o p t i k a tabiiy fanlar kafedrasi

PPTX 83 pages 11.6 MB Free download

83 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 11.6 MB

File type PPTX

Pages 83

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 83

mm_21 o p t i k a tabiiy fanlar kafedrasi 2023 3 - ma'ruza toshkent davlat transport universiteti ma'ruza mavzusi: yorug'lik to'lqinlari, fotometrik kattaliklar. geometrik optika qonunlari. yorug'lik interferentsiyasi. kogerent to'lqinlar. yorug'likning yupqa plastinkalardan qaytishdagi interferentsiyasi. interferometrlar. yorug'lik difraktsiyasi. gyuygens-frenel printsipi. frenel va fraungofer difraktsiyasi. difraktsion panjara. rentgen nurlari difraktsiyasi ma'ruza rejasi yorug'lik to'lqinlari geometrik optika qonunlari yorug'likni tarqalish tezligi linzalar. linzalarda tasvir yasash fotometrik kattaliklar yorug'lik nurining tabiati yorug'likning korpuskulyar va to'lqin nazariyalari yorug'lik to'lqinlarining kogerentligi va monoxromatikligi yorug'lik interferentsiyasi yupqa plastinkalardan qaytishdagi interferentsiya yorug'lik interferentsiyasini qo'llanilishi. interferometrlar yorug'lik difraktsiyasi gyuygens-frenel printsipi frenel difraktsiyasi. frenel zonalari fraungofer difraktsiyasi difraktsion panjara rentgen nurlari difraktsiyasi 3 optika – yorug'lik va elektromagnit to'lqinlarning paydo bo'lishi, tarqalishi va modda(materiya) bilan o'zaro ta'siri bilan bog'liq hodisa va qonuniyatlarni o'rganadigan fizikaning bo'limidir. yorug'lik to'lqinlari – bu spektrning infraqizil, ko'rinadigan va ultrabinafsha qismlarini o'z ichiga olgan elektromagnit to'lqindir. optika geometrik optika to'lqin optika kvant optika geometrik …

2 / 83

puskulyar xossalari namoyon bo'ladigan modda bilan o'zaro ta'sirini o'rganuvchi optikaning bo'limidir. 5. yorug'likni nurining teskariligi qonuni (unga ko'ra, ma'lum bir traektoriya bo'ylab bir yo'nalishda tarqaladigan yorug'lik nuri qarama-qarshi yo'nalishda tarqalganda o'z yo'nalishini aynan takrorlaydi. 4. yorug'likni sinish qonuni (snelluis yoki snell qonuni) geometrik optika qonunlari geometrik optika bir necha empirik qonunlarga asoslanadi: 1. yorug'likni to'g'ri chiziq bo'ylab tarqalish qonuni 2. yorug'lik nurlarining mustaqillik qonuni 3. yorug'likni qaytish qonuni yorug'likni to'g'ri chiziq bo'ylab tarqalish qonuni yorug'likning to'g'ri chiziqli tarqalish qonuni: bir xil shaffof muhitda yorug'lik to'g'ri chiziqda tarqaladi. qonunning isbotini soya va yarim soyaning shakllanishi orqali tushuntiriladi. shaffof muhit - yorug'lik to'lqini energiyani sezilarli darajada kamaytirmasdan yorug'lik to'lqin uzunligidan sezilarli darajada kattaroq masofani bosib o'tadigan muhit. yorug'lik nuri — yorug'lik manbaidan energiya tarqaladigan chiziq. soya — bu fazoning yorug'lik manbasidan nurlar tushmaydigan sohasi. yarimsoya - qisman yoritilgan yoki faqat yorug'lik manbasining bir qismi bilan yoritilgan bo'shliqning bir qismi. kichik manba o'lchamlari …

3 / 83

iqlaydi. masalan, yorug'lik nurlari dastasi yo'liga shaffof bo'lmagan ekran o'rnatilganda, uning bir qismi nurning tarkibidan ekranlanadi(tashqariga chiqariladi). biroq, mustaqillik xususiyatiga ko'ra, qolgan nurlarning harakati bundan o'zgartirilmaydi deb hisoblash lozim bo'ladi. ushbu qonunning mohiyati shundan iboratki, bir-biri bilan uchrashadigan va kesishgan alohida nurlar va nurlar o'zaro ta'sir ko'rsatmaydi. boshqacha qilib aytganda, bitta nur tomonidan ishlab chiqarilgan harakat boshqa nurlarning mavjudligiga bog'liq emas. ushbu qonun yuqori intensivlikdagi yorug'lik materiyada (fokuslangan lazerli tadqiqot), shuningdek populyatsiya inversiyasi bo'lgan faol muhitda (lazerning ishchi moddasida) tarqalganda buziladi. tajriba va nazariya shuni ko'rsatadi-ki, yorug'lik har xil shaffof muhitlarda har xil tezlik bilan tarqaladi, bu tezliklar yorug'likning vakuumdagi tezligidan kam bo'ladi. yorug'lik ikki muhit chegarasiga tushganda, shu sirtdan qaytadi. nur o'zining yo'nalishini o'zgartiradi va shu muhitning o'ziga qaytadi. rasmda nurlar dastasi yassi sirtdan qaytishi ko'rsatilgan. bu jarayon ma'lum qonuniyatga bo'ysunadi. bu qonunga – yorug'lining qaytish qonuni deyiladi. yorug'likni qaytish qonuni yorug'likning qaytish qonuni: sirtga tushuvchi nur, qaytgan nur …

