" 1000- yillarda yozilgan. kitob 5 jildli bo’lib, birinchi tomi anatomiya va fiziologiyaga bag’ishlangan. ibn sino o’zining bu buyuk va o’lmas kitobida tibbiyot soxasidagi …

5 / 11

k tekshirishlar" degan ilmiy asarida katta va kichik qon aylanish sistemalarini tarixda birinchi marta ilmiy ravishda isbotlab bergan. garvey qonni arteriyadan venaga ko’zga ko’rinmaydigan mayda tomirchalar orqali o’tadi, deb taxmin qilgan. leonardo da vinchi (1452-1519) uyg’onish davrining buyuk allomasi, italiyalik rassom, matematik, injener va faylasufdir. odam portretlarini to’g’ri chizish maqsadida 30 dan ortiq murdani kesib o’rgangan va a'zolar rasmini chizib chiqqan. u dunyoda birinchi bo’lib muskullarning ishlash dinamikasini o’rganib, shu bilan plastik anatomiyaga asos solgan. andrey vezaliy (1514-1564) venesiya dorilfununida anatomiya professori bo’lib ishladi. u juda ko’p murdalarni kesib o’rgandi, hayvonlarda tajriba o’tqazdi. shular asosida 1538 yili "anatomiya jadvallari" atlasini va "odam tanasining tuzilishi to’g’risidagi etti kitob" ni yozdi. vezaliyning anatomiya soxasidagi asarlariga i.p. pavlov "vezaliyning asari insoniyatning yangi tarixdagi qadimiy mualliflarni takrorlamaydigan mustaqil tadqiqotdir, bu kitob odam anatomiyasidan aql-idrokka tayanadigan birinchi asardir",- deb baxo bergan. n.i. pirogov (1810-1881) rus xarbiy-dala jarroxligining asoschisi va topograf anatomidir. u odam organizmidagi a'zolarni …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 11 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "anatomiyani o’rganish usullari"

anatomiyani o’rganish usullari reja: 1. anatomiya fanining qisqacha tarixi 2. a’zo va a’zolar sistemasi odam anatomiyasining o’rganish usullarini bilmay turib anatomiyani bilish va u haqda yetarli ma'lumot olish mumkin emas. odam anatomiyasini asosan murda ustida o’rganiladi. lekin ayni vaqtda tibbiyot xodimlarining tirik odam bilan munosabatda bulishini ham e'tiborga olmoqlik darkor. odam organizmi va a'zolarining tuzilishi, topografiyasi murda ustida o’rganilganda turli usullardan foydalaniladi. tirik odamlarda esa mavjud bo’lgan texnika vositalaridan foydalangan holda fiziologik usullar qo’llanib o’rganiladi. bular quyidagilar: 1. antropometrik usulda gavdaning uzunligi, kengligi va og’irligi o’lchanadi, olingan ma'lumotlar organizmning ayrim bo’laklariga taqqoslanib, o’sishi yoki o‘zga...

Этот файл содержит 11 стр. в формате DOC (54,0 КБ). Чтобы скачать "anatomiyani o’rganish usullari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: anatomiyani o’rganish usullari DOC 11 стр. Бесплатная загрузка Telegram