nutqida kamchiligi bo‘lgan bolalarning tavsifnomasi

DOC 59.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1545057280_73349.doc nutqida kamchiligi bo‘lgan bolalarning tavsifnomasi reja: 1. nutq buzilishining klassifikatsiyasi. 2. nutqning lingvistik tavsifi. 3. nutqning klinik tavsifi. 4. nutqida kamchiligi bo‘lgan bolalar guruhining pedagogik tavsifi. nutq buzilishining klassifikatsiyasi nutq, faqatgina insonga xos noyob iste’dod bo‘lib, u yoki bu til orqali ong jarayonlari bilan bog‘liq muloqotni ta’minlaydi. nutq funksiyasining miyadagi uyushishi xix asrning o‘rtalaridan boshlab klinitsistlarning, neyrofiziologlarning va psixologlarning har tomonlama o‘rganadigan fani bo‘lib qoldi. nutq mexanizmi to‘g‘risidagi birinchi ma’lumotlar p.brok, k.vernikening ishlarida paydo bo‘ldi. nutq faoliyatini ta’minlovchi po‘stloq zonasining turli qismlarini bundan keyingi o‘rganishlar (brok markazining) bosh miya chap yarim sharining (o‘ng tomon uchun) orqa qismidagi peshonaning burma-burma bo‘lib turgan joylarining motor funksiyalarini oldi olindi (lokalizatsiya qilindi), sensor tarafi esa (vernike markazi) chakka chap qismining burma-burma bo‘lib turgan joylarining oldi olinishi (lokalizatsiya qilinishi) mumkin. a.r.luriyaning neyropsixologiya asoslarida nutqni tashkil etish funksiyalari har tomonlama yoritilgan. eshitish, ko‘rish, harakat qilish analizatorlarining ustki va markaziy bo‘limlarini shikastlanishi nutq patologiyasining oqibati hisoblanadi. …

radi. adabiyotlarda sanab o‘tilgan nutqni harakatlantiruvchi analizatorning ustki bo‘limi sifatida ko‘rsatilgan. nutqning lingvistik tavsifi nutq turli ko‘rinish va turlardagi murakkab psixik faoliyatdan iborat. u ekspressiv va impressiv nutqqa ajratiladi. ekspressiv (eslash) nutq – bu til yordamida o‘z fikrini bayon qilish tashqariga yo‘naltirilgan va bir qancha bosqichlardan o‘tuvchi: g‘oya – ichki nutq – tashqi o‘z fikrini aytish. imressiv (idrok qilish) nutq – bu atrofdagilar nutqini tushunish (og‘zaki yoki yozma) jarayon, hamda bir qancha bosqichlardan o‘tadi: nutqiy xabarni idrok qilish axborot lahzalarini ajratish – idrok qilingan umumiy ma’nodagi sxemada ichki nutqni shakllantirish. nutq faoliyati mustaqil umumiy to‘rtta turga ajratiladi, ulardan eksperssiv nutqga og‘zaki va yozma nutq (xat kabi), impressiv nutqqa esa – og‘zaki nutqni tushunish va yozma nutqni tushunish (o‘qish) kiradi. og‘zaki nutq – murakkab, ko‘pqirrali jarayonni o‘ziga qamrab oladi: nutqning fonetik tomoni (nutqdan tovushni ma’noli ajralishi); leksik-grammatik (so‘zlar, iboralar, ma’lumotlar); kuy-intonatsiyali (intonatsiya, ovoz); temp-ritmik (nutq tempi va ritmi). dialogik va monologik …

, iborada – mantiqiy); · tovushning tembri, balandligi, kuchi bilan bog‘liq buzilishlar (tinch, bo‘g‘iq, vaqillovchi, qisilgan, ma’nosiz, vizillovchi, past ovoz, modullashmagan). 5. temp-ritmik buzilishlar: · tezlashgan temp bosh miya po‘stlog‘ida hayajonlanish jarayonlarining ustun kelishiga bog‘liqligi (taxilaliya); · sekinlashgan temp, tormozlanish jarayonlarining ustunlik qilishi (bradilaliya); · uziq-yuliq temp (asossiz pauzalar, tutilish, so‘z va tovushlarda urg‘uli bo‘g‘inni aniq o‘qish tutilmasdan, tutqanoqsiz va tutqanoqlik ko‘rinishidagi (duduqlanish). 6. yozma nutqdagi buzilishlar: xatlar: · fonemani grafemaga noto‘g‘ri qayta shifrlash; · chala yozish; · so‘zda harflarni tushirib qoldirish va aralashtirib yuborish; · gapda so‘zlarni qayta joylashtirish va kelishmaslik; - chiziqdan chiqib ketish va boshqalar. o‘qish: · tovushlarni almashtirish va aralashtirish; · harflab o‘qish; · so‘z tarkibida tovush-bo‘g‘inni buzish; - o‘qilgan narsani tushunishning buzilishi; · agrammatizmlar. nutqning klinik tavsifi nutq rivojlanishi jarayonlarining bolalik davrida o‘ng yarim shar ahamiyatli o‘rin egalalaydi. hozirgi paytda aytilayotgan nuqtai nazarlar shundan iboratki, bola nutqi paydo bo‘liishining erta davrida yetarlicha bo‘lmagan tushunish va …

