эстетиканинг асосий категориялари (тушунчалари)

DOC 50.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1403255441_44040.doc эстетиканинг асосий категориялари (тушунчалари). режа: 1. гузаллик. 2. улугворлик. 3. фожиалилик ва кулгулилик. эстетика (нафосат) фалсафий билимлар тизимида назарий фан сифатида узининг тушунчаларини ишлаб чиккан булиб, унинг асосий турлари – гузаллик, улугворлик, фожиалилик, кулгулиликдир. гузаллик – эстетиканинг асосий тушунчаси. аслида эстетиканинг барча муаммолари гузаллик муаммоси билан у ёки бу даражада богликдир. гузаллик нафосат оламининг магзи, асосий белгиси, бош хоссаси, асосий мохиятини ташкил этади. шу боис эстетикани гузаллик хакидаги фан, гузаллик фалсафаси хам деб атайдилар. хар кандай эстетик муаммонинг ечимини топганимиз, унинг гузаллик табиатини чукур англаганимиз сари гузаллик янада ёркин намоён булиб боради. эстетик муносабатларни эстетик объект ва субъект табиатини инъикос этар эканмиз, гузалликнинг у ёки бу томонларини кирраларини хам мушохада этган буламиз. кадимги юнон файласуфи афлотун илк бор «нима гузал?» ва «гузаллик нима?» деган саволларга ажратиш билан тарихга гузаллик тугрисидаги фалсафий таълимотнинг асосчиси булиб кирган эди. гузаллик хакидаги «афлотун йуналиши» гарбда фома аквинский, гегел ижодида, ислом шаркида эса мусулмонлар …
2
ура, гузаллик заминида инсон ва нарсанинг бир – бирига мувофиклиги, лойиклиги, мослиги коидаси ётади. узининг мазкур гоясини асослаш учун у: «… ута кичик нарса гузал була олмас эди, чунки жуда оз вакт ичида тасаввур коришиб кетади, ута улканнарса гущал була олмас эди, чунки уни идроклаш бирданига содир булмай, унинг бирлиги ва яхлитлиги йуколиб кетади»,–деб уктиради. санъатда гузаллик – хаётдаги гузаллик инъикоси булиб, унинг битмас – туганмас манбаи – вокелик, унинг энг мухим бадиий истеъдод таркиби эса гузалликка ташналик, сезгирлик, синчковликдир. санъатда гузал киёфани аск эттириш бошка, киёфани нафис тасвирлаш бошка нарса. санъат гузалликка тасвир мавзуига тугридан – тугри ва бевосита караш эмас. санъат хаётнинг бекиёс бойлигини ва хилма – хиллигини – гузаллик ва хунуклик, яхши ва ёмон хислатларни акс эттиради хамда вазифани аник эстетик орзу мавкеида туриб амалга оширади. улугворлик – эстетик ва ахлокий сифатлар касб этиб, амалиётда куп кулланиладиган эстетик тушунчадир. улугворлик муаммосига эстетик – назарий ёндашишни одатда «улугворлик …
3
билан бир бутун умумийликка эга эканини асослаб берди. гегел улугворликни бошка барча эстетик муаммолар каторида, асосан санъат асарлари заминида мушохада этади. унинг фикрича, улугворлик санъатнинг тимсолий боскичи билан купрок богланган. шу боис улугворликнинг энг ёркин ифодаси – бу диний ва илохий санъатдир. улугворлик табиатда, жамиятда, инсон фаолиятида мавжуд булиб, унинг хусусиятига эга булган барча нарсалар ва ходисаларда меъёр булиши такозо этилади. улугворлик санъатда хар томонлама ифодаланади, чунки у санъатнинг барча куринишлари учун асосий мавзудир. шубхасиз, санъатнинг турли шуклларида улугворлик хилма – хил тасвирланади: кахрамонлик достонлари, лирик достонлар, кахрамонлик фожиаси, кахрамонлик мусика асарлари, меъморчилик каби санъат муждалари улугворлик мавзуини бадиий узлаштириш жараёнида вужудга келгандир. фожиалилик ва кулгулилик эстетик тушунчалар ёрдамида хаёт зиддиятлари ва тукнашувлари бахоланади ва мушохада килинади. улар оркали инсоннинг ижтимоий хаёт ходисаларига нисбатан эстетик муносабати ифодаланади ва мустахкамланади. айтиш жоизки, фожиалилик ва кулгулилик гузаллик тушунчасидан торрок доирада амал килади. фожиалилик ва кулгулилик – ижтимоий хусусиятга молик тушунча сифатида ёлгиз …
4
иб – булиб юборган эди. бу тор колипни романтиклар парчалаб ташладилар, улар назарида бу вокеий олам зиддиятларга, нарсалар, вокеа – ходисаларни фожиали ва кулгули бир – бирига карама – карши куйишларга тула булган жушкин эхтирослар дунёсига айланди. шу боис улар шекспирни улугладилар, чунки шекспир анча олдин фожиали бадиий матн таркибига кулгули ва кизикчиликлар киритишга эришган эди. фожиалилик ва кулгулилик бошка эстетик тушунчалардан канчалик фарк килмасин, уларни гузаллик ва хунуклик каби ижтимоий эстетик орзулар билан боглик холда, уларнинг тарихий ва нисбий табиатини инобатга олган холда мушохада килиш зарур булади. фожиалилик бу мохиятли кучлар тукнашувлари натижасидир. бу тукнашувларнинг кандай тугалланиши билан инсоният истикбол, тараккиёт такдири богланган булади. кулгулилик хам иктисодий –моддий, ижтимоий – сиёсий, маънавий – ахлокий хаёт жабхаларида доимий равишда намоён булади. кулгулилик – хунуклилик ва гузаллик уртасидаги зиддият ифодаси кутилаётган фокеликнинг ахамиятлилиги ва натижанинг арзимаслиги, мохияти жихатидан пасткаш , сохта, ахамиятли ва шакли жихатидан ахамиятли , тимсол ва гоя , …
5
я м. 1992. 14. берн э. философское исследования о происхождении наших идей о возвышенном и прекрасном.

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "эстетиканинг асосий категориялари (тушунчалари)"

1403255441_44040.doc эстетиканинг асосий категориялари (тушунчалари). режа: 1. гузаллик. 2. улугворлик. 3. фожиалилик ва кулгулилик. эстетика (нафосат) фалсафий билимлар тизимида назарий фан сифатида узининг тушунчаларини ишлаб чиккан булиб, унинг асосий турлари – гузаллик, улугворлик, фожиалилик, кулгулиликдир. гузаллик – эстетиканинг асосий тушунчаси. аслида эстетиканинг барча муаммолари гузаллик муаммоси билан у ёки бу даражада богликдир. гузаллик нафосат оламининг магзи, асосий белгиси, бош хоссаси, асосий мохиятини ташкил этади. шу боис эстетикани гузаллик хакидаги фан, гузаллик фалсафаси хам деб атайдилар. хар кандай эстетик муаммонинг ечимини топганимиз, унинг гузаллик табиатини чукур англаганимиз сари гузаллик янада ёркин намоён булиб боради. эстетик муносабатларни эстетик объект в...

DOC format, 50.5 KB. To download "эстетиканинг асосий категориялари (тушунчалари)", click the Telegram button on the left.