tekislikda analitik geometriya va uning sodda masalalari

DOCX 9 pages 261.9 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 261.9 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

tekislikda analatik geometriya va uning sodda masalalari tekislikda analatik geometriya va uning sodda masalalari reja: 1. kirish 2. tekislik va fazoda ikki nuqta orasidagi masofa 3. kesmani berilgan nisbatda bo’lish 4. tekislik va fazoda to’gri chiziq 5. ikki to’g`ri chiziq orasidagi masofa 6. tekislikdagi ikki to’g`ri chiziq orasidagi burchak tayanch iboralar: sonlar o’qi, absissa, ordinata, kesma, tekislik, nuqtaning koordinatalari. 1. kirish dekart fransus olimi (1596-1650) bo’lib, birinchi marta o’zaro to’g`ri burchak ostida kesishgan yo’nalishlar va ularning kesishish nuqtasini «orientasiya»sistemasi (koordinatalar sistemasi) sifatida tavciya etgan. kesishuv nuqtasi xisobning boshi, yo’nalishi esa koordinat o’qlari sifatida qabul qilingan. faqat tug`ri chiziqda bajariladigan ishda bir o’lchovli koordinata o’qi ishlatiladi (ox). b) y x o 90 0 m(a,b) a b • tekislikda bajariladigan ishlar uchun ikki o’lchovli (oxy) - koordinatalar sistemasi ishlatiladi. 9 0 0 x y 90 0 o 90 0 x y z a b c o m(a,b,c) • c) z fazoda (bu …

2 / 9

a bo’luvchi uchinchi c nuqtaning cb koordinatalarini topish formulasi bo’ladi. xususiy xolda =1 bolsa, keyingi formula kesmani teng ikkita bo’luvchi nuqta koordinatalarini topish formulasiga aylanadi: x3 = x1 (4) 4. tekislik va fazoda to’gri chiziq ma`lumki, tekislikdagi har qanday nuqtadan bitta va faqat bitta to’g`ri chiziq o’tadi. nuqtalar a (x1, y1), b (x2 , y2 ) bo’lsin. shu chiziqdagi (ixtiyoriy) uchinchi m(x,y) nuqtani olsak, vektorlarning parallelik alomatiga ko’ra ,quyidagini yoza olamiz: m(x,y) nuqta ixtiyoriy bo’lganligi uchun u chiziqning xoxlagan bo’lishi mumkin. shu sababli, tenglik berilgan ikki nuqtadan o’tuvchi to’g’ri chiziq tenglamasi deyiladi. chunki, undagi m(x,y) nuqta uning xohlagan nuqtasini ko’rsata oladi. uch o’lchovli fazo uchun bu formula quyidagicha bo’ladi: aytaylik, p(m, n, p) -vektor ab –vektorga parallel bo’lsin. unda (6) formulani quyidagicha yoza olamiz va p(m,n, p) ni yo’naltiruvchi vektor deb ataymiz: (7) bu berilgan a (x1,y1,z1 ) nuqtadan o’tib , p(m,n, p) vektorga parallel bo’lgan to’g`ri chiziq tenglamasi deyiladi. …

3 / 9

x tekislikda berilgan p(m,n)vektorning uchidan unga perpendikulyar bo’lgan bitta va faqat bitta chiziq (1) o’tkazish mumkin . vektorni yasaymiz va uning uchinchi m(m,n) nuqta bilan belgilaymiz. n(x,y) esa o’sha o’tuvchi chiziqning ixtiyoriy nuqtasi bo’lsin deymiz. shartga ko’ra demak, chiziq tenglamasi qo’yidagi ko’rinishga ega bo’lar ekan: xcosα+ysinα- p= 0 bunda α berilgan vektorning yo’naltiruvchi burchagi , p esa koordinata boshidan chiziqqa tushirilgan perpendikulyar (normal)ning uzunligi bo’lganligi uchun tenglamaning nomi to’g’ri chiziqning normal tenglamasi deb atalgan. to’g`ri chiziq umumiy tenglamasini normal shaklga keltirish. ax+ by+c =0 berilgan chiziq tenglamasi bo’lsin. normal ko’paytuvchi ni topib, tenglamani unga bo’lamiz: (12) agar x va y larning koeffitsientlarini kvadtarlarga ko’tarib qo’shsak, birga tengligi chiqadi. vi banddagi koeffitsiyentlar bilan solishtirsak, ekanligiga iqror bo’lamiz. 5. ikki to’g`ri chiziq orasidagi masofa aytaylik, ikki parallel to’g`ri chiziq normal tenglamalari bilan berilgan bo’lsin. xcosα+ ysinα- p1 = 0 xcosα+ ysinα- p2 = 0 demak, ular orasidagi masofa (13) bo’ladi. nuqtadan ax+by+c=o …

4 / 9

a kursi.- toshkent: o`qituvchi, 1981. 2. bogomolov n.v. matematikadan amaliy mashg`ulotlar. – toshkent: o`qituvchi, 1984. 3. vigodskiy m.ya. spravochnik po visshey matematike.-moskva: nauka, 1977. 4. glagolev n.s. va boshqalar. matematika, iii qism.-toshkent: o`qituvchi, 1947. 5. kachenovskiy m.i. va boshqalar. algebra va analiz asoslari. 2-qism. –toshkent: o`qituvchi, 1982. 6. kudryavsev v.a., demidovich v.r. kratkiy kurs visshey matematiki. - moskva: nauka, 1985. 7. loboskaya n.l. osnovi visshey matematiki. – minsk, 1978. image6.png image7.png image8.png image9.png image10.png image11.png image12.png image13.png image14.png image15.png image16.png image17.png image18.png image19.png image20.png image21.png image22.png image23.png image24.png image25.png image26.png image27.png image28.png image29.png image30.png image31.png image32.png image33.png image1.png image2.png image3.png image4.png image5.png

5 / 9

tekislikda analitik geometriya va uning sodda masalalari - Page 5

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tekislikda analitik geometriya va uning sodda masalalari"

tekislikda analatik geometriya va uning sodda masalalari tekislikda analatik geometriya va uning sodda masalalari reja: 1. kirish 2. tekislik va fazoda ikki nuqta orasidagi masofa 3. kesmani berilgan nisbatda bo’lish 4. tekislik va fazoda to’gri chiziq 5. ikki to’g`ri chiziq orasidagi masofa 6. tekislikdagi ikki to’g`ri chiziq orasidagi burchak tayanch iboralar: sonlar o’qi, absissa, ordinata, kesma, tekislik, nuqtaning koordinatalari. 1. kirish dekart fransus olimi (1596-1650) bo’lib, birinchi marta o’zaro to’g`ri burchak ostida kesishgan yo’nalishlar va ularning kesishish nuqtasini «orientasiya»sistemasi (koordinatalar sistemasi) sifatida tavciya etgan. kesishuv nuqtasi xisobning boshi, yo’nalishi esa koordinat o’qlari sifatida qabul qilingan. faqat tug`ri chiziqda bajariladigan ishda bi...

This file contains 9 pages in DOCX format (261.9 KB). To download "tekislikda analitik geometriya va uning sodda masalalari", click the Telegram button on the left.

Tags: tekislikda analitik geometriya … DOCX 9 pages Free download Telegram