er po'stining tuzilishi, geosferalar, erning kimyoviy tarkibi

PPTX 27 стр. 4,4 МБ Бесплатная загрузка

27 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 4,4 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 27

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 27

mirzo ulug'bek nomidagi o'zbekiston milliy universiteti geologiya-geografiya fakulteti umumiy geologiya kafedrasi ma'ruza 2. er po'stining tuzilishi, geosferalar, erning kimyoviy tarkibi mashg'ulot o'tish rejasi erning umumiy tavsifi. erning seysmotomografik modeli. geosferalar erning issiqlik maydoni erning magnit maydoni er po'stining kimyoviy tarkibi erning umumiy tavsifi erning shakli. er shaklini ellipsoidga yaqin deb bilishning sababi shundaki, agar ellipsoid aylanasini er shakliga ustma - ust qo'yilsa, u holda okean yuzasi barobarligida olingan geoid chizig'iga yaqinlashadi. demak, er shaklini ellipsoid shakliga yaqin bo'lgan geoid deb qabul qilingan (19-rasm). geoidning lug'aviy ma'nosi er o'ziga xos shaklga ega demakdir. uni birinchi bo'lib 1873 yilda nemis fizigi listing fanga kiritgan. haqiqatdan ham er yuzasi g'oyat notekis bo'lib, o'ziga xos shaklga ega. uning eng baland nuqtasi (himolay tog'idagi jomolungm cho'qqisi, 8848 m) bilan eng chuqur botiq joy (tinch okeanidagi marian cho'kmasi (11022 m) o'rtasidagi farq 19870 m ni tashkil etadi. u hech qanday geometrik shakllarga to'g'ri kelmaydi. erning bunday …

2 / 27

o'lchov asbobi) asbobi bilan o'lchab, so'nggi xulosasida er aylanasi 250000 stadiy (yoki 39500 km), radiusini 6290 km deb aniqlagan. eratosfen aniqlagan er radiusi hozirgi vaqtda aniqlangan ma'lumotdan 88 km, aylanasi esa 575,7 km kamroq chiqqan. eng so'nggi kuzatishlar natijasida er kattaligini quyidagi miqdoriy birliklar bilan belgilash qabul qilingan: ekvatorial radiusi 6378,245 km, qutbiy radiusi 6356,863 km, erning o'rtacha radiusi 6371,110 km. ekvator aylanasi esa 40075,7 km ga teng. erning maydoni 510 mln.km2, o'rtacha zichligi 5,517 g/sm3 ga teng. sayyoramiz yuzasining katta qismi (70,8%) suv bilan qoplangan, quruq-lik esa 29,2% ni tashkil etadi. dunyo okeani o'zaro bog'langan turtta: tinch, atlantika, hind va shimoliy muz okeanlaridan iborat. quruqlik oltita: shimoliy amerika, janubiy amerika, afrika, evrosiyo, avstraliya va antarktida qit'alaridan iborat. okean bilan quruqlikning nisbati shimoliy yarimsharda 61:39% bo'lsa, janubiy yarimsharda - 81:19% ga teng. 20-rasm. atmosferaning vertikal kesmasi. erning tashqi qobiqlari atmosfera, gidrosfera va biosferadan iborat bo'lib, ular er po'sti shakllanishida muhim …

3 / 27

mosferaning yuqori chegarasi 1300 km. gacha boradi. undan yuqori qismi-ning tarkibi sayyoralararo bo'shliq tarki-biga yaqindir. erning ichki va tashqi tuzilishining o'zaro aloqodorligi. [7]understanding earth., j. grotzinger, t. h. jordan, f. press, r. siever. 2010. p 11 atmosferaning asosiy kismi azot, kislorod, argon va ugleroddan tashkil topib, ular quruq havoning 99,9% ga teng. er yuzasidagi jarayonlarga katta ta'sir etadigan atmosferaning tarkibiy qismi namlik hisoblanadi. atmosferadagi havo massasi doimo harakatda bo'lib, er yuzasining turli qismlaridagi haroratning tekis taqsimlanmasligiga sababchi bo'ladi. atmosferaning troposfera qobig'ida kechadigan ko'pgina tabiiy hodisalar ob-havo va iqlimni yuzaga keltiradi. ob-havo - atmosferaning tabiiy holati bo'lib, shamol, harorat, bosim va namlik bilan belgilanadi. bu xususiyatlarning ma'lum tabiiy-geografik sharoitdagi ko'p yillik holati iqlimni tashkil etadi. iqlim yuqori namgarchilikka va haroratga ega bo'lgan gumid (tropiklar), yuqori haroratli, quruq arid (cho'l va sahrolar) va sovuq haroratli, nam nival (baland tog'liklar va qutb zonalari) mintaqalardan tashkil topgan. gidrosfera. bu qobiqning yuqori chegarasi ochiq holatdagi …

