mollyuskalar (molluska) t i p i

PPTX 112 sahifa 37,7 MB Bepul yuklash

112 sahifa mollyuskalar (molluska) t i p i — PPTX

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 37,7 MB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 112

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 112

m o l l y u s k a l a r t i p i m o l l y u s k a l a r (molluska) t i p i yonbosh nervlilar (amphineura) kenja tipi qalqondorlar ya’ni xitonlar (lorikata, polyplacophora) sinfi qalqonsizlar ya’ni egatcha qorinlilar (aplacophora) sinfi chig’anoqlilar (conchifera) kenja tipi monoplakoforalar (monoplacophora) sinfi qorinoyoqlilar (gastropoda) sinfi ikki pallalilar (bivalvia) sinfi kurakoyoqlilar (scaphopoda) sinfi boshoyoqlilar(cephalopoda) sinfi mollyuskalar (mollusca) — gavdasi, odatda, bosh, tana va oyoq boʻlimlaridan iborat (ikki pallalilardan tashqari). tanasi mantiya deb ataladigan teri burmasi bilan oʻralgan. mantiya bilan tanasi oraligʻida mantiya boʻshligʻi boʻladi. bu boʻshliqda jabralar va boshqa organlar joylashgan. ayirish, orqa chiqaruv va jinsiy teshiklar ham mantiya boʻshligʻiga ochiladi. mantiya tananing orqa tomonida chigʻanoq hosil qiladi. chigʻanoq tanani himoya qilib turadi. harakat organi tananing qorin tomonidan hosil boʻladigan yassi yoki ponasimon yagona oyoqdan iborat. ikkilamchi tana boʻshligʻi gʻovak biriktiruvchi toʻqima bilan toʻlgan; selom va …

2 / 112

ng bosh nerv tuguni kuchli rivojlanib, bosh miyani hosil qiladi (boshoyoqlilar). faol hayot kechiruvchi turlarida sezgi organlari (koʻzlar, paypaslagichlar) rivojlangan. odatda 5 juft gangliya mavjud: serebral (ko'zlar va paypaslagichlarni innervatsiya qilish), oyoq (pedal), plevra (mantiya), parietal (nafas olish va osfradiya organlari) va visseral (ichki organlar). ba'zida bukkal ganglionlar ham ajralib turadi, ular tomoqni innervatsiya qiladi. serebral, oyoq va visseral gangliyalar ko'ndalang nerv tolalari — komissuralar bilan bog'langan. deyarli barcha gangliyalar ichak ostida joylashgan, faqat qizilo'ngach ustida joylashgan serebral gangliyalari bundan mustasno. oyoq gangliyalari qizilo'ngach ostida joylashgan bo'lib, ularni miya gangliyalari bilan bog'laydigan komissuralari va ulanishlari qizilo'ngach atrofida asab halqasini hosil qiladi. miya bo'lgan turlarda u qizilo'ngachni halqa bilan o'rab oladi . yonbosh nervlilar (amphineura) kenja tipi bu kenja tipga bir necha mm dan 35 sm gacha kattalikdagi ikki yonlama simmetriyali mollyuskalar kiradi. ichki tana xaltasi bo'lmaydi. mantiya kutikulasi sirtdan ohak tangachalar bilan qoplangan. ko‘pchilik mollyuskalaming tanasini orqa tomondan o‘zaro harakatchan …

3 / 112

i. bu muskullarning qisqarishi tufayli xitonlar asta-sekin sirg'alib harakat qiladi. xitonlarning teri qoplag‘ichi tanasining hamma tomonidan osilib tushib turadigan mantiya burmalarini hosil qiladi. bu burmalar bilan tanasi o‘rtasida tanani halqa shaklida o‘rab olgan bo‘shliq mantiya egatchasi joylashgan. mantiya egatchasi ichida 4 juftdan 80 juftgacha patsimon jabralari joylashgan. xitonlar tanasi orqa tomondan 8 ta plastinkadan iborat chig'anoq bilan qoplangan. plastinkalar bir qator ketma-ket joylashgan va bir-biri bilan harakatchan tutashib turgani tufayli xiton zaxkashlar singari qorin tomoniga bukilib, yumaloqlanishi mumkin. chig'anoqning tuzilishi mus-kullarining tuzilishida ham o‘z aksini topadi. muskullarining to‘p bo‘lib chig‘anoq plastinkalariga ketma-ket biiikishi halqali chuvalchanglar tanasida organlarning joylashishini eslatadi. ovqat hazm qilish sistemasi. og‘iz teshigi boshining ostida joylashgan. oldingi ichakning kengaygan muskulli uchki qismi halqumga ochiladi. halqumda joylashgan muskulli tilchasining usti qalin shoxsimon kutikula bilan qoplangan. kutikula sirtida bir necha qator shoxsimon tishchalar - radula, ya’ni qirg‘ichi joylashgan. bu tishchalar yordamida mollyuska qoya va toshlarga yopishib olgan suv o‘tlari va …

