hujayralarni o'rganuvchi tsitologiya

DOC 16 стр. 118,5 КБ Бесплатная загрузка

16 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 118,5 КБ

Тип файла DOC

Страницы 16

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 16

erda hayotning turli tumanligi. prokariotlar va eukariotlar. reja: 1. tsitologiya. hayotning xujayraviy va hujayrasiz shakllari. 2. prokariot va eukariotlar, tuzilishi, funktsiyasi. 3. hujayra organoidlari. 4. o'simlik va hayvon hujayrasidagi o'xshashlik va farqlar. 5. hujayra evolyutsiyasi. tayanch so'zlar va iboralar. tsitologiya, virus, prokariot, eukariot, membrana, endotsitoz, tenotsitoz, tsitoplazma, endoplazmatik to'r, golji apparati, mitoxondriya, plastida, lizosoma, yadro, yadrocha. hujayralarni o'rganuvchi fan tsitologiya deb atalib, yunoncha «tsitos» - hujayra, «logos» - fan degan so'zlardan olingan. tsitologiya predmeti bir hujayralilar va ko'p hujayrali organizmlarning tarkibiy qismi hisoblanuvchi ayrim hujayralarni tadqiq qiladi. tsitologiya hujayraning va uning tarkibiy qismlari tuzilishining kimyoviy tarkibini, ularning bajaradigan vazifalarini ko'payishi va rivojlanishini, atrof muhit omillari bilan munosabatlarini o'rganadi. hozirgi davrda boshqa fanlar metodlarining tsitologiyada foydalanishni o'rganuvchi yangi fan - hujayra biologiyasi shakllandi. bu fan tsitologiya, biokimyo, molekulyar biologiya va molekulyar genetika kabi fanlar kompleksidan iborat. hujayrani har tomonlama o'rganish mikroskopning kashf etilishiga bog'lik. «hujayra» so'zini birinchi marta ingiliz olimi robert …

2 / 16

yvonlarda nerv va gumoral sistemalar orqali idora etiladi. 5. hujayraviy tuzilishi irsiy axborotning saqlanishi, ko'payishi, uzatilishi va amalga oshirilishini tahminlaydi. hayotning hujayrasiz shakllariga viruslar kiradi. ular juda mayda, hatto bakteriyalar ham o'ta olmaydigan filg'trlardan o'ta olganligi uchun filg'trlanuvchi viruslar deyiladi. viruslarni 1892 yilda rus botanigi d.i. ivanovskiy kashf qilgan. o'simliklar, hayvonlar va bakteriyalarda parazitlik qiluvchi viruslar aniqlangan. viruslarni o'rganuvchi fan virusologiya deb ataladi. viruslar eng mayda organizmlar bo'lib, ularning o'lchami 20-300 nm (nanometr) ga teng bo'ladi. 1 nanometr mikrometrning 1/1000 qismiga teng. viruslar tirik organizmlarga xos bo'lgan xususiyatlarni faqat hujayra ichiga kirgandagina namoyon qila oladi. ular hujayra ichi parazitlari bo'lib hujayradan tashqarida ko'paya olmaydi. chunki hujayraviy tuzilishga ega organizmlardan farq qilib, viruslarda o'zining metabolizm sistemasi, shu jumladan oqsil sintez sistemasiga ega emas. viruslar hujayradan tashqarida rivojlana olmaydigan avtonom genetik tuzilmalardir. hujayradan tashqarida ular kristallar shaklida bo'ladi. virularning keilib chiqishi to'g'risida asosan uch xil faraz mavjud; 1) viruslar parazitizmga o'tu moslashish …

3 / 16

, hozirgi davrgacha saqlanib qolgan. prokariotlarga bakteriyalar va ko'k-yashil suv o'tlari, (tsianobakteriyalar) kiradi. bakteriyalar 0.5 mkm dan 10 mkm gacha bo'lib, tashqi tomondan qalin qobiq bilan o'ralgan, bahzilardida esa shilimshiq kapsula bo'lishi mumkin. qobiq tagida membrana joylashadi. prokariotlarda xaqiqiy yadro o'rniga membrana bilan ajratilmagan genofor yoki nukleoid bo'lib, u bitta halqasimon xromosomadan iborat. xromosoma tarkibida ikki spiralli dnk molekulasi, juda oz miqdorda oqsil va rnk joylashgandir. eukariotlardan farqli o'laroq prokariotlar xromasomasida gistonli oqsillar bo'lmaydi. xromosoma hujayra membaranasiga birikkan bo'ladi. bakteriyalar bo'linganda dnk yoki rnk ham ikki marta ko'payadi. prokariotlarda organoidlar rviojlanmagandir. ularda ichik membranalar yo'q, uning o'rniga hujayra membranasining burmalari mavjud. bu burmalar bakteriyalarda plastidalar va mitoxondriyalar vazifasini bajarishi mumkin. prokariotlarda 5000 dan 50000 gacha ribosomalar bo'lib, ular eukariotlarnikidan farq qiladi. prokariotlarda mitoz kuzatilmaydi. ular ikkiga bo'linishi yo'li bilan ko'payadi. bakteriyalarda jinsiy jarayon- qonhyugatsiya kuzatiladi. bunda ikki hujayra o'zaro irsiy axborot almashinadi. natijada bakteriyalarning irsiy o'zgaruvchanligi ortadi. bakteriyalar juda katta …

