tilshunoslikda maydon metodi

PPTX 22 pages 682.3 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 682.3 KB

File type PPTX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

powerpoint presentation oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi toshkent perfect university filologiya va tillarni oʻqitish oʻzbek tili tilshunoslik 105-guruh taqdimot mavzu: tilshunoslikda maydon metodi tayyorladi: jumanazarova mavluda 1. lingvistikada dala usuli: ta'rif va ahamiyat 2. dala usulining asosiy bosqichlari va texnikalari 3. dala tadqiqotlarida duch keladigan muammolar va ularni hal etish yo'llari reja: kirish suzlashuvning boshlanishi boʻlib, unda tilshunos tadqiqot mavzusini erta aniqlashi va ma’lumot yig’ish uchun imkoniyatni yaratishi kerak. bu juda muhim. kirish, odatda, respondent bilan aloqani oʻrnatish va ishonchli munosabatni rivojlantirish uchun ishlatiladi, bu keyingi intervyu jarayonida ma'lumotlarning sifatini oshiradi. kirish qismida tilshunos maqsadni, jarayonni va respondentning huquqlarini 1994-yilgi standartlarga muvofiq aniq belgilashi kerak, shuningdek, konfidensiallikni ta'minlashi lozim. kirish linguistikada dala usuli nima? lingvistikada dala usuli, birinchi navbatda, 19-asr oxirida tilshunoslar tomonidan aloqa uchun qo'llanilgan og'zaki manbalarni o'rganish uchun ishlab chiqilgan. bu usul 20 dan ortiq xususiyatni, jumladan, fonetik transkripsiya, grammatik tahlil va matnni yozishni o'z …

2 / 22

ing turlari strukturaviy dala tadqiqotlari fonetik, morfologik va sintaktik tuzilmalarni aniqlashga qaratilgan boʻlib, 100 dan ortiq soʻz yoki gap namunalarini tahlil qilishi mumkin. sotsiolingvistik dala tadqiqotlari tilning ijtimoiy kontekstini oʻrganadi, masalan, 50 dan ortiq ishtirokchi bilan intervyular oʻtkazish orqali dialektal farqlarni aniqlash. etnolingvistik dala tadqiqotlari madaniyat va til oʻrtasidagi bogʻliqlikni oʻrganib, 20 dan ortiq marosim yoki anʼana tasvirlarini tahlil qilishni oʻz ichiga olishi mumkin. dala usulining afzalliklari dala usuli noyob til xususiyatlarini ochib beradi, chunki u mahalliy so'zlashuvchilardan 95% autentik ma'lumotlar yig'ishni ta'minlaydi, laboratoriya sharoitida erishib bo'lmaydigan natijalar beradi. dala tadqiqotlari lingvistik ma'lumotlarni birinchi qo'ldan yig'ish imkonini beradi, bu esa nazariy modellarni 100% aniqlashtirish va empirik asosini mustahkamlashga yordam beradi. dala tadqiqotlari tilning ijtimoiy kontekstini tushunishga yordam beradi, 80% lingvistik o'zgarishlar va dialektal farqlarning sabablarini aniqlashda muhim rol o'ynaydi. dala usulining kamchiliklari kam sonli lingvistik bilimga ega bo'lgan 5-10 ta yordamchi bilan ishlashda, xatoliklar ehtimoli ortadi va ma'lumotlarni qayta ishlashda …

3 / 22

i uskunalar (masalan, diktofon, kamera, yozuv daftari) va dasturlarni (masalan, transkripsiya vositalari) tekshirish, shuningdek, logistika va xavfsizlikni ta'minlash zarur. ma'lumot to'plash usullari elicitation usuli, masalan, minimal juftliklar (minimal pairs) orqali tovush farqlarini aniqlash, 5-10 soat davomida fonetik tahlil uchun muhimdir. so'rovnomalar, 100 dan ortiq ishtirokchilar qatnashganda, qulay usul bo'lib, demografik ma'lumotlar va til xatti-harakatlarini aniqlashda yordam beradi. ishtirokchilarning kuzatuvi, odatda 2 haftadan 1 oygacha davom etadi, tilning ijtimoiy kontekstini tushunishda 20 dan ortiq turli vaziyatlarni kuzatishni o'z ichiga oladi. so'zlashuv "so'zlashuv" o'zbek tilida kundalik muloqotda qo'llaniladigan so'zlar, iboralar va grammatik shakllarning 70-80% ini tashkil etadi, bu esa o'rganish uchun muhimdir. "so'zlashuv"da adabiy tilga xos bo'lmagan qisqartmalar (masalan, 'ketyapman' o'rniga 'ketvomman') keng tarqalgan bo'lib, bu 2 ta til shaklini ajratib turadi. "so'zlashuv" leksikasida rus tilidan o'zlashgan 1000 dan ortiq so'zlar mavjud bo'lib, ularning aksariyati sovet davrida kirib kelgan va hozir ham qo'llaniladi. elicitation (so'zlashuvga undash) elicitation – bu lingvistik ma'lumotlarni yig'ish …

