so‘zlarning shakl va ma’no munosabatiga ko‘ra turlari

PPTX 14 pages 111.8 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 111.8 KB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

mavzu: so‘zlarning shakl va ma’no munosabatiga ko‘ra turlari mavzu: so‘zlarning shakl va ma’no munosabatiga ko‘ra turlari o‘qituvchi: b.suleymanova mavzu rejasi: 1. omonimlar (shakldosh so`zlar). 2. sinonimlar (ma’nodosh so`zlar). 3. antonimlar ( qarama-qarshi ma’noli so`zlar). 4. paronimlar (talaffuzdosh so`zlar). so‘zlarning shakl va ma’no munosabatlariga ko‘ra turlari tildagi ayrim so‘zlar shakliy jihatdan, ayrimlari ma’no jihatidan, bir xillari esa talaffuz jihatidan o‘xshash bo‘ladi. ayrim so‘zlarning ma’nolari esa qarama-qarshi bo‘ladi. ana shu xususiyatlarga ko‘ra so‘zlar quyidagi guruhlarga bo‘linadi: 1. omonimlar (shakldosh so‘zlar) 2. sinonimlar (ma’nodosh so‘zlar) 3. antonimlar ( zid ma’noli so‘zlar) 4. paronimlar (talaffuzdosh so‘zlar). omonimlar – aytilishi va yozilishi bir xil, ma’nolari esa har xil bo‘lgan so‘zlar. masalan: tuz (osh tuzi) – tuz (harakat:reja tuz); yuz (ot) – yuz (son). omonimlar qanday birliklar orasida bo`lishiga ko`ra 3 xil bo`ladi: - lug`aviy omonimlar, - grammatik omonimlar, - frazeologik omonimlar. omonimlar (shakldosh so‘zlar) lug‘aviy grammatik frazeologik yosh (ko‘z yoshi) - yosh (umr o‘lchovi) -ch …

2 / 14

adabiy nutqqa ko‘proq xos bo‘lgan so‘z esa asosiy so‘z (dominanta, bosh so‘z) deb ataladi: yolg‘iz, yakka, tanho. sinonimik qatordagi so`zlar ijobiy va salbiy bo`yoqli bo`lishiga ko`ra farqlanadi: ozg`in, nozik, qiltiriq; semiz, to`la, baqaloq sinonimlaridan nozik, to`la – ijobiy ma’noli so`zlar, qiltiriq, baqaloq – salbiy bo`yoqli so`zlardir. sinonimlar quyidagi turlarga bo‘linadi: 1. leksik (lug`aviy) sinonimlar. bunday sinonimik qatorda faqat so‘zlar birlashgan bo‘ladi: dangasa, yalqov, tanbal; yuz, aft, bashara, chehra, oraz 2. frazeologik sinonimlar. bunday sinonimik qatorda faqat iboralar birlashgan bo‘ladi: ko‘ylagiga sig‘maslik, terisiga sig‘maslik (xursand bo‘lish ma’nosida ). 3. leksik – frazeologik sinonimlar. bunday sinonimik qatorda so‘z va ibora birlashgan bo‘ladi: ko‘ylagiga sig‘maslik – xursand, qaramoq - nigoh tashlamoq. 4. grammatik sinonimlar ayrim qo`shimchalar yoki ko`makchilar o`rtasidagi ma’nodoshlikdir: - sifat yasovchi qo`shimchalar o`zaro ma’nodosh bo`ladi. -li, ser-, -dor, ba-; -siz, no-, be- qo`shimchalari sinonimdir: gulli –guldor; noo`rin – o`rinsiz, serma’no – ma’noli; - jo`nalish, o`rin-payt va chiqish kelishiklari qo`shimchalri ko`makchilar bilan …

3 / 14

lar – qarama-qarshi ma’noli so‘zlar: issiq va sovuq rost va yolg`on. 2. frazeologik antonimlar – qarama-qarshi ma’noli iboralar: boshi ko‘kka yetmoq – fig‘oni falakka chiqmoq. 3. leksik-frazeologik antonimlar – qarama-qarshi ma’noli so‘z va ibora: qizg‘anchiq – qo‘li ochiq, xursand – dili siyoh. zid ma’noli so`zlar fikrni ta’sirli, tasviriy ifodalash, ajratib ta’kidlash maqsadida nutqda keng qo`llanadi. hayotiy hodisa, munosabatlarni zidlash usuli orqali ta’sirchan ifodalash, ma’noni kuchaytirish, belgilarni aniq ajratish ucnun bunday so`zlardan o`rinli foydalana bilish kerak. paronimlar (talaffuzdosh so‘zlar). aytilishi bir-biriga yaqin, ammo yozilishi va ma’nosi har xil bo‘lgan so‘zlardir. paronimlar ko‘pincha bir tovush bilan bir-biridan farq qiladi: asr – asir, shox- shoh, amr – amir. paronimlar ba’zan og‘zaki nutqda, badiiy asarlarda uchraydi. ular bir so‘z turkumiga ham, turli so‘z turkumiga ham oid bo‘lishi mumkin: oriq (sifat) – ariq (ot); zirak (ot) – ziyrak (sifat); asr (ot) – asir (ot). paronimlarni so`z variantlaridan farqlash lozim. bir so`z ba’zan ikki xil variantda …

4 / 14

so‘zlarning shakl va ma’no munosabatiga ko‘ra turlari - Page 4

5 / 14

so‘zlarning shakl va ma’no munosabatiga ko‘ra turlari - Page 5

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "so‘zlarning shakl va ma’no munosabatiga ko‘ra turlari"

mavzu: so‘zlarning shakl va ma’no munosabatiga ko‘ra turlari mavzu: so‘zlarning shakl va ma’no munosabatiga ko‘ra turlari o‘qituvchi: b.suleymanova mavzu rejasi: 1. omonimlar (shakldosh so`zlar). 2. sinonimlar (ma’nodosh so`zlar). 3. antonimlar ( qarama-qarshi ma’noli so`zlar). 4. paronimlar (talaffuzdosh so`zlar). so‘zlarning shakl va ma’no munosabatlariga ko‘ra turlari tildagi ayrim so‘zlar shakliy jihatdan, ayrimlari ma’no jihatidan, bir xillari esa talaffuz jihatidan o‘xshash bo‘ladi. ayrim so‘zlarning ma’nolari esa qarama-qarshi bo‘ladi. ana shu xususiyatlarga ko‘ra so‘zlar quyidagi guruhlarga bo‘linadi: 1. omonimlar (shakldosh so‘zlar) 2. sinonimlar (ma’nodosh so‘zlar) 3. antonimlar ( zid ma’noli so‘zlar) 4. paronimlar (talaffuzdosh so‘zlar). omonimlar – aytilishi va yozilishi bir xi...

This file contains 14 pages in PPTX format (111.8 KB). To download "so‘zlarning shakl va ma’no munosabatiga ko‘ra turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: so‘zlarning shakl va ma’no muno… PPTX 14 pages Free download Telegram