akteriga qarab organik va funksional qismlarga bo‘linadi. nutq buzilishining klinik turlari: 1) ustki xarakterdagi: mexanik dislaliya – (artikulyatsiya apparatining turli xil buzilishlari oqibatida tovush chiqarishning buzilishi); funksional dislaliya (artikullash funksiyasining buzilishi – artikulyatsiya a’zolari qurilmasining saqlanishi oqibatida, noto‘g‘ri, noaniq artikulyatsiya apparatining harakati); rinolaliya – nutqning prosodiya tomoni va tovush chiqarishdagi buzilishlar, birinchi navbatda – alveolyar o‘simta, milk, qattiq va yumshoq tanglay, labdagi yoriq (nezarasheniya) ko‘rinishidagi ovozlar, artikulyatsiya apparatining tuzilishi buzilishini keltirib chiqaradi. tovush chiqarganda havo oqimi faqat og‘iz orqali emas, balki burun bo‘shlig‘i orqali ochiq o‘tishi va yopiq, burun bo‘shlig‘idagi me’yoriy o‘tishning adenoidlar, o‘simtalar, burun suyagining qiyshiqligi, burunda surunkali jarayonlar oqibatida buzilishlarning ko‘rinishi mumkin; rinofoniya – nutq tovushlarining me’yoriy artikulyatsiyasida ovoz tembrining buzilishi, fonatsiya jarayonida og‘iz va burun bo‘shlig‘i ishtirokining muvofiqlashmasligini hisobga olinishi; disfoniya – ovoz apparatining patologik o‘zgarishlari oqibatida fonatsiyaning ishdan chiqishi. yoki fonatsiyaning (afoniya), yo‘qligi yoki ovozning (disfoniya) kuchi, yo‘qligi yoki tembrning buzilishi ko‘rinadi. markaziy va ustki (periferik) …

nutq shakllanishiga qadar). motor alaliyada murojaat qilingan nutqni qiyosiy saqlangan imkoniyatda tushunish uchun qiyinchiliklar shaxsiy nutqning rivojlanishiga tegishli bo‘ladi. sensor alaliyada buning teskarisi kuzatiladi: u yoki bu darajada, atrofdagilarning nutqini tushunish buziladi; afaziya – bosh miyaning og‘ir jarohatlanishi tufayli, shamollash jarayonlari va o‘simtalar tufayli nutq zonalarini qamrab oluvchi ilgari bo‘lgan nutqni to‘la yoki qisman yo‘qotish. afaziya mexanizmi asosida nutq stereotipining yo‘qolishi yotadi, shunga ko‘ra talaffuz qilish ko‘nikmalari yoki begona nutqni tushunish imkoniyatlari yo‘qoladi. yosh bolalarda (5-7 yosh) nutq buzilishi afaziya turidagi miya shikastlanishida bo‘ladi va ko‘proq nutqeshitish xotirasiga tegishli bo‘ladi (l.s.svetkova); disgrafiya, yoki agrafiya – yozuv jarayonining o‘ziga xos, qisman yoki butunlay ishdan chiqishi. gap tuzilmasi va tovush-bo‘g‘inlar tizimining buzilib ko‘rinishida, harflarning optik-fazoviy obrazlari noaniq ko‘rinadi. bosh miya yarim shari chap qismining qaysi joyi shikastlanmasin orqa peshona, chakka, gardan – yozuv buzilishi mumkin; disleksiya – (aleksiya) – bosh miyada gardan-chakka-tepa qismlarining rivojlanmaganligi oqibatida o‘qishning qisman yoki butunlab buzilishi. nutqida kamchiligi …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "nutqida kamchiligi bo‘lgan bolalarning tavsifnomasi"

1545057280_73349.doc nutqida kamchiligi bo‘lgan bolalarning tavsifnomasi reja: 1. nutq buzilishining klassifikatsiyasi. 2. nutqning lingvistik tavsifi. 3. nutqning klinik tavsifi. 4. nutqida kamchiligi bo‘lgan bolalar guruhining pedagogik tavsifi. nutq buzilishining klassifikatsiyasi nutq, faqatgina insonga xos noyob iste’dod bo‘lib, u yoki bu til orqali ong jarayonlari bilan bog‘liq muloqotni ta’minlaydi. nutq funksiyasining miyadagi uyushishi xix asrning o‘rtalaridan boshlab klinitsistlarning, neyrofiziologlarning va psixologlarning har tomonlama o‘rganadigan fani bo‘lib qoldi. nutq mexanizmi to‘g‘risidagi birinchi ma’lumotlar p.brok, k.vernikening ishlarida paydo bo‘ldi. nutq faoliyatini ta’minlovchi po‘stloq zonasining turli qismlarini bundan keyingi o‘rganishlar (brok markazining) bos...

DOC format, 59.5 KB. To download "nutqida kamchiligi bo‘lgan bolalarning tavsifnomasi", click the Telegram button on the left.

Tags: nutqida kamchiligi bo‘lgan bola… DOC Free download Telegram