буддавийликнинг тибетда тарқалиши ва ҳолати

PPT 325,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1462011908_62605.ppt буддавийликнинг тибетда тарқалиши ва ҳолати буддавийликнинг тибетда тарқалиши ва ҳолати буддавийлик – дунёдаги энг йирик динлар ичида қадимийларидан бири ҳисобланиб, мил. ав. vi-v асрларда ҳиндистонда вужудга келган. бу динга эътиқод қилувчилар, асосан, жанубий, жануби-шарқий ва шарқий осиё мамлакатлари: шри ланка, ҳиндистон, непал, бутан, хитой, сингапур, малайзия, индонезия, монголия, корея, вьетнам, япония, комбоджа, бирма, таиланд, лаосда ва қисман европа ва америка қитъаларида, россия федерациясининг тува, бурятия, калмикия республикаларида истиқомат қиладилар. www.arxiv.uz www.arxiv.uz ҳозирги кунда эътиқод қилувчилар сони жиҳатидан буддавийлик христианлик, ислом ва ҳиндуизмдан сўнг тўртинчи ўринни эгаллайди. буддистларнинг сони тахминан 700 млн. атрофида бўлиб, улардан 1 млн. га яқини роҳиблардир. www.arxiv.uz www.arxiv.uz буддавийлик бундан 2500 йилдан аввалроқ ҳиндистонда диний-фалсафий таълимот сифатида вужудга келиб, унда кўплаб диний манбалар ва диний йўналишлар мавжуд. буддавийлик турли миллий ва диний анъаналар билан келишувчанлиги сабабли кўп миллатлар томонидан кенг қабул қилинди. буддавийлик ҳаётнинг барча соҳалари: диний, маданий, сиёсий ва иқтисодий қатламларига кириб борди. www.arxiv.uz www.arxiv.uz …

индистоннинг буддавийликга мансуб илоҳиятлари дунёни яратувчи брахма, чақмоқ ва момоқалдироқ худоси индра, ҳунармандчилар ҳомийси хатиману, тибетда қаҳрамон басер тимсоли, монголияда чингизхон каби миллий қаҳрамонлар буддавийлик илоҳиятлари тимсолига айланди. бироқ, бу илоҳиётлар нирвана ҳолатига олиб бормайди. фақатгина будда нирванага бошлай олади ва шу йўсинда инсонни азоблардан халос этади. www.arxiv.uz www.arxiv.uz манбалари. буддавийлик таълимоти бир қатор китоблар шаклига келтирилган тўпламларда баён қилинган. улардан энг асосийси трипитака (ёки типитака – «уч сават» маъносини англатади). у уч қисмдан иборат бўлганлиги учун шундай ном билан аталган. бу манбанинг қўлёзма нусхаси шри ланкада сақланиб қолган. у милоднинг бошларида китоб шаклига келтирилган. улар – будда тарғиботининг ҳақиқий баёни ҳисобланган сутра матнлари – сутра-питака, роҳиблик ахлоқи, хонақоҳлар низомларига бағишланган виная матнлари – виная-питака, буддавийликнинг фалсафий ва психологик муаммоларини баён қилиб беришга бағишланган абхидхарма матнлари – абхидхарма-питакадан иборат. кейинчалик шаклланган санскрит, хитой, тибет, кхмер ва япон тилларидаги буддавийликга оид адабиётлар анча кенг тарқалган, аммо уларнинг илк буддавийлик тарихи учун …

уриб, юмшоқлик ва келишувчанлик билан ҳаракат қилдилар. www.arxiv.uz www.arxiv.uz буддавийлик жамоалари бегона дин, маданият ва урф-одатлар устун бўлган шароитларда асрлар мобайнида ўзларини сақлаб қолиш, фурсат келганда, уларга ўз таъсирларини ўтказиш қобилиятига эгадирлар. уларнинг бу хусусиятлари ҳиндистонда мусулмон ҳукмдорлари даврида, шри ланкада португаллар, голландлар ва инглизлар мустамлакаси даврида, хитой ва япония конфуцийчилари даврида мазкур ҳудудларга буддавийликнинг ёйилишида яққол намоён бўлади. www.arxiv.uz www.arxiv.uz тяньтай ёки тендай йўналиши бу ном шундай деб аталган бир ибодатхона номи билан боғлиқ. мазкур йўналишнинг илк ва кўзга кўринган вакилларидан бири монах чжи-и бўлган. чжи-и таълимотига кўра, бу дунёдаги ҳамма нарса ҳақиқий эмас, улар фақат бўшлиқдан иборат бўлиб, вақтинчалик мавжуддир. мана шу асосга биноан у хулоса қиладики, оламдаги барча нарса ёлғиз мазмундадир. будда ҳатто майда қум заррачаларида ҳам мавжуд бўлиши ва охирида эса ҳар бир инсоннинг ҳаёти будда ҳаётининг бир қисми бўлиши мумкин. www.arxiv.uz www.arxiv.uz ушбу таълимотни чжань-жань (711-782) мактабининг 9-патриархи ривожлантириб, шундай хулосага келди: будда ҳамма жойда, …

