ikkinchi tartibli chiziqlar. tenglamalarini soddalashtirish

DOCX 9 pages 271.7 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 271.7 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

ikkinchi tartibli chiziqlar. tenglamalarini soddalashtirish reja: kirish. i.bob.ikkinchi tartibli chiziq tenglamalarini soddalashtirishga yordam beradigan qo’shimcha mavzular. 1.1.koordinata o’qlarini parallel ko’chirish. 1.2.koordinata o’qlarini burchakka burish. ii.bob.ikkinchi tartibli chiziq tenglamalarini soddalashtirish. 2.1.ikkinchi tartibli chiziqning umumiy tenglamalari. 2.2.ikkinchi tartibli chiziq tenglamalarini kanonik ko’rinishga keltirish. xulosa. ikkinchi tartibli chiziqni soddalashtirishga doir misollar yechish. foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati. kirish galiley va boshqa olimlar tomonidan yaratilgan yangi mexanika harbiy ish, ballistika va astronomiya sohalaridagi ehtiyojlar asosida vujudga keldi. kopemikning astronomiya sohasidagi kashfiyotlari kepler tomonidan sayyoralar harakati qonunlarini ochishga asos bo‘ldi. xvii asrning birinchi yarmida fan va texnikadagi yutuqlar, ulaning ehtiyojlari, matematikaning rivojlanishi, ishlab chiqarish, iqtisod va savdo sohalaridagi ehtiyojlar analitik georaetriya asoslarining yaratilishiga olib keldi. tekislik yoki fazoda koordinatalar sistemasini kiritganimizda, geometrik figuraga tegishli nuqtalar koordinatalarga ega bo‘ladi. agar figuraga tegishli nuqtalarning koordinatalari biror algebraik tenglamani qanoatlantirsa, u algebraik tenglama bilan aniqlanuvchi geometrik figura deyiladi. masalan, markazi a(a,b) nuqtada bo'lgan va radiusi r ga teng aylana tenglamasi …

2 / 9

va texnikada juda katta rol o‘ynaydi . birinchi darajali algebraik tenglamalar bilan aniqlanuvchi geometrik figuralar — to‘g‘ri chiziq va tekislikdir. tekislikda ikkinchi darajali tenglamalar ikkinchi tartibli chiziqlarni, fazoda esa ikkinchi tartibli sirtlarni aniqlaydi. yuqoridagi misoldan ko‘rinadiki, aylana ikkinchi tartibli chiziqdir. i.bob.ikkinchi tartibli chiziq tenglamalarini soddalashtirishga yordam beradigan qo’shimcha mavzular. 1.1. koordinata o’qlarini parallel ko’chirish. bizga oxy koordinatalar sistemasi berilgan bo’lsin. koordinata boshi (a,b) nuqtaga parallel ko’chirish yordamida o’tkazilganda m(x,y) nuqtani koordinatasini o’zgarishini aniqlaymiz bunda x= y=y `+ b (1) (1) yangi koordinata sistemasidan eskiga koordinatalar sistemasiga o’tish formulasi hisoblanadi. x`=x-a y`=y-b (2) (2) eski koordinatalar sistemasidan yangi koordinatalar sistemasiga o’tish formulasi hisoblanadi. misol uchun bu masalani ko’raylik. m(8,6) nuqtani koordinata boshini (-5,5) nuqtaga o’zgartirganda keyingi koordinatasini toping. x`=x-a y`=y-b bu formuladan foydalanib quyidani hisoblaymiz. x`=8-(-5)=13. y`=6-5=1. demak yangi koordinatalar sistemasi m(x`,y`) = m`(13,1) hosil bo’ladi. 1.2.koordinata o’qlarini burchakka burish. bizga oxy koordinatalar sistemasi berilgan bo’lsin.koordinata o’qlarini α burchakka burib ,m …

