tarjimaning grammatik muammolari

PPTX 33 стр. 114,8 КБ Бесплатная загрузка

33 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 114,8 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 33

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 33

prezentatsiya powerpoint mavzu: tarjimaning grammatik muammolari reja: grammatik ma’no turlarini tarjimada ifodalash. chet tili va o‘zbek tillarida gap strukturasi va undagi farqlar. grammatik shakl va konstruksiyalarni tarjima qilish prinsiplari. artikllar tarjimasi. noaniq olmosh tarjimasi. predloglar tarjimasi. chet tilida erkalovchi va kichraytiruvchi affikslar, ularni tarjimada ifodalash muammolari. bir tilni boshqa tildan ajratib turuvchi belgilar tizimi mavjud. shunday tillar jumlasiga ingliz va o‘zbek tillari ham kiradi. ularning grammatik tizimlari tipologik va genetik jixatdan farqlanadi. ingliz tili xind-yevropa tillar oilasining german tillar guruxiga, o‘zbek tili esa oltoy tillar oilasining turkiy tillar guruxiga kiradi. ingliz tili morfologik tuzilishiga ko’ra o‘zgaruvchan analitik xarakterga va yozilish jixatidan sintetik xarakterga ega. o‘zbek tili esa aglyutinativ til xisoblanadi. quyidagi misollarni qiyoslab o‘rganish orqali tillar o’rtasidagi farqlarni kuzatish mumkin: qisman morfologik muvofiqlik grammatik kategoriyalar bir xil ma’noni berib, ma’nosi ma’lum darajada farqlanganda yuzaga keladi. buni otlardagi kelishik kategoriyasida ham ko’rish mumkin. ikkala tilda ham kelishikning ma’nosi bir xil, lekin …

2 / 33

sitaning o‘zbek tilida mos varianti mavjud emas. bu xolda artikllar ma’nosi tilning leksik va sintaktik vositalari yordamida beriladi. endi ingliz va o‘zbek tillaridagi grammatik muvofiqlikning sintaktik jixatdan moslashuvini ko’rib chiqamiz: to‘liq sintaktik muvofiqlik deganda, struktura mosligi, so‘z birikmalari va gap bo‘laklarining moslashuvi tushuniladi. o‘zbek va ingliz tillarida to‘liq sintaktik muvofiqlik kamdan-kam xollarda uchraydi. to‘liq sintaktik muvofiqlik-ni adjective + noun qolipidagi so‘z birikmasida kuzatishimiz mumkin: white flag - oq bayroq. xuddi shunday xolatni sodda gaplarning kesimi o’timli fe’l bilan ifodalanganda ham ko’rishimiz mumkin: he laughed. - u kuldi. qisman sintaktik muvofiqlik. qisman sintaktik muvofiqlikda so‘z birikmalarida ma’nolar mosligi bo‘lsa-da, strukturasi bir-biridan farqlanadi. so‘z birikmalaridagi qisman sintaktik muvofiqlik quyidagicha: sintaktik jixatdan aniqlovchili so‘z birikmalari yasalishida ingliz tili o‘zgarishlarga boy bo‘lmagan til xisoblanib, aniqlovchilar, asosan, so‘zlar joylashishi vositasida (noun1+noun2 strukturasiga binoan) yasaladi va quyidagi turdagi munosabatlarni ifodalaydi: english o‘zbek tilida glass-tube shisha naycha n1+n2 n1+n2 bu misollarda ingliz va o‘zbek tillarida farq ko‘zatilmaydi. …

3 / 33

m+nsing. bundan korinadiki, o‘zbek tiliga nisbatan ingliz tilidagi misollarda ikkinchi komponentda o‘zgarish mavjud. umuman sintaktik mos kelmaslik deyilganda, asliyat tili bilan tarjima tili o’rtasidagi ma’lum sintaktik konstruksiyalar yetishmasligi yoki mos kelmasligi tushuniladi. ingliz tilida bu sintaktik konstruksiyalar gapning to‘liq bo‘lmagan yoki ikkinchi darajali bo‘laklarini tashkil qiladigan fe’lning shaxssiz shakllari bilan ifodalanadi. predikativ konstruksiyalarning semantik vazifasi xarakatlarning bir-biri bilan o‘zaro aloqada bo’lishi va muayyan vaziyatda moslashishini bildiradi. ushbu konstruksiyalar bilan gapning bosh bo‘laklari o’rtasida rasman grammatik bog‘liqlik bo’lmasada, ular o’rtasida doimo muvofiqlik mavjud. predikativ konstruksiyalarda xarakat yoki xolat sodda va qoshma gaplar tarjimasida aniqlanadi. masalan: i heard the door open. -eshik ochilganini eshitdim. grammatik transformatsiya turlari. bir tildagi ma’lumotni boshqa bir tilda ifodalash uchun bir qancha leksik va grammatik transformatsiya turlaridan foydalanishga to‘g‘ri keladi. quyida grammatik transformatsiyaning grammatik o’rin almashtirish, grammatik transpozitsiya, grammatik tushirib qoldirish, grammatik qo’shish kabi turlarini ko’rib chiqamiz. grammatik o’rin almashtirish deganda, bir gap bo‘lagini boshqa bir gap …

