muhammad solihning “shayboniynoma” dostonida shoirning badiiy niyati va hayot haqiqatining in’ikosi.

DOCX 36 sahifa 141,5 KB Bepul yuklash

36 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 141,5 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 36

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 36

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi abu rayhon beruniy nomidagi urganch davlat universiteti filologiya fakulteti “filologiya va tillarni o‘qitish(o‘zbek tili)” ta’lim yo‘nalishi 201-guruh talabasi ________________________________ning “hozirgi o‘zbek adabiy tili” fanidan yozgan kurs ishi mavzu: muhammad solihning “shayboniynoma” dostonida shoirning badiiy niyati va hayot haqiqatining in’ikosi. topshirdi: _______________ qabul qildi: _______________ urganch 2025 reja: 1. kirish 2. shayboniylar davri manbashunosligi 3. muhammad solihning hayoti va ijodi 4. “shayboniynoma” – tarixiy doston 5. xulosa 6. foydalanilgan adabiyotlar 1. kirish kurs ishining dolzarbligi: xv–xvi asrlar movarounnahr va xuroson adabiy hayoti murakkab siyosiy jarayonlar, davlatlar o‘rtasidagi kurashlar, sulolalar almashinuvi va tarixiy o‘zgarishlar bilan chambarchas bog‘liq tarzda rivojlandi. aynan shu jarayonlarning badiiy aks etgan eng muhim manbalaridan biri — muhammad solihning “shayboniynoma” dostoni bo‘lib, u shoirning o‘z zamonasidagi voqealarni tarixiy haqiqatga sodiq holda tasvirlashga, o‘quvchi ongida real tarixiy manzarani yaratishga intilganini yaqqol namoyon etadi. doston o‘zining voqeiyligi, syujetning uzviyligi, tarixiy shaxslarning badiiy talqini …

2 / 36

i. mavzu dolzarbligining yana bir jihati — dostonning adabiy-estetik xususiyatlarini o‘rganish orqali shoirning badiiy tafakkuri, poetik mahorati, tarixiy haqiqat va badiiy niyatning qanday uyg‘unlashganini anglash imkoniyati kengayishidir. “shayboniynoma” o‘zbek mumtoz adabiyoti taraqqiyotida tarixiy epopeya sifatida muhim bosqichlardan biri bo‘lib, unda shoirning o‘z zamoniga munosabati, davlat arboblariga bahosi, siyosiy jarayonlarga yondashuvi poetik vositalar bilan mujassamlangan. shu bois ushbu kurs ishida dostonning badiiy niyati, tarixiy voqelik bilan bog‘liqligi, shoirning ijodiy maqsadi va siyosiy-falsafiy qarashlari ilmiy asosda tahlil qilinadi. kurs ishining maqsadi: muhammad solihning “shayboniynoma” dostonida shoirning badiiy niyati, tarixiy voqelikning san’atkorona talqini va hayot haqiqatining in’ikosini ilmiy-nazariy asosda tahlil qilish, dostonning adabiy-estetik mohiyatini yoritish. kurs ishining vazifalari: kurs ishining maqsadini ro‘yobga chiqarish uchun quyidagi vazifalar belgilandi: 1. muhammad solihning hayoti, ijodi va tarixiy shaxs sifatidagi pozitsiyasini o‘rganish. 2. “shayboniynoma”ning yaratilish jarayoni, tarixiy asoslari va voqeiylik darajasini aniqlash. 3. dostonning badiiy niyatini, shoirning tarixiy jarayonlarga munosabatini aniqlash. 4. shayboniyxon obrazining badiiy talqini va …

3 / 36

kti hisoblansa, tarix ilmiga tadqiq qilishni tashkil etish va rag’batlantirish tizimidagi munosabatlari kurs ishining predmeti hisoblanadi. mavzuning o’rganilganlik darajasi: asar xix asrdayoq yevropaliklarning e’tiborini o‘ziga tortgan. bu borada gap ketar ekan, o‘zbek adabiyoti yodgorliklarining birinchi tarjimonlaridan mashhur venger sharqshunos olimi vamberining (1832—1913) xizmatini alohida qayd qilmoq lozim. u yusuf xos hojibning «qutadg‘u bilik» dostonini «uyg‘ur tili obidalari va qutadg‘u bilik» nomi bilan 1870 yili insburkda va 1885 yili venada «xorazmlik shahzoda muhammad solihning 76 bobdan iborat o‘zbekcha qahramonlik eposi «shayboniynoma» degan nomda muhammad solih asari asl matnini va nemischa tarjimasini nashr ettiradi. agar «qutadg‘u bilik» — umumturkiy xalqlarning mushtarak adabiy obidasi bo‘lsa, «shayboniynoma» — o‘zbek adabiyotining obidasi. vamberi o‘zbek xalqi va o‘rta osiyoning boshqa xalqlari adabiyoti, madaniyati va tarixiga oid ko‘pgina asarlar ham yozgan. uning asarlari ingliz, nemis, frantsuz va boshqa bir qator yevropa tillariga tarjima qilingan. garchi venger olimiga qadar ayrim nemis sharqshunoslari o‘zbek adabiyoti namunalaridan nemis tiliga o‘girish …

