yerning ichki tuzilishi. geosferalar

PPTX 689.3 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1707767254.pptx /docprops/thumbnail.jpeg yerning ichki tuzilishi. geosferalar yerning ichki tuzilishi. geosferalar reja: 5.yerning ichki kuchlari. 2. yer geosferalari 3. yerning paydo bo’lish bosqichlari. 4.xulosa. 5.foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati. yerning ichki tuzilishini o‘rganish nafaqat ilmiy, balki katta iqtisodiy ahamiyatga ega. jahonning barcha davlatlarida yerning ichki qismini, yer osti boyliklarini o‘rganish hamda yer qa’ri monitoringini olib borish bo‘yicha me’yoriy-huquqiy hujjatlar qabul qilingan. jumladan, 0 ‘zbekistonda ham yer osti boyliklaridan samarali foydalanish va ularni tasarruf etishda yuzaga keladigan munosabatlarni tartibga solish, yer qa’ridan oqilona va kompleks foydalanish, yer qa’ri va atrof muhitni muhofaza qilish maqsadlarida 2002-yil 13-dekabrda “yer osti boyliklari to‘g‘risida”gi qonun, 2014-yil 12-mayda 0 ‘zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasining “0 ‘zbekiston respublikasining yer qa’ri monitoringini olib borish tartibi to'g'risidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi 119-son qarori qabul qilindi. tabiiy geografiya yerning ichki qismlarini maxsus o'rganmaydi, ammo geografik qobiqda sodir bo'ladigan jara- yonlarni chuqurroq o'rganish maqsadida, geofizikaning va boshqa fanlarning yerning ichki tuzilishi haqidagi ma’lumot- laridan foydalanadi. yerning …

ljishi bilan bog'liq, ya’ni moddalaming shaklini o'zgarishi bilan bog'liq. bu to'lqinlar faqat qattiq moddalardan o'tadi, suyuq va gazsimon muhitlarda so'nib qoladi, chunki suyuq va gazsimon moddalar shakl o'zgarishiga qarashlik qilmaydi. yer shari bir nechta geosferalardan iborat. biz ularni shartli ravishda ikki guruhga ajratib o‘rganamiz: s birinchisi - tashqi geosferalar (atmosfera, gidrosfera va biosfera); s ikkinchisi - ichki geosferalar (litosfera (yer po'sti bilan), mantiya va yadro). umumiy tabiiy geografiya fanidan ma’lumki, atmosferaning quyi qatlami bomgan troposfera, gidrosfera, biosfera hamda yer po‘sti bir butun yaxlit geografik qobiqni tashkil etadi. yer quyosh atrofidagi fazoda gazchang holatda bomgan kimyoviy elementlaming gravitatsion kondensatlanishi yo‘li bilan paydo bomgan. yer tarkib topib borayotgan vaqtda radioaktiv elementlaming parchalanishi natijasida ajralib chiqadigan issiqlik hisobiga agar yeming hamma qismi bir xil jinsdan tuzilganda edi, to'lqin to'g'ri chiziq bo'ylab tarqalar hamda tezligi bir xil bo'lar edi. haqiqatda esa to'lqinlaming o'tish yo'llari murakkab bo'ladi, tezligida keskin o'zgarishlar bo'lib turadi. to'lqinlar keskin o'zgaradigan …

iga kamayib, sekundiga 8 km tushib qoladi. shundan so'ng yer markazi tomon orta borib sekundiga 11 km ga etadi. ko'ndalang to'lqinlar 2900 km. dan chuqurga yetib bormaydi va ushbu chuqurlikdan qaytib, yer betiga chiqadi. keskin o'zgarishini aks ettiradi. moddalar zichligini turlicha bo'lishi tufayli yeming ichki qobiqlari hosil bo'lgan, ya’ni yadro, mantiya va yer po'sti. yerning yadrosi 2900 km. dan boshlanadi va ichki hamda tashqi yadroga bo'linadi. tashqi yadroning qalinligi 2080 km., u 2900 km. dan 4980 km. chuqurliklar orasida joylashgan. ichki yadro 4980 km. dan yerning markazigacha bo'lgan chuqurliklarda joylashgan. yadro asosan temir va nikeldan iborat. mantiya moxo chegarasidan (70—80 km) 2900 km. chuqurlikkacha davom etadi. mantiya asosan magniy, kislo- rod, temir, kremniy va boshqa moddalardan iborat. mantiya uchta qatlamdan iborat: quyi (1000—2900 km), o'rta (300— 1000 km), yuqori dunit (70—300 km) yuqori mantiya dunitlardan — magniy bilan temirga boy bo'lgan silikat jinslardan tashkil topgan. 100km. dan 700 km chuqurlikkacha …