4 / 16

dam, hayvon va o'simliklarga katta zarar etkazadi. masalan: dizenteriya, qorin tifi, vabo, o'lat va yiringli kasalliklarning ko'zg'atuvchilari har hil bakteriyalar hisoblanadi. eukariotlar. bir hujayrali suv o'tlari va sodda hayvonlardan tortib yuqori tuzilgan gulli o'simliklar, murakkab hayvonlar va odamlargacha bo'lgan hamma mavjudotlar eukariot organizmlarni tashkil etadi. eukariot hujayralar prokariot hujayralarga qaraganda murakkab va xilma–xil tuzilgan. ularda xaqiqiy yadro va organoidlar mavjud. eukariot yunoncha «eu» - haqiqiy, yaxshi, «karion» - yadro so'zlaridan olingan. hujayralar bir – biri bilan o'zaro bog'liq bo'lgan uchta tarkibiy qismdan tashkil topgan: 1) xujayra qobig'i, 2)tsitoplazma, 3) yadro. eukariot hujayralarning kattaligi va shakli asosan ular bajaradigan funktsiyalarga bog'lik bo'ladi. ularning o'rtacha diametri 10 mkm dan 100 mkm gacha bo'ladi. tuxum hujayralar tarkibida oziq moddalar ko'p to'planganligi uchun ancha yirik bo'ladi. tuyaqush tuxumining diametri 150 mm gacha boradi. hujayralarning o'lchami organizmning kattaligiga bog'liq emas. masalan, yirik sut emizuvchilarning qizil qon tanachalarining diametri 10 mkm dan oshmaydi. ahzoning yoki butun …

5 / 16

kabi tayanch vazifasini bajara olmaydi. o'simlik hujayralarining qobig'i hayvon hujayralarinikidan farq qilib qalin bo'ladi. uning tarkibida tsellyuloza moddasi ko'p, shuning uchun ham o'simlik hujayrasining qobig'ini asosiy funktsiyalaridan biri tayanch funktsiyasi hisoblanadi. plazmatik membrana hamma hujayralar uchun universal bo'lgan elementar biologik membranadir. uning qalinligi o'rtacha olganda 7-10 nm dan iborat. plazmolemmaning kimyoviy tarkibiga lipidlar, oqsillar, murakkab organik molekulalar glikoproteinlar, glikolipidlar va juda kam miqdorda boshqa birikmalar kiradi. plazmatik memrana muhim vazifani bajaradi. birinchidan, membarana hujayra ichki muhitini uning tashqi muhitidan ajratib turuvchi to'siqdir. ikkinchidan, plazmatik membrana ichki muhit bilan tashqi muhit o'rtasida moddalarning almashinuvini tahminlaydi. hujayra membranasi yarim o'tkazuvchanlik xususiyatiga ega, chunki ayrim moddalar boshqa moddalarga nisbatan osonroq o'tadi. lipidlarda yaxshi eriydigan, molekulyar massasi kichikroq moddalar membrana orqali tez va oson o'ta oladi. molekulyar massasi og'ir moddalar membranadan deyarli o'tmaydi. tsitoplazma. tsitoplazma hujayraning asosiy massasi, uning ichki muhiti hisoblanadi. tsitoplazma hujayraning hamma tarkibiy qismlarini bir – birlari bilan bog'lab, ular orasidagi …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 16 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "hujayralarni o'rganuvchi tsitologiya"

erda hayotning turli tumanligi. prokariotlar va eukariotlar. reja: 1. tsitologiya. hayotning xujayraviy va hujayrasiz shakllari. 2. prokariot va eukariotlar, tuzilishi, funktsiyasi. 3. hujayra organoidlari. 4. o'simlik va hayvon hujayrasidagi o'xshashlik va farqlar. 5. hujayra evolyutsiyasi. tayanch so'zlar va iboralar. tsitologiya, virus, prokariot, eukariot, membrana, endotsitoz, tenotsitoz, tsitoplazma, endoplazmatik to'r, golji apparati, mitoxondriya, plastida, lizosoma, yadro, yadrocha. hujayralarni o'rganuvchi fan tsitologiya deb atalib, yunoncha «tsitos» - hujayra, «logos» - fan degan so'zlardan olingan. tsitologiya predmeti bir hujayralilar va ko'p hujayrali organizmlarning tarkibiy qismi hisoblanuvchi ayrim hujayralarni tadqiq qiladi. tsitologiya hujayraning va uning tarkibiy qism...

Этот файл содержит 16 стр. в формате DOC (118,5 КБ). Чтобы скачать "hujayralarni o'rganuvchi tsitologiya", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: hujayralarni o'rganuvchi tsitol… DOC 16 стр. Бесплатная загрузка Telegram