4 / 36

tin o’rda taxtiga 25 xon kelib ketdi. xiv asrning 70 yillarida oltin o’rda ichki kurashlar yanada keskinlashib ketdi. bu kurashda shayboniylardan tulunbekaxonim, ilbon, alpxo’ja, arabshoh, kaonbeklar katta o’rin tutdilar. oltin o’rda taxti uchun kurashlar kuchayib, tushkunlikka yuz tutgan bir vaqtda oq o’rda davlati kuchayib bordi. bu holatni biz urusxon va to’xtamishlar xukumronlik qilgan davrda kuzatishimiz mumkin. 1380 yilda oq o’rdaning birlashtirilishi to’xtamishning amir temur tomonidan qo’llab quvvatlanganligi ta’sirida amalga oshirilgan edi. oltin o’rda amir temur tomonidan to’xtamishga qarshi kurashlar davomida ancha zayiflashtirilgan bo’lsada, shodibek hukmronlik qilgan davrda (1401-1407) yana kuchaya boshladi. shu yillarda oltin o’rda bulg’or, xojitarxon, qrim ustidan yana o’z hukmronligini o’rnatdi. 1406 yil edigey tomonidan xorazm bosib olindi. bunga temuriylar o’rtasida kuchayib ketgan taxt uchun kurashlar sabab bo’lgan edi. xv asrning 1- choragida oltin o’rdada o’zaro siyosiy kurashlar yana kuchayib ketdi. “1400-1417 yillar davomida oltin o’rda taxtiga o’tirgan 8 ta xon birin -ketin taxtdan tushirildi. (shodibek, po’latxon, temirxon, …

5 / 36

o’z ulusiga qaytib, qiyot, mang’it, qo’ng’irot, do’rmon, qushchi, o’tarchi, nayman, tuboyi, toymas, jot, korlik, ushun, kurlovut, echki, tangut, va boshqa qabilalar tomonidan ham xon etib ko’tarildi. bunda abulxayrxonni 200 dan ortiq urug’ va qabila boshliqlari qo’llab quvvatladilar. 1428-1429 yillarda ko’chmanchi o’zbeklar janubi-g’arbiy sibirdagi tura shahrini qo’lga kiritdilar va bu shahar 1446 yilgacha abulxayrxon davlatining poytaxti bo’lib qoldi. abulxayrxonning bu muvaffaqiyati tezda butun dashti qipchoqqa yoyildi va ko’pgina o’glonlar va sultonlar abulxayrxon xizmatiga o’ta boshladilar. 1428-1431 yillar davomida olib borilgan kurashlar natijasida abulxayrxon ilgarigi shaybon ulusi yerlarini qaytadan birlashtirishga erishdi va o’z davlatini oltin o’rda (ko’k o’rda) dan mustaqil deb e’lon qildi. 1431-1432 yillarda abulxayrxon xorazm ustiga yurish qildi va uning shimoliy qismini temuriylardan tortib oldi. biroq, bu yerda vabo tarqalgach, xorazmni tashlab ketdi. biroq, manbalarda abulxayrxonning xorazmni tashlab ketishiga sabab shohrux tomonidan qo’shin yuborilishi va xojitarxon xoni orol dengizi atrofida qochib yurgan kichik muhammadning o’g’li maxmud va uning ukasi axmadxon …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 36 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"muhammad solihning “shayboniynoma” dostonida shoirning badiiy niyati va hayot haqiqatining in’ikosi." haqida

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi abu rayhon beruniy nomidagi urganch davlat universiteti filologiya fakulteti “filologiya va tillarni o‘qitish(o‘zbek tili)” ta’lim yo‘nalishi 201-guruh talabasi ________________________________ning “hozirgi o‘zbek adabiy tili” fanidan yozgan kurs ishi mavzu: muhammad solihning “shayboniynoma” dostonida shoirning badiiy niyati va hayot haqiqatining in’ikosi. topshirdi: _______________ qabul qildi: _______________ urganch 2025 reja: 1. kirish 2. shayboniylar davri manbashunosligi 3. muhammad solihning hayoti va ijodi 4. “shayboniynoma” – tarixiy doston 5. xulosa 6. foydalanilgan adabiyotlar 1. kirish kurs ishining dolzarbligi: xv–xvi asrlar movarounnahr va xuroson adabiy hayoti murakkab siyosiy jarayonlar, davlatlar o‘rtas...

Bu fayl DOCX formatida 36 sahifadan iborat (141,5 KB). "muhammad solihning “shayboniynoma” dostonida shoirning badiiy niyati va hayot haqiqatining in’ikosi."ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: muhammad solihning “shayboniyno… DOCX 36 sahifa Bepul yuklash Telegram