a va quyi mantiyada moddalar zichligi yuqoridir. yer po'sti-yerning tashqi qatlamlari majmuasidir. u mantiyadan moxo chegarasi bilan ajralib turadi. yeming ichki issiqligi ta’sirida erigan holatda bo'lishi mumkin, 100 km dan yuqorida harorat jinslaming erishi uchun yetarli emas, 700 km. chuqurlikda esa bosim juda yuqori. erigan qatlamda materiklar og'irligini muvozanatga keltirib turish uchun moddalar bir joydan ikkinchi joyga oqib turadi. vulkan va zilzila o'choqlari shu yerda joylashadi. o'rta va quyi mantiyada moddalar zichligi yuqoridir. yer po'sti-yerning tashqi qatlamlari majmuasidir. u mantiyadan moxo chegarasi bilan ajralib turadi. bu yerda moddalar qattiq holatda bo'ladi. mazkur moxo chegarasi aniq chegara bo'lib, yer yuzasining hamma joyida bor. mazkur moxo chegarasi aniq chegara bo'lib, yer yuzasining hamma joyida bor. mantiyadan yer po'stiga o'tishda bosim shunchalik pasayib ketadiki, gabbrodan bazaltga o'tiladi. bundan moddalar hajmi 15% ga oshadi va shunga mos ravishda zichlik kamayadi. yerning tashqi va ichki qobiqlari doimo o'zaro ta’sirda bo'ladi. mazkur ta’sir quyidagilarda namoyon bo'ladi …

gan (6,7-7,6 km/sek dan 7,9-8,2 km/sek gacha) yuza (chegara) — moxo yuzasidan o‘tadi. shu yuza bilan yer po‘sti mantiyadan ajralib turadi. moxo yuzasi2 dastlab, 1909-yilda bolqon zilzilalaridan tarqalgan seysmik to‘lqinlami o‘rganish natijasida aniqlangan. yerninig og'ir yadrosi yer yuzasi og'irlik kuchining katta bo'lishini ta’minlaydi. buning yordamida yer o'zida atmosfera bilan suvni ushlab turadi; — yer yuzasi uchun suvning asosiy manbai mantiyadir. yer yuzasida suv suyuq holda faqat atmosfera bosimi tufayligina mavjuddir, aks holada suv bug'ga aylanib ketgan va uchib ketgan bo'lar edi; — suv havo harakati tufayli materiklarga kirib borib, oke- anlarga oqib tushadigan quruqlikdagi suvlami hosil qiladi. yer yuzasida nurashning ro'y berishi va cho'kindi jinslarning vu- judga kelishiga suv bilan havo sabab bo'ladi; yerning ichki qismdagi moddalar elastiklik xususiyatiga ega. buning oqibatida moddalaming oqishi yerning shaklida aks etadi. qalqish qarshiligi yer aylanishini sekinlashtiradi. bu esa qutbiy siqiqlikni kamaytiradi. bu hoi yuqori mantiyadagi moddalar bir qismining ekvatorial kengliklardan qutbiy keng- liklarga …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "yerning ichki tuzilishi. geosferalar"

1707767254.pptx /docprops/thumbnail.jpeg yerning ichki tuzilishi. geosferalar yerning ichki tuzilishi. geosferalar reja: 5.yerning ichki kuchlari. 2. yer geosferalari 3. yerning paydo bo’lish bosqichlari. 4.xulosa. 5.foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati. yerning ichki tuzilishini o‘rganish nafaqat ilmiy, balki katta iqtisodiy ahamiyatga ega. jahonning barcha davlatlarida yerning ichki qismini, yer osti boyliklarini o‘rganish hamda yer qa’ri monitoringini olib borish bo‘yicha me’yoriy-huquqiy hujjatlar qabul qilingan. jumladan, 0 ‘zbekistonda ham yer osti boyliklaridan samarali foydalanish va ularni tasarruf etishda yuzaga keladigan munosabatlarni tartibga solish, yer qa’ridan oqilona va kompleks foydalanish, yer qa’ri va atrof muhitni muhofaza qilish maqsadlarida 2002-yil 13-dekabrda “yer os...

PPTX format, 689.3 KB. To download "yerning ichki tuzilishi. geosferalar", click the Telegram button on the left.

Tags: yerning ichki tuzilishi. geosfe… PPTX Free download Telegram