defektologiya

PPTX 95 pages 7.9 MB Free download

95 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.9 MB

File type PPTX

Pages 95

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 95

презентация powerpoint toshkent kimyo xalqaro universiteti mavzu: nutqida nuqsoni bo’lgan bolalar. defektologiya oligofrenopedagogika tiflopedagogika surdopedagogika logopediya korreksion pedagogika fani rivojlanib borib, ayrim sohalari mustaqil fan sifatida ajralib chiqdi. shu fanlar jumlasiga logopediya ham kiradi. logopediya (logos – so‘z, padeo – tarbiyalash, o‘rgatish degan ma’noni anglatadi) – pedagogik fanlardan biri bo‘lib, nutq kamchiliklari va ularning sabablarini o‘rganish, shuningdek, bularning oldini olish, nuqsonlarni bartaraf etish uchun maxsus ta’lim-tarbiya vositalari va metodlarini ishlab chiqish, amaliyotga tadbiq etish masalalari bilan shug‘ullanadi. logopediya nutq buzilishlari haqidagi maxsus ta’lim va tarbiya vositasida nutq buzilishlarini o‘rganish, tuzatish va oldini olish haqidagi pedagogik fandir.logopediyaning predmeti - nutqida nuqsoni bo‘lgan shaxslarni o‘qitish va tarbiyalashning qonuniyatlarini o‘rganish. obyekt-nutq nuqsoniga ega bo’lgan bolalar. predmet-nutqida nuqsoni bo’lgan shaxslarni o’qitish va tarbiyalashning qonuniyatlarini o’rganish. maqsad- nutqida nuqsoni bo’lgan shaxslarni o’qitish, tarbiyalash va qayta tarbiyalashning ilmiy asoslangan tizmimi ishlab chiqish, shuningdek nutq nuqsoning oldini olishdan iborat. logopediya fanining vazifalari quyidagilardan iborat: -turli xil nutq …

2 / 95

hiliklarining oldini olish, bartaraf etish prinsiplari va usullarini, tashkiliy shakllarini belgilash, ishlab chiqish, takomillashtirish. respublikamizda bolalarda uchraydigan nutqiy kamchiliklarni o‘rganish bilan l.r.mo‘minova, m.yu.ayupova, x.m.po‘latova, n.r.raxmonqulova, ye.a.babayeva, i.g.veretennikova s.sh.aytmetova, r.sh.shomaxmudova, z.m. axmedova shug‘ullanganlar. hozirgi zamon logopediyasiga maktabgacha yoshdagi bolalar logopediyasi, maktab yoshdagi, o‘smirlar hamda kattalar logopediyasi kiradi. logopediya bu-nutq buzilishlari haqidagi maxsus ta’lim va tarbiya vositasida nutq buzilishlarini o‘rganish, tuzatish va oldini olish haqidagi pedagogik fandir. logopediya nutq faoliyati buzilishining sabablari, mexanizmlari, alomatlari, oqimlari tarkibini o‘rganadi. og‘zaki nutq buzilishi tovushlar talaffuzida kamchiligi alaliya afaziya tahilaliya, -bradilaliya, -duduqlanish -afoniya, -disfoniya, -fonostеniya - dislаliya, - rinolaliya, - dizartriya. ovoz buzilishi nutq ravonligi, sur’ati, ritmi, tempi nutqni tizimli buzilishi yozma nutqdagi kamchiliklar yozishdagi kamchiliklar о‘qishdagi kamchiliklar disgrafiyа agrafiya disleksiya aleksiya dislaliya termini grekcha so`zdan olingan bo‘lib, dis-buzilish, lalia-nutq degan ma’noni anglatadi mexanik dislaliya va uning sabablari mexanik (organik) dislaliya pereferik nutq apparatning (til, jag‘, tanglay, tish) organik buzilishi natijasidir. til tagidagi etning (yugancha) kaltaligi …

3 / 95

bo‘ladi. buning natijasida pastki oldingi tishlar yuqoridagi tishlar bilan birlashmaydi. (4-rasm) progeniya-pastki jag‘ oldinga chiqqan bo‘ladi (5-rasm) ochiq prikus-yuqori va pastki jag‘lar birlashganda ular orasida oraliq masofa qoladi. ayrim hollarda bu oraliq faqat oldingi tishlar orasida bo‘ladi (oldingi ochiq prikus). (6-rasm) yoni ochiq prikus o‘ng tomonli, chap tomonli va ikki tomonli bo‘lishi mumkin. tishlarning (tish qatorining) noto‘g‘ri tuzilishi ham dislaliyaga sabab bo‘lishi mumkin. tishlar va jag‘dagi kamchiliklarni bartaraf etish vrach-stomatolog tomonidan olib boriladi. tanglayning noto‘g‘ri tuzilishi ham tovushlarning to`g`ri talaffuziga xalaqit beradi. tor, baland yoki past, yassi tanglay ko`pchilik tovushlarning to`g`ri artikulyatsiyasiga imkon bermaydi. lablarining qalinligi ingichka va kam harakatchanligi ham lab va lab-tish tovushlarini aniq talaffuziga xalaqit beradi. funksional dislaliya va uning sabablari funksional dislaliyada pereferik nutq apparatining artikulyatsion qismida hech qanday organik buzilishlar, kamchiliklar kuzatilmaydi. dislaliya bolalarda taqlid asosidaham yuzaga ha yuzaga kelishi mumkin. tovushlar talaffuzi hali yetarli, to`g`ri shakllanmagan kichik yoshidagi bolalar bilan, tili chuchuk yoki noaniq, …

