defektologiya (logopediya)

PPTX 32 pages 1.5 MB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.5 MB

File type PPTX

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

vegetativ nerv tizimi yangi asr universiteti defektologiya (logopediya) 305-guruh talabasi mirahmedova oyqiz tayyorlagan mustaqil ishi vegetativ nerv sistemasi reja: vegetativ nerv sistemasi vegetativ nerv tizimi haqida umumiy tushuncha vegetativ nerv tizimining tuzilishi simpatik nerv tizimi parasimpatik nerv tizimi vegetativ nerv sistemasi (lotincha: vegetatio — oʻsish, rivojlanish, qoʻzgʻalish) — odam va umurtqali hayvonlar nerv sistemasining bir qismi; v.n.s.ning tolalari barcha ichki aʼzolarning silliq muskullariga tarqalib, ular faoliyatini kishi ixtiyorisiz (avtonom holda) boshqarib turadi. ammo v.n.s. animal (skelet muskullarigacha tarqaluvchi) nervlar singari bosh miya katta yarim sharlari poʻstlogʻi boshqaruvida faoliyat koʻrsatadi. bu terminni fanga birinchi marta fransuz vrachi m. bisha kiritgan (1801) va uning somatik nerv sistemasi faoliyatidan farqini ilmiy jihatdan asoslab bergan. ingliz fiziologi j. lengli (1903) v.n.s.ni "avtonom nerv sistemasi" deb atadi, chunki v.n.s.ning faoliyati ong bilan boshqarilmaydi, shu sababli "avtonom" yoki ixtiyorsiz nerv sistemasi deb ham yuritiladi. vegetativ nerv sistemasi:simpatik nerv sistemasi (qizil) va parasimpatik nerv sistemasi (ko'k). v.n.s. …

2 / 32

shuningdek dumgʻaza sohasidan, ikkinchi — toʻrtinchi dumgʻaza umurtqalari oraligʻidan) tarqaladi. animal nervlar orqa miyadan chiqib uzilmasdan ishchi aʼzolarga boradi. vegetativ nervlar miya sohasidan chiqqandan soʻng yoʻl-yoʻlakay vegetativ tugunlarda toʻxtab, keyin ishchi aʼzolarga tarqaladi. bundan tashqari, tugundan oldingi tolalarning har biri tugundan keyingi bir qancha tolalarga oʻz taʼsirini oʻtkazadi. animal nervlar miyelin (yogʻ) pardaga oʻralgan va yoʻgʻonroq, vegetativ nervlar esa miyelinsiz va ingichka boʻladi. vegetativ nervlar asosan animal nervlar tarkibida, qon tomirlar devorida chigallar hosil qilib tarqaladi. vegetativ nervlarning har biri ham sezuvchi, ham harakatlanuvchi tolalar vazifasini bajaradi. ularda impuls (taʼsir)lar sekundiga 10 m tezlikka yetadi. somatik nervlar tarkibidagi tolalar (sezuvchi va harakatlanuvchi) esa alohida, miyelin pardali boʻlgani uchun ularda impuls sekundiga 100 m tezlikka yetadi. v.n.s. faoliyatiga koʻra simpatik va parasimpatik nerv sistemasiga ajratiladi. simpatik nerv sistemasi adrenalinga oʻxshaydigan simpatii, parasimpatik nerv sistemasi esa atsetilxolin vositasi taʼsirida qoʻzgʻaladi. bu moddalar qonga va limfa suyukligiga shimilib, ular orkali nervlar qoʻzgʻaladi. markaziy …

3 / 32

boʻlib ishlaydi, uni markaziy nerv sistemasining oliy boʻlimlari, asosan bosh miya katta yarim sharlari poʻstlogʻi nazorat qilib turadi. mas., organizmga sovuq taʼsir qilganda simpatik nervlar qoʻzgʻalib, qon tomirlar torayadi. gipofiz, buyrak usti bezi, qalqonsimon bez faoliyati kuchayadi, natijada bir talay adrenalin ajralib, organizmda issiqlik saqlanishini taʼminlaydi. aksincha, organizmda issiqlik koʻpayishi tufayli parasimpatik nervlar qoʻzgʻaladi. v.n.s.ning faoliyati turli kasalliklar davrida, obhavoning oʻzgarishi, tashqi va ichki taʼsirlar orqali oʻzgaradi vegetativ nerv tizimi haqida umumiy tushuncha. vegetativ nerv tizimi x1x asrning boshida fransiyalik fiziolog f.k.bishning taklifiga muvofiq, bajaradigan funksiyasiga ko‘ra nerv tizimi ikki qismga: somatik va vegetativ nerv tizimiga bo‘linadi. somatik nerv tizimi odam tanasining skelet muskullari, sezgi a'zolari ishini boshqaradi. vegetativ nerv tizimi ichki a'zolar (nafas olish, qon aylanish, ovqat hazm qilish, ayirish, jinsiy va hokazo) ichki sekretsiya bezlarining ishini hamda moddalar almashinuvi jarayonini boshqaradi. skelet muskullaridagi moddalar almashinuvi jarayoni ham vegetativ nerv tizimi tomonidan, ammo bu muskullarning sezish va harakatlanish funksiyalari …