4 / 33

almashtirish orqali fe’lning ma’nolari ochib beriladi: he says he will come. - u kelishini aytyapti. he said he would come. - u kelishini aytdi. o‘zbek tilida shunga o‘xshash so‘z shakli bo‘lmaganligi tufayli so‘zlarning ma’nolari boshqa grammatik vositalar yordamida ifodalangan. o‘zbek tilida fe’l funksiyasi sifatdosh qo‘shimchasi -jak yoki xarakat nomi -(i)sh qo‘shimchalari bilan ifodalanadi. gap bo‘laklari o‘rnini almashtirishning shartli va ixtiyoriy turlari mavjud. tarjimada shartli urin almashtirish asliyat tilidagi gap bo‘laklarida ishlatilgan vositaning tarjima tilida mavjud emasligi yoki mos kelmasligida ko’rinadi (masalan, ingliz tilidagi artikl). o‘zbek tilida artikl bo‘lmaganligi uchun uni tarjima qilishda turli leksik va grammatik vositalardan foydalaniladi. artikl gumon, ko‘rsatish olmoshlari, son va urg’u vazifalarida ham kelishi mumkin. shuning uchun o‘zbek tilida artikllarning ma’nosini beradigan turlicha vositalardan foydalaniladi: when we were in majorca, there was a mrs. leech there and she was telling us most wonderful things about you. (a. christie) - biz mayorkada bo‘lganimizda qandaydir missis lich bor …

5 / 33

gap tarjimasida, ya’ni so‘zlarni teskari tartibda tarjima qilish zaruriyati bo‘lgan gaplarda talab qilinadi. inversiya stilistik yoki ma’noviy talablardan kelib chiqadi. ingliz tilida inversiya juda ifodali emfatik vosita xisoblanadi. grammatik almashinuvda asliyatdagi grammatik birlik tarjima tilida boshqa grammatik belgi bilan almashtiriladi. bu so‘z kategoriyalari (rod, son), so‘z turkumlari, gap bo‘laklari almashinuvi orqali amalga oshiriladi. masalan, ingliz tilida ko‘plikdagi ot tarjimada birlikda ot bilan kelishi yoki aksincha bulishi mumkin. masalan, money (bir-likda) – dengi (ko‘plikda) - pul (birlikda); struggles (ko‘plik-da) – borba (birlikda) - kurash (birlikda). we are searching for talent everywhere. (birlikda) – mi povsyudu ishim talanti. (ko‘plikda) - biz hamma joydan talantlarni qidiryapmiz. (ko‘plikda). they left the room with their heads held high -oni vishli iz komnati s visokogo podnyatoy golovoy. (birlikda) - ular xonaga boshlarini goz tutganlaricha kirishdi. (ko‘plikda). eng ko‘p tarqalgan grammatik transformatsiya turi so‘z turkumlari almashinuvida kuzatiladi. bunda otlarning fe’l va sifat bilan almashinuvi ko‘proq uchraydi: he …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 33 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tarjimaning grammatik muammolari"

prezentatsiya powerpoint mavzu: tarjimaning grammatik muammolari reja: grammatik ma’no turlarini tarjimada ifodalash. chet tili va o‘zbek tillarida gap strukturasi va undagi farqlar. grammatik shakl va konstruksiyalarni tarjima qilish prinsiplari. artikllar tarjimasi. noaniq olmosh tarjimasi. predloglar tarjimasi. chet tilida erkalovchi va kichraytiruvchi affikslar, ularni tarjimada ifodalash muammolari. bir tilni boshqa tildan ajratib turuvchi belgilar tizimi mavjud. shunday tillar jumlasiga ingliz va o‘zbek tillari ham kiradi. ularning grammatik tizimlari tipologik va genetik jixatdan farqlanadi. ingliz tili xind-yevropa tillar oilasining german tillar guruxiga, o‘zbek tili esa oltoy tillar oilasining turkiy tillar guruxiga kiradi. ingliz tili morfologik tuzilishiga ko’ra o‘zgaruvchan an...

Этот файл содержит 33 стр. в формате PPTX (114,8 КБ). Чтобы скачать "tarjimaning grammatik muammolari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tarjimaning grammatik muammolari PPTX 33 стр. Бесплатная загрузка Telegram