4 / 27

lari kimyoviy tarkibiga ko'ra keskin farqlanadi: dengiz suvlarida na+> mg2+ > sa2+; sl- > so42- > nso3-; quruqlik suvlarida mg2+ < na+ < sa2+; s1- < so42- < nso3-. ko'rinib turibdiki, bu suvlarda asosiy ionlar teskari proportsional holatdadir. erning gidrosfera qobig'idagi suvlar quyosh nuri ta'sirida doimiy harakatda bo'lib, uzluksiz aylanma harakat qiladi. aylanma harakatdagi suvlarni quyidagi bo'limlarga ajratish mumkin: atmosfera, okean va litosferadagi (kattiq qobiqdagi), biogen (tirik organizm tarkibidagi) va maishiy-xo'jalik suvlari. biosfera - erning organik hayot rivojlangan qismini birlashtiruvchi qobiqdir. biosfera gidrosferani to'liq, litosferaning yuqori va atmosferaning quyi qismini qamrab oladi. tirik organizmlarning (biosfera) yana bir asosiy xususiyati shundan iboratki, u har yili 3651011 t uglerodni va 15011 t suvni o'zlashtirib, 266 mlrd. t erkin kislorod ajratib chiqaradi. bunda dunyo okeanidagi biomassa atmosferadagi erkin kislorodning asosiy generatori hisoblanadi. erning seysmotomografik modeli. geosferalar erning ichki tuzilishini o'rganish murakkab masala hisoblanadi. shu maqsadda foydalaniladigan usullar bevosita va bilvosita turlarga bo'linadi. bevosita …

5 / 27

ilometr chuqurlikka kirib boruvchi va u joydagi moddalardan namuna olib chiquvchi texnika vositalari mavjud emas. shuning uchun ham sayyoramizning chuqurlikdagi tuzilishi kosmologik va geofizik ma'lumotlarni tahlil qilishga asoslangan, ya'ni fazo jismlari (birinchi navbatda meteoritlar va oy) yoki erning fizik maydonlari hamda modellashtirishga asoslangan bilvosita usullar yordamida tadqiq qilinadi. erning ichki tuzilishi haqidagi asosiy ma'lumotlarni quyidagi geofizik usullar yordamida olinadi: zilzilalar yoki portlatish orqali hosil qilingan sun'iy qayishqoq tebranishlarni qayd etuvchi seysmik; og'irlik kuchi maydonlarini o'rganishga asoslangan gravimetrik; erning magnit maydonini o'rganuvchi magnitometrik; sayyoramizning issiqlik maydonini va uning yuzasida issiqlik oqimining zichligini o'rganuvchi geotermik; er qa'rining elektr o'tkazuvchanligini o'rganuvchi elektrometrik tadqiqotlar. bunday usullarning orasida zilzilalar ta'sirida vujudga keladigan qisqa vaqtli, 10-20 minut davomida amalda butun sayyoramizni yorib kiruvchi seysmik to'lqinlar maydonini o'rganuvchi seysmik usul asosiysi sanaladi. zilzilalar o'chog'ida vujudga kelgan seysmik to'lqinlar muhit zarrachalarining qayishqoq surilishi yo'li bilan barcha yo'nalishlar bo'yicha muayyan tezlikda tarqaladi. to'lqinlar tarqalish xususiyatlariga qarab bo'ylama va ko'ndalang …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 27 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "er po'stining tuzilishi, geosferalar, erning kimyoviy tarkibi"

mirzo ulug'bek nomidagi o'zbekiston milliy universiteti geologiya-geografiya fakulteti umumiy geologiya kafedrasi ma'ruza 2. er po'stining tuzilishi, geosferalar, erning kimyoviy tarkibi mashg'ulot o'tish rejasi erning umumiy tavsifi. erning seysmotomografik modeli. geosferalar erning issiqlik maydoni erning magnit maydoni er po'stining kimyoviy tarkibi erning umumiy tavsifi erning shakli. er shaklini ellipsoidga yaqin deb bilishning sababi shundaki, agar ellipsoid aylanasini er shakliga ustma - ust qo'yilsa, u holda okean yuzasi barobarligida olingan geoid chizig'iga yaqinlashadi. demak, er shaklini ellipsoid shakliga yaqin bo'lgan geoid deb qabul qilingan (19-rasm). geoidning lug'aviy ma'nosi er o'ziga xos shaklga ega demakdir. uni birinchi bo'lib 1873 yilda nemis fizigi listing fanga ki...

Этот файл содержит 27 стр. в формате PPTX (4,4 МБ). Чтобы скачать "er po'stining tuzilishi, geosferalar, erning kimyoviy tarkibi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: er po'stining tuzilishi, geosfe… PPTX 27 стр. Бесплатная загрузка Telegram