4 / 83

g'lik bir shaffof muhitdan ikkinchi shaffof muhitga o'tishi natijasida uning tarqalish yo'nalishi o'zgarishiga yorug'likni sinishi deyiladi. 1.tushuvchi nur, singan nur va nurning tushish nuqtasiga o'tkazilgan perpendikulyar bir tekislikda yotadi. 2. tushish burchagining sinusini sinish burchagi sinusiga nisbati o'zgarmas kattalik bo'lib, ikkinchi muhitning birinchi muhitga nisbatan nisbiy sindirish ko'rsatkichi deyiladi. a) agar yorug'lik vakuumdan biror muhitga tushsa absolyut sindirish ko'rsatkichi b) agar bir muhitdan ikkinchi muhitga tushsa nisbiy sindirish ko'rsatkichi yorug`liknin to`la ichki qaytishi yorug`likning tarqalish tezligi katta bo`lgan muhit optik jizligi kichik muhit deb, yorug`likning tarqalish tezligi kichik bo`lgan muhit optik jizligi katta muhit deyiladi. ir – chegaraviy tushish burchagi. sinish burchagi 900 ga tehg bo`lgandagi tushish burchagiga chegaraviy burchak yoki to`la ichki qaytishning limit burchagi deyiladi. i > i4 da yorug`likning to`la ichki qaytishi sodir bo`ladi. yorug'likni tarqalish tezligi eng muhim kattaliklardan biri yorug'likning tarqalish tezligi hisoblanadi. yorug'likni tarqalish tezligini bir nechta olimlar tarafidan aniqlashga harakat qilingan. ular: 1607 …

5 / 83

ni ko'rib, chiroq bilan signalni qaytarib yubordi. birinchi kuzatuvchi signalni yuborish va qabul qilish orasidagi vaqtni puls zarbalari soniga qarab o'lchadi. vaqt cheklangan va juda kichik bo'lib chiqdi. galiley javob signalidagi kechikish yorug'likning oxirgi tezligiga emas, balki inson asab va mushak tizimlarining reaktsiya tezligiga bog'liqligini tushundi. yorug'lik tezligini o'lchab bo'lmadi olaf ryomer tajribasi olaf ryomer yorug'lik tezligini o'lchash uchun astronomik usuldan foydalangan. 1676 yilda u teleskop yordamida yupiterning yo'ldoshi io ni kuzatdi va er yupiterdan uzoqlashganda sun'iy yo'ldoshning tutilish vaqti o'zgarib borishini aniqladi. maksimal kechikish vaqti 22 minut edi. er yupiterdan er orbitasining diametriga teng masofada uzoqlashayotganini taxmin qilib, ryomer diametrning taxminiy qiymatini kechikish vaqtiga ajratdi: arman fizo tajribasi 1849 yilda frantsuz olimi arman fizo yorug'lik tezligini aylanuvchi - qopqich usuli yordamida o'lchadi. oynadan aks ettirilgan yorug'lik g'ildirakning tishlaridan o'tib, 8,6 km uzoqlikdagi boshqa oynadan aks ettirilgan. keyingi bo'shliqda yorug'lik paydo bo'lguncha g'ildirakning tezligi oshirildi. arman fizoning hisob-kitoblari asosida yorug'likni …

Want to read more?

Download all 83 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o p t i k a tabiiy fanlar kafedrasi"

mm_21 o p t i k a tabiiy fanlar kafedrasi 2023 3 - ma'ruza toshkent davlat transport universiteti ma'ruza mavzusi: yorug'lik to'lqinlari, fotometrik kattaliklar. geometrik optika qonunlari. yorug'lik interferentsiyasi. kogerent to'lqinlar. yorug'likning yupqa plastinkalardan qaytishdagi interferentsiyasi. interferometrlar. yorug'lik difraktsiyasi. gyuygens-frenel printsipi. frenel va fraungofer difraktsiyasi. difraktsion panjara. rentgen nurlari difraktsiyasi ma'ruza rejasi yorug'lik to'lqinlari geometrik optika qonunlari yorug'likni tarqalish tezligi linzalar. linzalarda tasvir yasash fotometrik kattaliklar yorug'lik nurining tabiati yorug'likning korpuskulyar va to'lqin nazariyalari yorug'lik to'lqinlarining kogerentligi va monoxromatikligi yorug'lik interferentsiyasi yupqa plastinkalard...

This file contains 83 pages in PPTX format (11.6 MB). To download "o p t i k a tabiiy fanlar kafedrasi", click the Telegram button on the left.

Tags: o p t i k a tabiiy fanlar kafed… PPTX 83 pages Free download Telegram