grammatik shakl va grammatik ma’no

PPTX 15 pages 479.8 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 479.8 KB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

proposal title here second line carol bellamy 20 november 2002 grammatik shakl va grammatik ma’no so‘zning grammatik ma'nosi so`zning ma’lum turkumga mansubligini ko`rsatuvchi, so`zning ma’lum bir grammatik shaklini ifodalaydigan, gapda qanday vazifa bajarishini bildiradigan ma’no grammatik ma’no hisoblanadi. quyidagi so‘zlarning grammatik ma’nolarini aniqlang: tilni bilish — dilni bilishga yo'l ochar. grammatik ma'noni ifodalash vositalari affiksatsiya. bunda grammatik ma’no shakl yasovchi affikslarni qo`shish bilan ifodalanadi: maktablar, maktabga, oddiyroq, ishlandi yordamchi so`zlar. mustaqil ma’noli so`zlar yordamchi so`zlar orqali grammatik ma’noga ega bo`lishi mumkin: daraxt mevasi bilan ko`rkam, odam - mehnati bilan. (maqol) takrorlash. dasta-dasta gul, xirmon-xirmon paxta kabi. bunda dasta, xirmon so`zlarini takrorlash bilan ko`plik, mo`llik ma’nosi ifodalangan. suppletivizm. bu - o`zaro bog`langan, ma’lum bir tizimni tashkil qilgan grammatik ma’nolarni ifodalash uchun alohida-alohida so`zdan foydalanish usuli. masalan, o`zbek tilida bir grammatik tizimni hosil qiladigan i va ii shaxs kishilik olmoshlarining birligi men va sen so`zlari orqali, ko`pligi biz va siz so`zlari orqali …

2 / 15

grammatik shakllari affikslar, yordamchi so`zlar vositasida, so`zlarni juftlash yoki takrorlash orqali hosil qilinadi. shunga ko`ra so`zlarning quyidagi grammatik shakllari farqlanadi: sintetik shakl. bu shakl shakl yasovchi affikslar vositasida hosil bo`ladi: kitobning, kitobni, kitobga, kitobda; o`qimoqdaman, o`qimoqdasan, o`qimoqdamiz, o`qimoqdasiz kabi. analitik shakl. mazkur shakl yordamchi so`zlar orqali yuzaga keladi: bolalar uchun, zavq bilan, o`qib tur, o`qib ko`r kabi. juft va takroriy shakl. ikki so`zni juftlash yoki bir so`zni takrorlash bilan ham grammatik shakl yasaladiki, bunday shakl juft va takroriy shakl deb yuritiladi: tog`-tosh, katta-kichik juft shakli umumlashtirish ma’nosini, savat-savat (non), tog`-tog` (paxta) takrorlash shakli ko`plik, mo`llik ma’nosini ifodalaydi, katta-katta, tez-tez takroriy shakl ma’noni kuchaytirish uchun xizmat qiladi. grammatik katеgoriya bir-biriga qiyosan olinadigan ikki yoki undan ortiq grammatik ma’no bilan shu ma’noni ifodalovchi grammatik shakllar tizimi grammatik kategoriya deyiladi. kategoriyalarga va grammatik kategoriyalarni morfologik sintaktik kategoriyalarga ajratish mumkin. morfologik kategoriyalar morfologik grammatik kategoriyalarga, birinchidan, so`z turkumlarining o`zi, ya’ni ot, sifat, son, fe’l …

3 / 15

+ + + + + ruslar + + + + + + + so’zlarni turkumlarga ajratish tamoyillari leksik-semantik tamoyil morfologik tamoyil tamoyillar sintaktik tamoyil so’zlarni turkumlarga ajratishning leksik-semantik tamoyili so’zlar lug’aviy ma’no ifodalaydi: odam – (kim?) ongli mavudot; sariq – (qanday?) rang; olti – (qancha?) miqdor; kelmoq – (nima qilmoq?) harakat; sekin – (qanday) holat. so’zlar biror tushunchaga ishora qiladi: men – so’zlovchi; sen – tinglovchi; necha – miqdorga ishora; bu – ko’rsatish; so’zlar lug’aviy ma’no ifodalamaydi: va, bilan, uchun, hatto, eh, gurs, ehtimol; so’zlarni turkumlarga ajratishning morfologik tamoyili so’zlar morfologik jihatdan o’zgarish xususiyatiga ega: uy – uylar – uylari – uylariga; so’zlar morfologik jihatdan o’zgarish xususiyatiga ega emas: sakkiz, o’n, biroq, chunki, kabi, voy, qars- qurs; so’zlarni turkumlarga ajratishning sintaktik tamoyili so’zlar gapdagi boshqa so’zlar bilan aloqaga kirishadi va gap bo’lagi vazifasini bajaradi: salim bugun ukasiga beshta daftar oldi. so’zlar gapdagi boshqa so’zlar bilan aloqaga kirishmaydi va gap bo’lagi …

4 / 15

grammatik shakl va grammatik ma’no - Page 4

5 / 15

grammatik shakl va grammatik ma’no - Page 5

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "grammatik shakl va grammatik ma’no"

proposal title here second line carol bellamy 20 november 2002 grammatik shakl va grammatik ma’no so‘zning grammatik ma'nosi so`zning ma’lum turkumga mansubligini ko`rsatuvchi, so`zning ma’lum bir grammatik shaklini ifodalaydigan, gapda qanday vazifa bajarishini bildiradigan ma’no grammatik ma’no hisoblanadi. quyidagi so‘zlarning grammatik ma’nolarini aniqlang: tilni bilish — dilni bilishga yo'l ochar. grammatik ma'noni ifodalash vositalari affiksatsiya. bunda grammatik ma’no shakl yasovchi affikslarni qo`shish bilan ifodalanadi: maktablar, maktabga, oddiyroq, ishlandi yordamchi so`zlar. mustaqil ma’noli so`zlar yordamchi so`zlar orqali grammatik ma’noga ega bo`lishi mumkin: daraxt mevasi bilan ko`rkam, odam - mehnati bilan. (maqol) takrorlash. dasta-dasta gul, xirmon-xirmon paxta kabi. bu...

This file contains 15 pages in PPTX format (479.8 KB). To download "grammatik shakl va grammatik ma’no", click the Telegram button on the left.

Tags: grammatik shakl va grammatik ma… PPTX 15 pages Free download Telegram