4 / 112

li epiteliy bilan qoplangan. jabra plastinkalariga vena qoni kelib turadi. bu qon jabra yaproqchalariga uglerod gazini chiqarib, kislorod bilan boyiydi va jabradan chiqib ketadigan qon tomirlariga o‘tadi. epiteliy kiprikchalarining harakatlanishi tufayli jabra orqali doimo suv o‘tib turadi qon aylanish sistemasi. yuragi tanasining keyingi qismida ichakning ustida joylashgan bo‘lib, markaziy qorincha va ikkita yon bo’lmachadan tuzilgan. qon yurak bo‘lmachalaridan klapanli bir yoki ikki juft teshiklar orqali qorinchaga tushadi. qorinchaning keyingi uchi berk, oldingi uchidan keng aorta tomiri boshlanadi. aortadan organlarga arteriyalar chiqadi. arteriyalardagi qon organlar hamda to‘qimalar orasida joylashgan lakunlarga kelib quyiladi. lakunlarda qon kislorodni to‘qimalarga berib, yon tomonda joylashgan jabralarga yetib boradi. qon tomirlari jabralarga kelib, juda ko‘p kapillyarlarga tarmoqlanadi. har qaysi jabradan qon dastlab vena, so‘ngra esa ikkita yirik qon tomiriga tushadi. bu tomir orqali qon yana yurakka kelib quyiladi. shunday qilib, qalqondorlar qon aylanish sistemasi tutash bo‘lmaydi. ayirish organlari. ichakning ikki yonida bukilgan bittadan naychalar joylashgan. naychalaming tanaga …

5 / 112

vollari ko‘ndalang nervlar yordamida tutashgan. plevrovisseral stvollar esa parallel joylashgan oyoq nerv stvollari bilan tutashgan; halqum atrofi nerv halqasi bosh tomonni, oyoq nerv stvollari oyoqni, plevrovisseral tomirlar esa boshqa organlarni nervlar bilan ta’ minlaydi. sezgi organlari. qalqondorlaming sezgi organlari kuchsiz rivojlangan. tanasining ikki yonida jabralar asosida sezuvchi epiteliy hujayralari kimyoviy sezgi organlari hisoblanadi. bu organlar boshqa mollyuskalaming osfradiylaridan keskin farq qiladi. mollyuskaning orqa tomonida estetlar deb ataladigan juda ko‘p miqdorda mayda tuyg'u organlari joylashgan. estetlar cho‘ziqroq bir to‘p sezgir hujayralardan iborat. ulaming bir cheti chig‘anoqning tashqi qavati, ikkinchi uchi esa nerv tolalari orqali plevrovisseral nerv stvollari bilan tutashadi. muvozanat saqlash organi va paypaslagichlari bo‘lmaydi. jinsiy sistemasi. xitonlar ayrim jinsli hayvonlar. urug‘don yoki tuxumdon ichak ustida joylashgan va toq boiadi. jinsiy bezi ikkita chiqarish yoli orqali mantiya egatchasiga ochiladi. yetilgan jinsiy hujayralari suvga chiqariladi. kuyikish organlari bo‘lmaydi. urug’langan tuxumdan chiqadigan lichinkasi halqali chuvalchanglaming troxoforasiga o'xshash bo’lib, suvda suzib yuradi. keyinchalik lichinkaning …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 112 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"mollyuskalar (molluska) t i p i" haqida

m o l l y u s k a l a r t i p i m o l l y u s k a l a r (molluska) t i p i yonbosh nervlilar (amphineura) kenja tipi qalqondorlar ya’ni xitonlar (lorikata, polyplacophora) sinfi qalqonsizlar ya’ni egatcha qorinlilar (aplacophora) sinfi chig’anoqlilar (conchifera) kenja tipi monoplakoforalar (monoplacophora) sinfi qorinoyoqlilar (gastropoda) sinfi ikki pallalilar (bivalvia) sinfi kurakoyoqlilar (scaphopoda) sinfi boshoyoqlilar(cephalopoda) sinfi mollyuskalar (mollusca) — gavdasi, odatda, bosh, tana va oyoq boʻlimlaridan iborat (ikki pallalilardan tashqari). tanasi mantiya deb ataladigan teri burmasi bilan oʻralgan. mantiya bilan tanasi oraligʻida mantiya boʻshligʻi boʻladi. bu boʻshliqda jabralar va boshqa organlar joylashgan. ayirish, orqa chiqaruv va jinsiy teshiklar ham mantiya boʻshligʻ...

Bu fayl PPTX formatida 112 sahifadan iborat (37,7 MB). "mollyuskalar (molluska) t i p i"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: mollyuskalar (molluska) t i p i PPTX 112 sahifa Bepul yuklash Telegram