4 / 32

ali boshqariladi. vegetativ nerv tolalari bosh va orqa miyadan chiqib, umurtqa pog‘onasi va ichki a'zolarning atrofida joylashgan nerv tugunlariga boradi. vegetativ nerv tizimi ikki qismga: simpatik va parasimpatik nerv tizimiga bo‘linadi. ular tuzilishi va fiziologik xususiyatlari jihatidan bir-biridan farq qiladi. simpatik nerv tizimi. bu nerv tizimining markazlari orqa miyaning birinchi ko‘krak segmentidan to uchinchi bel segmentigacha bo‘lgan sohada joylashgan. simpatik nerv tolalari orqa miyaning yuqorida ko‘rsatilgan segmentlarining yon shoxlaridan chiqib, umurtqa pog‘onasi atrofida va tananing turli qismlarida joylashgan nerv tugunlariga, ulardan to‘qima va a'zolarga boradi. simpatik nerv tizimi yurak ushini tezlashtiradi va kuchaytiradi, arterya qon tomirlarini toraytirib, qon bosimini oshiradi, me'da va ichaklarning harakatini susaytiradi, siydik qopi muskullarini bo‘shashtirib, siydik yig‘ilishiga sharoit yaratadi, nafas yo‘llarini (bronxlarni) kengaytirib, ter ajralishini kuchaytiradi. parasimpatik nerv tizimi. buning markazlari bosh miyaning pastki qismlarida (o‘rta va uzunchoq miyada) hamda orqa miyaning dumg‘aza segmentlarida joylashgan. o‘rta va uzunchoq miyadagi nerv markazlaridan chiqqan parasimpatik nerv tolalari odamning …

5 / 32

va parasimpatik qismlari barcha ichki a'zolar, qon tomirlari hamda bezlar ishini boshqaradi. binobarin, simpatik nervlar ba'zi a'zolarning ishini kuchaytirib, ba'zilarining ishini susaytiradi. parasimpatik nervlar esa simpatik nervlarga nisbatan teskari ta'sir ko‘rsatadi. bu degan so‘z, simpatik va parasimpatik nerv tizimining ishlari bir-biriga qarama - qarshi emas, balki ular to‘qima va a'zolar funksiyasini zaruriyatiga qarab tartibga soladi. vegetativ nerv tizimining funksiyasi organizmning tashqi muhit sharoitiga moslashuvida muhim biologik ahamiyatga ega. orqa miya ikki xil: reflektor va o'tkazuvchilik fimksiyasini bajaradi. orqa miyaning reflektor funksiyasi. orqa miyaning reflektor funksiyasi reflekslar hosil qilishdan iborat. refleks - bu tashqi va ichki muhit ta'siriga organizmning javob reaksiyasidir refleks markaziy nerv sistemasining asosiy va maxsus funksiyasi hisoblanadi. odam organizmining barcha faoliyati reflekslar orqali amalga oshadi. masalan, og'riqni sezish, qo'l va oyoqlarning harakati, nafas olish va chiqarish, ko'zni yumish va ochish kabilar. refleks yoyi. har bir refleksning rejleks yoyi bo'lib, u quyidagi qismjardan iborat: 1) retseptor - to'qima va …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "defektologiya (logopediya)"

vegetativ nerv tizimi yangi asr universiteti defektologiya (logopediya) 305-guruh talabasi mirahmedova oyqiz tayyorlagan mustaqil ishi vegetativ nerv sistemasi reja: vegetativ nerv sistemasi vegetativ nerv tizimi haqida umumiy tushuncha vegetativ nerv tizimining tuzilishi simpatik nerv tizimi parasimpatik nerv tizimi vegetativ nerv sistemasi (lotincha: vegetatio — oʻsish, rivojlanish, qoʻzgʻalish) — odam va umurtqali hayvonlar nerv sistemasining bir qismi; v.n.s.ning tolalari barcha ichki aʼzolarning silliq muskullariga tarqalib, ular faoliyatini kishi ixtiyorisiz (avtonom holda) boshqarib turadi. ammo v.n.s. animal (skelet muskullarigacha tarqaluvchi) nervlar singari bosh miya katta yarim sharlari poʻstlogʻi boshqaruvida faoliyat koʻrsatadi. bu terminni fanga birinchi marta fransuz vrachi...

This file contains 32 pages in PPTX format (1.5 MB). To download "defektologiya (logopediya)", click the Telegram button on the left.

Tags: defektologiya (logopediya) PPTX 32 pages Free download Telegram