4 / 22

imli usuli boʻlib, har bir fonema uchun 1-ta harf mos kelishi ideal hisoblanadi. transkripsiya esa aniqroq boʻlib, nutqning har bir detalini, jumladan, choʻziqlik, urgʻu va talaffuzdagi farqlarni xalqaro fonetik alifbo (ipa) kabi maxsus belgilar orqali aks ettiradi. ma'lumotlarni tahlil qilish ma'lumotlarni tahlil qilishda deskriptiv statistika, masalan, o'rtacha qiymat (mean) va standart chetlanish (standard deviation) kabi ko'rsatkichlardan foydalanish muhimdir. lingvistik ma'lumotlarni tahlil qilishda frekvensiya tahlili (frequency analysis) yordamida so'zlar, morfemalar yoki grammatik konstruktsiyalarning qanchalik tez-tez uchrashini aniqlash mumkin. kvalitativ ma'lumotlar uchun tematik tahlil (thematic analysis) qo'llaniladi, bunda matnlardan asosiy mavzular ajratib olinadi va interpretatsiya qilinadi. etik masalalar ma’lumot yig’ishda informantning roziligini olish shart. axborot beruvchining shaxsiy ma’lumotlari, masalan, ismi-sharifi, yoshi va manzilgohi maxfiy saqlanishi, 1995-yilgi qonun talablari bajarilishi kerak. tilshunoslik tadqiqotida informantlar haq evaziga ishtirok etishi mumkin, lekin ularning til haqidagi bilimiga pul to’lash axloqiy emas. taklif qilinayotgan haq miqdori №47 qoidaga muvofiq belgilanishi lozim. ma’lumot beruvchilarga tadqiqotning maqsadi, usullari va …

5 / 22

qot yo'nalishlari ko'rsatiladi, ularning har biri oldingi natijalarni 90% ga yaxshilashga qaratilgan bo'lib, amaliy ahamiyatga ega. xulosa tadqiqotning 100% asosiy maqsadlariga erishilganligini, 85% gipotezalar tasdiqlanganligini va 2 ta asosiy topilma mohiyatini qisqacha bayon etadi. xulosada olingan 5 ta asosiy natija 75% ishonchlilik darajasida taqdim etiladi va tadqiqotning 2 ta cheklovlari, masalan, 25% namunaviy xatolik ko'rsatiladi. e'tiboringiz uchun rahmat image3.png image1.png image2.png

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tilshunoslikda maydon metodi"

powerpoint presentation oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi toshkent perfect university filologiya va tillarni oʻqitish oʻzbek tili tilshunoslik 105-guruh taqdimot mavzu: tilshunoslikda maydon metodi tayyorladi: jumanazarova mavluda 1. lingvistikada dala usuli: ta'rif va ahamiyat 2. dala usulining asosiy bosqichlari va texnikalari 3. dala tadqiqotlarida duch keladigan muammolar va ularni hal etish yo'llari reja: kirish suzlashuvning boshlanishi boʻlib, unda tilshunos tadqiqot mavzusini erta aniqlashi va ma’lumot yig’ish uchun imkoniyatni yaratishi kerak. bu juda muhim. kirish, odatda, respondent bilan aloqani oʻrnatish va ishonchli munosabatni rivojlantirish uchun ishlatiladi, bu keyingi intervyu jarayonida ma'lumotlarning sifatini oshiradi. kirish qismida...

This file contains 22 pages in PPTX format (682.3 KB). To download "tilshunoslikda maydon metodi", click the Telegram button on the left.

Tags: tilshunoslikda maydon metodi PPTX 22 pages Free download Telegram