er qobig'i va tarkibining xossalari

PPTX 31 pages 2.9 MB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.9 MB

File type PPTX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

erning paydo bo'lishi, tuzilishi va kimyoviy tarkibi. er po'sti (litosfera) geokimyosi mavzu: er qobig'i va tarkibining xossalari reja: er qobig'ining tuzilishi. er geosferalari. er po'stining (litosfera) kimyoviy tarkibi. er shaklini ellipsoidga yaqin deb bilishning sababi shundaki, agar ellipsoid aylanasini er shakliga ustma - ust qo'yilsa, u holda okean yuzasi barobarligida olingan geoid chizig'iga yaqinlashadi. demak, er shaklini ellipsoid shakliga yaqin bo'lgan geoid deb qabul qilingan. geoidning lug'aviy ma'nosi er o'ziga xos shaklga ega demakdir. uni birinchi bo'lib 1873 yilda nemis fizigi listing fanga kiritgan. haqiqatdan ham er yuzasi g'oyat notekis bo'lib, o'ziga xos shaklga ega. uning eng baland nuqtasi (himolay tog'idagi jomolungm cho'qqisi, 8848 m) bilan eng chuqur botiq joy (tinch okeanidagi marian cho'kmasi (11022 m) o'rtasidagi farq 19870 m ni tashkil etadi. u hech qanday geometrik shakllarga to'g'ri kelmaydi. erning bunday shaklda bo'lishiga asosiy sabab, uning bir necha million yillar davomida quyosh va o'z o'qi atrofida aylanishi hamda er …

2 / 31

yadro g 6371 km. gacha . erning tuzilish sxemasi keyingi 30–50-yillik geofizika, petrologiya, geoximiya va boshqa fanlar izlanishlarining samaralariga suyangan holda er uch qismga bo'linadi. er po'sti, mantiya va yadro (markaz) er po'sti o'z navbatida uchga; a) cho'kindi – metamorfik jinslar; b) granit–gneys va v) bazalt qavatlaridan tashkil topgan. er po'sti qalinligi geofizik ma'lumotlarga ko'ra okean tublarida 5–10 km, kontinent tekisliklarda 30–40 km va tog'li orogen o'lkalarda esa 50–75 km atrofida. ushbu qavatlar bo'ylab o'tayotgan seysmik to'lqinlarning tezligi ancha o'zgaruvchan bo'lib, cho'kindi–metamorfik jinslardan 3–5 km/sek, granit–gneyslardan 5,5–6,5 km/sek va bazaltlardan – 6,6–7,2 km/sek. ma'lum bo'lishicha bu qavatlarning qalinligi o'zgaruvchan. bulardan birinchi qavat cho'kindi jinslar qadimiy qolqonlarda (aldan, baltik) yo'q hisobi, kontinent (platformalarda) 5 km gacha bo'lsa, orogen o'lkalarda ularning qalinligi 15 km ni tashkil etadi. xuddi shuningdek er po'stining ikkinchi qavatining granit–gneys qalinligi platforma o'lkalarda 15-20 km atrofida bo'lsa, tog'li tumanlarda 20–25 km ni tashkil etadi. uchinchi qavat – bazaltlarning …

3 / 31

s oshishi mantiya moddasi zichligining taxminan 10% ga o'zgarishi bilan tushuntiriladi. 2700-2900 km chuqurlikda uning ostki yuzasi yaqinida o'zining xossalari bilan oraliq d' qatlamidan farq qiluvchi qobiqcha (d" qatlami) ajratiladi. yadroning tuzilishida uch element ajratiladi: tashqi yadro (e qatlami), ichki yadro (g qatlami) va oraliq qobiq (f qatlami). 8848 m gacha ko'tariladi (everest cho'qqisi). er po'sti - bevosita kuzatish mumkin bo'lgan erning ustki qavati. u yuqoridan atmosfera va gidrosfera, pastdan moxorovich chegarasi bilan chegaralanadi. er po'stining kimyoviy va mineralogik tarkibi haqidagi bilimlar sayyora ustki qismlarida olib borilgan kuzatishlarga asoslanadi. turli xil tog' jinslarining kimyoviy va mineralogik tarkiblari hamda fizik xossalarini birgalikda talqin qilish va mavjud ma'lumotlarni boshqa kosmik jismlar bilan taqqoslash asosida, jumladan meteoritlarni o'rganish dalillariga tayangan holda erning ichki qismlari, mantiya va markazining tuzilishi hamda tarkibi haqidagi tasavvurlar shakllangan. lava er po'stining kimyoviy tarkibi (% hisobida) kompo-nentlar f. klark bo'yicha v. goldshmidt bo'yicha a. beus bo'yicha b. lutts bo'yicha …