3 / 9

ari. tekislikda biror dekart koordinatalar sistemasida +2+2x+2=0 (1) tenglama berilgan bo’lsin.bu yerda va larning kamida bittasi noldan farqli bo’lishi lozim. ya’ni ko’rinishida bo’lishi kerak. tenglikni qanoatlantiradigan nuqtalar to’plami ikkinchi tartibli chiziq deyiladi.(1) ni qanoatlantiradigan haqiqiy x va y lar mavjud bo’lmasa , u mavhum ikkinchi tartibli chiziq deyiladi. 2.2.ikkinchi tartibli chiziq tenglamalarini kanonik ko’rinishga keltirish. bizga f(x,y)=+(1) ikkinchi tartibli chiziq berilgan bo’lsin.ikkinchi tartibli chiziq tenglamalarini soddalashtirish asosan ikki bosqichga bo’linadi: i.parallel ko’chirish; ii.burchakka burish; agar ikkinchi tartibli chiziq yagona markazga ega bo’lsa, u holda i.parallel ko’chiramiz ii.burchakka buramiz ikkinchi tartibli chiziq yagona markazga ega bo’lishi uchun quyidagi shart bajarilsin: munosabat o’rinli bo’lsa sistema cheksiz ko’p yechimga munosabat bajarilsa sistema yechimga ega emas.agar ikkinchi tartibli chiziq yagona markazga ega bo’lmasa , u holda i.burchakka buramiz. ii.parallel ko’chiramiz. ikkinchi tartibli chiziq tenglamasini yagona markazga ega deb olib, koordinata o’qlarini parallel ko’chirishdan boshlaymiz. x=x`+a y=y`+b (2) ni (1) ga qo’ysak, u holda +2 …

4 / 9

o’yib, so’ngra (8) ga qo’ysak (8) tenglama quyidagi kanonik ko’rinishga o’tadi. a (9) xulosa. ikkinchi tartibli chiziq tenglamalarini mukammalroq tushunishimiz uchun quyidagi misolni ko’raylik. 1-misol.quyidagi ikkinchi tartibli chiziqning markazlari topilsin. 5 avvalo ikkinchi tartibli chiziqni markazga ega yoki ega emasligini tekshirib olamiz. demak 5*5-64 sistema yagona markazga ega .shuning uchun sistemani birinchi parallel ko’chiramiz. x=x`+a y=y`+b 5 5 5 endi a va b larni topishimiz uchun x` va y` ning oldidagi koeffitsientlarini nolga tenglaymiz. va a va b lar quyidagi yechimga ega bo’ladi.a=1, b=1. demak ikkinchi tartibli chiziqning markazi (1,1) nuqtada ekan foydalanilgan adabiyotlar. 1. baxvalov . s. v., modenov p. s., parxomenko a. s. analitik geometriyadan masalalar to‘plami. toshkent, 2006, 546 bet. 2. pogorelov а. v. analitik geometriya. toshkent, 0 ‘qituvchi, 1983 3. a.ya. narmanov analitik geometriya. toshkent, 0 ‘qituvchi, 1983. 4.yunesmetov.geometriya ma’ruza matni. 1-qism . 5.qori niyoziy .analitik geometriya.pdf. 9 image2.png image1.png

5 / 9

ikkinchi tartibli chiziqlar. tenglamalarini soddalashtirish - Page 5

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ikkinchi tartibli chiziqlar. tenglamalarini soddalashtirish"

ikkinchi tartibli chiziqlar. tenglamalarini soddalashtirish reja: kirish. i.bob.ikkinchi tartibli chiziq tenglamalarini soddalashtirishga yordam beradigan qo’shimcha mavzular. 1.1.koordinata o’qlarini parallel ko’chirish. 1.2.koordinata o’qlarini burchakka burish. ii.bob.ikkinchi tartibli chiziq tenglamalarini soddalashtirish. 2.1.ikkinchi tartibli chiziqning umumiy tenglamalari. 2.2.ikkinchi tartibli chiziq tenglamalarini kanonik ko’rinishga keltirish. xulosa. ikkinchi tartibli chiziqni soddalashtirishga doir misollar yechish. foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati. kirish galiley va boshqa olimlar tomonidan yaratilgan yangi mexanika harbiy ish, ballistika va astronomiya sohalaridagi ehtiyojlar asosida vujudga keldi. kopemikning astronomiya sohasidagi kashfiyotlari kepler tomonidan sayyoralar...

This file contains 9 pages in DOCX format (271.7 KB). To download "ikkinchi tartibli chiziqlar. tenglamalarini soddalashtirish", click the Telegram button on the left.

Tags: ikkinchi tartibli chiziqlar. te… DOCX 9 pages Free download Telegram