йўналишнинг номи санскрит тилидаги «дхиана» (медитация, фикрни жамлаш) сўзидан келиб чиққан. ҳиндистонда вужудга келган дхиана буддавийлик мактаби тарафдорлари вақти-вақти билан ташқи оламдан узилиб, ушбу абадий ташвишлардан четланиш ва фикрни бир нуқтага жамлаш таълимотини илгари сурганлар. бу ишда киши, ҳақиқатан ҳам, транс ҳолатига тушадиган бўлса, бу орқали ҳақиқатга эришиш дхиананинг олий мақсади ҳисобланади. www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz дхиана таълимотининг хитойдаги илк намояндалари дао-ань ҳамда хуэй-юаньлар эдилар. улар дхиана сутраларини хитой тилига таржима қилиб медитацияни амалиётга жорий қилганлар. медитация амалиёти энг шуҳрат қозонган даврига хитойда бирмунча кечроқ эришди. бу нарса «чань» сектасининг муваффақиятлари билан боғлиқ. бироқ, шуни айтиш керакки, чань медитацияси ҳинд дхианасидаги медитациянинг оддий такрори, айнан ривожланган шакли эмас. олимларнинг тадқиқотлари шуни кўрсатадики, мазкур таълимот ҳинд буддавийликига қарама-қарши таълимот сифатида вужудга келган. дарҳақиқат, чань йўналиши хитой буддавийликининг бошқа оқимларига қараганда кўпроқ хитойга хосроқ. унинг асосий ғояси қуйидагича: киши туманли, хира нирванага интилиши зарур эмас, фақатгина келажак ҳақида қайғуриш қачондир бодхисатва ёки …

овчи бурятлар, туваликлар ва қалмиқлар орасида ҳам тарқалди. буддавийликнинг барча ақидаларини қабул қилган ламаизмда инсон фақат ламалар ёрдамида нажот топади. ламаларсиз нирванага етишиш у ёқда турсин, киши бу дунёга қайтиб келишда ҳам ҳеч нарсага эриша олмайди, деб таъкидланади. www.arxiv.uz www.arxiv.uz ламаизмнинг анъанавий қонунлашган асоси канжур (108 жилдли) ва танжур (225 жилдли) номли муқаддас китобларда баён қилинган. бу динда дабдабали ибодатлар, театрлаштирилган муқаддас томошалар – мистериялар, кўпгина маиший расм-русумлар, худоларнинг ғазабини, ёвуз руҳларнинг зиёнларини қайтариш учун қилинадиган хатти-ҳаракатлар, дуо ва афсунлар бор. ламаизмга кўра, ламаларга ва дунёвий ҳокимларга сўзсиз бўйсуниш асосий фазилат саналади. масалан, бурят ламалари рус подшоҳларини – аватара, яъни маъбуда цаган-дараэхэнинг ердаги кўриниши, деб эълон қилганлар. www.arxiv.uz www.arxiv.uz ламаизм таълимотига кўра, одам ўлдириш, ўғрилик, ёлғончилик, туҳмат, ғийбат, бекорчи сўзлаш, очкўзлик, кек сақлаш, зино қилиш – ўнта «оғир гуноҳ» саналади. гуноҳ қилишдан ўзини тийиш инсонга энг яхши қайта туғилишга имкон беради. www.arxiv.uz www.arxiv.uz ламаизм йўналишининг олий диний раҳнамоси далай-лама саналади. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "буддавийликнинг тибетда тарқалиши ва ҳолати"

1462011908_62605.ppt буддавийликнинг тибетда тарқалиши ва ҳолати буддавийликнинг тибетда тарқалиши ва ҳолати буддавийлик – дунёдаги энг йирик динлар ичида қадимийларидан бири ҳисобланиб, мил. ав. vi-v асрларда ҳиндистонда вужудга келган. бу динга эътиқод қилувчилар, асосан, жанубий, жануби-шарқий ва шарқий осиё мамлакатлари: шри ланка, ҳиндистон, непал, бутан, хитой, сингапур, малайзия, индонезия, монголия, корея, вьетнам, япония, комбоджа, бирма, таиланд, лаосда ва қисман европа ва америка қитъаларида, россия федерациясининг тува, бурятия, калмикия республикаларида истиқомат қиладилар. www.arxiv.uz www.arxiv.uz ҳозирги кунда эътиқод қилувчилар сони жиҳатидан буддавийлик христианлик, ислом ва ҳиндуизмдан сўнг тўртинчи ўринни эгаллайди. буддистларнинг сони тахминан 700 млн. атрофида бўлиб, ...

Формат PPT, 325,0 КБ. Чтобы скачать "буддавийликнинг тибетда тарқалиши ва ҳолати", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: буддавийликнинг тибетда тарқали… PPT Бесплатная загрузка Telegram