4 / 95

gsiz, sirg‘aluvchi va shovqinli tovushlarni ajrata olmaydilar. bu qiyinchiliklar natijasida tovushlarning to`g`ri talaffuzi uzoq vaqtga cho‘zilib ketadi. shu bilan birga, tovushlar talaffuzidagi kamchiliklar, ayniqsa tovushlarni almashtirish hollari, o`z navbatida, fonematik eshituvning shakllanishining qiyinlashtiradi va kelgusida nutqning umumiy rivojlanmaganligiga va o‘qish-yozishda buzilishlar bo‘lishiga sabab bo‘ladi. dislaliya artikulyatsion apparat a’zolarining (til, lab, pastki jag`) harakatchanligidagi kamchiliklar natijasida ham sodir bo`ladi. bu hol bolaning tilni kerakli holatda ushlab tura olmasligi yoki bir harakatdan ikkinchi harakatga tez o`ta olmasligida namoyon bo`ladi. dislaliya turlari va uning namoyon bo`lishi dislaliya turlari. tovushlarni noto`g`ri talaffuz etish ona tilida hamma tovushlarda uchratish mumkin. tovushlar talaffuzining buzilishi asosan artikulyatsion jihatdan talaffuz qilish qiyin bo‘lgan: sonor (r, l), sirg‘aluvchi (s, z,) va shovqinli (sh, j, ch), til orqa (k, g) tovushlarida uchraydi. buzilgan tovushlarning soniga qarab dislaliya yana oddiy va murakkab turlarga bo‘linadi. agarda to‘rtta tovush talaffuzida kamchilik bo‘lsa-oddiy dislaliya, agar beshta va undan ortiq tovush talaffuzida kamchilik bo`lsa, bu-murakkab …

5 / 95

rning boshqa tovushlarga almashtirilishi parasigmatizm deb yuritiladi. masalan, soat-«toat», jo`ja-«do`da», choynak-«toynak». rotatsizm (grekcha ro harfi nomidan olingan bo‘lib, «r» tovushni bildiradi) –r tovushning talaffuzidagi kamchiliklardir. r tovushini boshqa tovushlar bilan almashtirilishi pararotatsizm deb yuritiladi. masalan, raketa-«yaketa», rom-«lom», ruchka-«yuchka». lambdatsizm-(grekcha lambda harfini nomidan olingan bo‘lib, l tovushini bildiradi). –l tovushining talaffuzidagi kamchilikdan iborat. l tovushining boshqa tovushlarga almashtirilishi paralambdatsizm deb yuritiladi. masalan, lola-«yoya», gul-«guy». til orqa tovushlaridagi kamchiliklar: kappatsizm-k tovushining nutqda yo‘qligi, parakatatsizm «k» tovushini almashtirilishi. masalan, koptok-«topto», kitob-«titob»; gammatsizm-g tovushining nutqda yo‘qligi, paragammatsizm-g tovushining almashtirilishi. masalan, gul-«dul», gilam-«dilam»; xitizm-x tovushining nutqda yo‘qligi, paraxitizm x tovushining almashtirilishi. masalan, xat-«tat», xo‘roz-«to‘roz»; yotatsizm-y tovushining nutqda yo‘qligi, parayotatsizm y tovushining almashtirilishi rinolaliya - dimoqdan, dimoq bilan gapirish, tovushlar talaffuzi va ovoz tembirining nutq apparatidagi anatomik-fiziologik kamchiliklari, o‘zgarishlari natijasida buzilib aytilishidir dizartriya-so‘zlarni to‘la, ravon talaffuz qila olmaslik, talaffuz nuqsonidir. anartriya-bola nutqini tushunib bo‘lmaydi, bola xuddi og‘ziga tolqon solib gapirganidek tuyuladi. og’zaki nutq buzulishi rinolaliyaning shakllari …

Want to read more?

Download all 95 pages for free via Telegram.

Download full file

About "defektologiya"

презентация powerpoint toshkent kimyo xalqaro universiteti mavzu: nutqida nuqsoni bo’lgan bolalar. defektologiya oligofrenopedagogika tiflopedagogika surdopedagogika logopediya korreksion pedagogika fani rivojlanib borib, ayrim sohalari mustaqil fan sifatida ajralib chiqdi. shu fanlar jumlasiga logopediya ham kiradi. logopediya (logos – so‘z, padeo – tarbiyalash, o‘rgatish degan ma’noni anglatadi) – pedagogik fanlardan biri bo‘lib, nutq kamchiliklari va ularning sabablarini o‘rganish, shuningdek, bularning oldini olish, nuqsonlarni bartaraf etish uchun maxsus ta’lim-tarbiya vositalari va metodlarini ishlab chiqish, amaliyotga tadbiq etish masalalari bilan shug‘ullanadi. logopediya nutq buzilishlari haqidagi maxsus ta’lim va tarbiya vositasida nutq buzilishlarini o‘rganish, tuzatish va oldi...

This file contains 95 pages in PPTX format (7.9 MB). To download "defektologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: defektologiya PPTX 95 pages Free download Telegram