алалия

DOCX 22,4 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1544082529_73137.docx алалия режа: 1. алалия, унинг сабаблари. мотор алалия 2. мотор алалияда коррекцион таъсир этиш тизими алалия унинг сабаблари. мотор алалия алалия – боланинг она қорнида ёки дастлабки ривожланиш босқичида нутқ шаклланишига қадар бош мия қобиғи нутқ доирасининг органик жароҳатланиши оқибатида узлуксиз ривожланмай қолишдир. “алалия” атамаси (грекча а – йўқ, лотинча лалио – нутқ) таржимаси нутқнинг йўқлиги, нутқсизлик ҳолати – нутқ бузилишларига доир адабиётларда қадим замонлардан бери кузатилади. махсус адабиётларда “алалия” атамасидан ташқари, шу нутқ нуқсонини англатувчи қуйидаги атамалардан фойдаланганлар: “туғма афазия”, “онтогенетик афазия”, “ривожланиш афазияси”, “дисфазия”, “нутқий ривожланиши сустлашуви”, “нутқнинг конституционал орқада қолиши”, “тилни эгаллашдаги камчиликлар” ва ҳ.к. алалиянинг тарқалганлиги ҳақида илмий асосланган маълумотлар йўқ. маълумотларга кўра, алалия мактабгача ёшдаги болаларнинг бир фоизи, мактаб ёшидаги болаларнинг 0,6 – 0,2% фоизни ташкил этади. ўртача ҳисобда, алалия аҳолининг 0,1 фоизида кузатилади. муаллифларнинг таъкидлашича, алалия ўғил болаларда қизларга нисбатан 2 марта кўп учрайди. алалия сабаблари алалияни ўрганишда узоқ вақт мобайнида унинг келиб …
2
ишков 1985 ва бошқалар алалияни келиб чиқишида туғма бош мия травмалари ва чақалоқлар асфиксиясининг ролини белгиладилар. туғруқ травмалари ва асфиксиялар бир қатор ҳолларда ҳомилалик патологиясининг оқибатидир. бу сурункали кислород етишмовчилигини келтириб чиқаради ва нафас олиш марказлари функсиясининг пасайишига олиб келади. мия тўқималари, биринчи навбатда филогенетик муносабатга нисбатан ёш, пўстлоқнинг учинчи қатлами кислород етишмовчилигига бирмунча сезгир ҳисобланади. мия пўстлоғининг учинчи қатлами ассотсиатив алоқаларнинг мураккаб тизимини бошлаб беради. бу тизим инсоннинг олий пўстлоқ функсияларининг шаклланишини, биринчи навбатда нутқ ва психикани таъминлайди. этиологик омиллар ичида етакчи ўринда ҳомиланинг энсефалит, менингит билан хасталаниши; ривожланиши учун номақбул шароит; ҳомиланинг заҳарланиши; ҳомила ёки илк ривожланиш даврида бош мия шикастлари; илк болалик даврида хасталанишлар натижасида бош миянинг зарарланиши ва бошқалар. 1. ҳомиладорлик патологияси мия моддасининг диффуз жароҳатланишига олиб келади, туғриқ калла-мия травмалари ва чақалоқлар асфиксияси нисбатан локал бузилишларни келтириб чиқаради. бош мия пўстлоқидаги турли соҳаларнинг жароҳатланиши, нутқий ва нутқий бўлмаган функсионал тизим ривожланишидаги бузилишларни келтириб чиқаради. е.м. …
3
тайи назарни барча муаллифлар ҳам тўғри деб баҳоламайди. соматик касалликлар етакчи ҳисобланган асаб касалликларининг патологик таъсирини кучайтиради. айрим муаллифлар (р. коен, 1988; м. зееман 1961; р. лухзингер, а. салей 1977 ва ҳ.к.) алалия этиологиясида наслий омил, оилавий мойиллик ҳолатларини алоҳида ажратиб кўрсатадилар. бироқ алалияни келиб чиқишида наслий омилларнинг таъсири адабиётларда ёритилмаган. кўпчилик ҳолларда алалик бола анамнезида биргина эмас, балки патологик омилларнинг бутун бир мажмуи кузатилади. мотор экспрессив алалия мотор алалия – бу марказий характердаги органик бузилишлар натижаси ҳисобланиб, носоғлом неврологик кўриниш нутқнинг ривожланиш борасида жиддий орқада қолишга олиб келади. бу консептсия тарафдорлари нутқий шакланмаганликни мотор етишмовчилиги билан тушунтирадилар (р. коен, г. гуттсман, р.а. беловадавид, н.н. трауютт, в.к. орфинская ва бошқалар). кўпчилик муаллифлар алалияни кинетик ёки кинестетик апракция билан боғлайдилар ҳамда унинг эфферент ва афферент шаклларини ажратиб кўрсатади. афферент алалияда нутқ бузилишларининг механизмлари кинестетик апракцияга боғлиқ бўлса, эфферент алалияда эса – кинетик апракцияга боғлиқ (афазия аналогларига кўра). апракцияни артикулятсиянинг турли бузилишларига …