4 / 31

rkibi d.x.grin va a.e.ringvud fikricha pirolit tarkibiga juda yaqin. quyi mantiya ikki qatlamdan - d' (670-2700 km) va d" (2700-2900 km) iborat. ulardan birinchisi bo'ylama va ko'ndalang to'lqinlarning chuqurlik sari oshib borishi bilan xarakterlanadi. unda seysmik to'lqinlarning tarqalish tezligi sayyora uchun maksimal ko'rsatkichga etadi: bo'ylama to'lqinlarniki 13,6 km/s, ko'ndalang to'lqinlar taxminan 7,3 km/s. 2700-2900 km chuqurlikda uning ostki yuzasi yaqinida o'zining xossalari bilan oraliq d' qatlamidan farq qiluvchi qobiqcha (d" qatlami) ajratiladi. bunda bo'ylama to'lqinlar tarqalish tezligining birmuncha pasayishi kuzatiladi va u erning tashqi yadrosiga o'tishdagi o'zgarishlar natijasi hisoblanadi. komponentlar pirolit piroksen pirolit granatli pirolit piroksen+olivin olivin+piroksen+shpinel olivin+piroksen+pirolit-granat sio2 43,06 44,69 45,58 mgo 39,32 39,8 39,72 feo 6,66 9,54 6,41 fe2o3 1,66 0,09 0,27 al2o3 3,99 3,19 2,41 cao 2,65 2,42 2,10 na2o 0,61 0,18 0,24 k2o 0,22 0,05 – cr2o3 0,42 0,45 – nio 0,39 0,26 – coo 0,02 – – tio2 0,58 0,08 0,12 mno 0,13 0,14 0,12 …

5 / 31

noan mantiyaning yuqori qismining moddalari tarkibiga ko'ra – dunit, peridotit va eklogitlar tarkibiga to'g'ri keladi degan fikr yuritiladi. yuqori mantiyaning mineralogik tarkibi haqidagi mavjud fikrlar quyidagi ma'lumotlarga asoslanadi. 1. kontinentlarda keng maydonlarni egallab yotgan dunit, peridotit tarkibli intruzivlarning mavjudligi. 2. bazalt vulkan jinslari orasida tez–tez uchrab turadigan begona (ksenolit) holda dunit va peridotit bo'laklarining borligi. 3. okean tubidan olingan jinslarning kimyoviy tarkibi o'taasos jinslarga yaqin bo'lishi. 4. kimberlitlarning o'ta asos tarkibliligi. 5. meteorit jismlari tarkibiga ko'ra o'taasos jinslarga o'xshashligi va nihoyat keyingi yillar davomida laboratoriya usulida yuqori bosim va kuchli harorat ostida olib borilgan eksperiment ishlarining samaralari yuqorida bildirilgan nazariyalarning to'g'riligiga ishonch hosil qiladi. p.garris yuqori mantiyaning mineral tarkibini quyidagicha ifodalaydi. mantiyaning mineral tarkibi (% hisobida, p.garris bo'yicha ) minerallar yuqori mantiya quyi mantiya olivin 65,3 67,0 rombik piroksen 21,8 12 monoklin piroksen 11,3 11,0 pirop va shpinel 1,5 10,0 er po'stining kimyoviy tarkibi (a.p.vinogradov bo'yicha, % hisobida) i. o …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "er qobig'i va tarkibining xossalari"

erning paydo bo'lishi, tuzilishi va kimyoviy tarkibi. er po'sti (litosfera) geokimyosi mavzu: er qobig'i va tarkibining xossalari reja: er qobig'ining tuzilishi. er geosferalari. er po'stining (litosfera) kimyoviy tarkibi. er shaklini ellipsoidga yaqin deb bilishning sababi shundaki, agar ellipsoid aylanasini er shakliga ustma - ust qo'yilsa, u holda okean yuzasi barobarligida olingan geoid chizig'iga yaqinlashadi. demak, er shaklini ellipsoid shakliga yaqin bo'lgan geoid deb qabul qilingan. geoidning lug'aviy ma'nosi er o'ziga xos shaklga ega demakdir. uni birinchi bo'lib 1873 yilda nemis fizigi listing fanga kiritgan. haqiqatdan ham er yuzasi g'oyat notekis bo'lib, o'ziga xos shaklga ega. uning eng baland nuqtasi (himolay tog'idagi jomolungm cho'qqisi, 8848 m) bilan eng chuqur botiq joy ...

This file contains 31 pages in PPTX format (2.9 MB). To download "er qobig'i va tarkibining xossalari", click the Telegram button on the left.

Tags: er qobig'i va tarkibining xossa… PPTX 31 pages Free download Telegram