4
рлича турғун мотиватсиянинг мавжудлигида фаолиятнинг операцион қаторида етишмовчилик мавжуддир. бу муаммога замонавий психолингвистик ёндашиш тил консептсиясида акс эттирилган йе.ф. соботович, в.а. ковшиков, б.м. гриншпун, в.к. воробьев ва ҳ.к. в.а. ковшиков, баён қилишнинг юзага келишида бирмунча сақланган маъно ва мотор даражасида, тилнинг баён қилиш операцияларининг шаклланмаганлиги алалиянинг бу шакли учун бузилишнинг маркази бўлиб ҳисобланади деб тахмин қилади. бу алалияни асосан тил бузилишлари сифатида изоҳлашга асос бўлади. мотор алалияда ибора ва матнларни тузиш бўйича нутқий ҳаракатларнинг шаклланмаганлиги, сўз бирикмаси, сўз танлашнинг шаклланмаганлиги билан уйғунлашган ички дастурлашнинг бузилиши ҳам кузатилади. е.ф. соботович (1985) фикрига кўра, мотор алалияда асосий камчиликни тилнинг белги шаклини эгаллашдаги, яъни нутқнинг юзага келиш жараёнида белгилардан фойдаланиш ва уларнинг мос келишидаги бузилишлари ташкил этади. болаларда нутқнинг юзага келишида нутқий материални дастурлаш, танлаш, тавсифлаш операциялари шаклланмайди. барча лекцик-грамматик қурилиш аспектларида камчиликлар кузатилади: сўзни танлаш ва унинг кетма-кетлиги, баённинг товуш тузилиши ва ҳ.к. бу эса психофизиологик механизмларнинг шаклланмаганлиги сифатида характерланади. алалияли болада …
5
ррекцион таъсир этиш тизими алалия – тиббий психологик педагогик муаммо. логопедия соҳасига, бола шахси ва нутқ ривожланишига йўналтирилган коррексион таъсир усуллари ва тамойилларини аниқлаш киради. системали узоқ давом этувчи логопедик ишлар қатор ҳолларда болаларнинг нутқий мулоқоти учун етарли воситаларни беради, айрим ҳолларда эса – элементлар нутқнигина. нутқий нуқсонни табиатига кўра бу муаммо мотор ва сенсор алалия кўринишига кўра дифференциал ҳал этилади. алалияда нутқ шаклланиши ҳар томонлама ёндашув, нутқни ривожланишига ёрдам берувчи ва билиш фаолиятининг яхшиланишига имкон берувчи нутқнинг барча функсиялари ривожланишига эътиборни қаратади. нутқ ва шахсият устидан бир бутун ҳар томонлама тизимли иш олиб борилади. бунда онтогенезда нутқий функсиялар ривожланиши қонуниятлари ҳисобга олинади. тизимли логопедик иш нутқий ривожланишдаги узилишларни тўлдиришга ва махсус дастур бўйича мактаб таълимига тайёрлашга йўналтирилади ёки у мактаб таълимига қўшимча равишда параллел олиб борилади. нутқий ривожланмаганликни бартараф этишни шундай ташкил қилиш керакки, иш жараёнида мактаб вазифаларини ўзлаштиришга тайёргарлик юзага келсин. самарали логопедик иш, агар у психоневролог (невропатолог, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "алалия"

1544082529_73137.docx алалия режа: 1. алалия, унинг сабаблари. мотор алалия 2. мотор алалияда коррекцион таъсир этиш тизими алалия унинг сабаблари. мотор алалия алалия – боланинг она қорнида ёки дастлабки ривожланиш босқичида нутқ шаклланишига қадар бош мия қобиғи нутқ доирасининг органик жароҳатланиши оқибатида узлуксиз ривожланмай қолишдир. “алалия” атамаси (грекча а – йўқ, лотинча лалио – нутқ) таржимаси нутқнинг йўқлиги, нутқсизлик ҳолати – нутқ бузилишларига доир адабиётларда қадим замонлардан бери кузатилади. махсус адабиётларда “алалия” атамасидан ташқари, шу нутқ нуқсонини англатувчи қуйидаги атамалардан фойдаланганлар: “туғма афазия”, “онтогенетик афазия”, “ривожланиш афазияси”, “дисфазия”, “нутқий ривожланиши сустлашуви”, “нутқнинг конституционал орқада қолиши”, “тилни эгаллашдаг...

Формат DOCX, 22,4 КБ. Чтобы скачать "алалия", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: алалия DOCX Бесплатная загрузка Telegram