barometrik formula. bolsman qonuni

DOC 8 стр. 145,0 КБ Бесплатная загрузка

8 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 145,0 КБ

Тип файла DOC

Страницы 8

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 8

mavzu: barometrik formula. bolsman qonuni reja: 1. barometrik formulasining mohiyati haqida tushuncha. 2. bolsman taqsimoti (qonuni). 3. molekulalarning tezlik komponentalari bo`yicha taqsimoti. 4. molekulalarning tezliklar bo`yicha taqsimoti. maksivell taqsimoti. 5. xulosa gaz molekulalarining tartibsiz harakati tufayli uning zarralari idishning butun hajmi bo`ylab tekis taqsimlanadi. va har bir hajm birligida o`rtacha bir xil sondagi zarralar bo`ladi. shuningdek tashqi kuchlar ta`sir etmaganda muvozanat holatda gazning bosimi va temperaturasi butun hajm bo`yicha birday bo`ladi. agar tashqi kuchlar ta`sir esa, idishdagi gaz molekulalarining tabiatini o`zgarishiga olib keladi. masalan, og`irlik kuchi ta`sirida bo`lgan gaz (havo)ni ko`rib o`taylik. agar molekulalarning issiqlik harakati bo`lmaganda edi, ularning hammasi og`irlik kuchi ta`sirida yerga «qulab» tushar va butun havo yer sirti yaqinida yupqa qatlam hosil qilib to`plangan bo`lar edi. agar og`irlik kuchi mavjud bo`lmay, molekulyar harakat mavjud bo`lganda edi, molekulalar butun olam fazosi bo`ylab tarqalib ketgan bo`lar edi. atmosfera ( yerning havo qobig`i o`zining hozirgi tarzida ayni bir vaqtda molekulalarning …

2 / 8

massasi m ni ularning hajm birligidagi soni n ga ko`paytirilganiga teng: gazlar kinetik nazariyasidan ma`lumki, molekulalar soni ga teng. shunga asosan n ni o`rniga qo`ysak, va (8.1) ga teng bo`ladi. bu tenglamani quyidagi ko`rinishda ifodalash mumkin: (8.2) agar temperatura hamma balandlikda birday deb hisoblasak, u holda (8.2) munosabatni integrallab, quyidagi tenglikni olamiz: (8.3) bu yerda c-integrallash doimiysi. bundan (8.4) s doimiy h=0 bo`lganda r=r0 ekanlik shartidan aniqlanadi. (8.4) formulaga h va r ning bu qiymatlarini quyib yozsak: demak biz qaraydigan havo bosimining yer sirtidan balanlikka bog`liqligi quyidagi ko`rinishda bo`ladi. (8.5) , yoki ekanligini nazarga olsak (bu yerda (-molekulyar massa, ya`ni mol massasi, n0-avagadro soni) quyidagi munosabatni hosil qilamiz: (8.6) bosimning balandlik ortishi bilan kamayib borishini ko`rsatuvchi (8.6) tenglama barometrik formula deyiladi. tog` cho`qqilari, samolyotning uchish balandligini o`lchashga mo`ljallangan asboblar shkalalari bevosita metrlarda darajalangan maxsus barometrdan iborat bo`ladi. ammo biz bu tenglamani keltirib chiqarishda balandlikni barcha sohalarida temperatura o`zgarmaydi deb hisobladik, …

3 / 8

energiyali zarralar soni quyidagi formula bilan aniqlanadi: (8.8) va bu formulaga bolsman (qonuni) formulasi deb ataladi. bu formula issiqlik muvozanati sharoitida u energiyaga bo`lgan zarralar taqsimotini aniqlash imkonini beradi: (8.9) bu formula yordamida berilgan u energiyali zarralar taqsimoti ning shu energiya kattaligidan tashqari, faqat temperaturaga bog`liq bo`lishini ko`rsatadi va zarralarning energiya bo`yicha qanday taqsimlanishiga bog`liq bo`lgan kattalik sifatida ifodalashiga imkon beradi. gazlar kinetik nazariyasiga ko`ra gaz molekulalari to`xtovsiz issiqlik xaotik harakatida o`zaro to`qnashib turadi. ko`pgina to`qnashuvlardan keyin muvozanat yuzaga keladi. ammo makroskopik muvozanat holatda ham mikroskopik jarayonlar, ya`ni ularning to`qnashuvlari davom etaveradi. bu to`qnashuvlar tufayli molekulalarning tezliklari o`zgarib turadi. lekin ular tezliklarining o`zgarishi ma`lum bir tezlik intervalida ro`y beradi va umumiy qonuniyat asosida bo`ladi. gaz molekulalri harakat tezliklarining bu qonuniyatlari ingliz olimi d. maksvell tomonidan (1860- yilda) ochilganligi tufayli uning nomi bilan maksvell taqsimoti deb yuritiladi. maksvell taqsimotini qaraymiz. ma`lum v hajmdagi idishda n ta gaz molekulalari bo`lsa, hajm birligidagi …

4 / 8

qiymatini jadval integral sifatida hisoblash mumkin. (8.12) u holda s doimiy ga teng bo`ladi. taqsimot funksiyasini x, y, z o`qiga nisbatan proyeksiyalar uchun quyidagi ifodani olamiz. (8.13) bu formulaga o`zgartirishlar kiritishi bilan (8.14) yoki (8.15) hosil bo`ladi. agar gaz molekulalari sferik qatlamga to`planadi desak va ma`lum vaqtdan keyin tarqaladi desak: hosil bo`ladi. bu yerda gaz molekulalarini sferik qatlamda to`planganligini e`tiborga olib, sferik qatlamni hajmi ga teng deb . hajmdagi gaz molekulalari uchun (8.6) formulani quyidagicha yozish mumkin. (8.16) bu formulaga maksvell taqsimoti deyiladi. maksvell taqsimoti funksiya ko`rinishida (8.17) ifodalanadi. gazlar uchun maksvell taqsimoti funksiyasining qiymatini keltirib chiqarganda, gaz solingan idishning hamma nuqtalarida temperatura bir xil, ya`ni gaz muvozanat holatda deb hisoblandi. agar gaz tashqi biror potensial maydon ta`sirida bo`lsa, bu maydon ta`sirida gaz molekulalari qo`shimcha potensial energiyaga ega bo`ladi va bunday gazning to`liq energiyasi kinetik va potensial energiyalar yig`indisidan iborat bo`ladi. tashqi potensial maydon gaz molekulalarining tezliklar taqsimotiga ta`sir qilmasdan …

5 / 8

otlar orasidagi umumiy bog`lanishni ko`ramiz. nisbiy tezliklar orqali maksvell taqsimoti embed equation.3 (8.19) ko`rinishida ifodalanishini aytgan edik. bu yerda ekanligini e`tiborga olsak, (8.20) bo`ladi. bu ifodaga bolsman taqsimotidagi u ning qiymatini qo`ysak, (8.21) umumlashgan maksvell-bolsman taqsimoti hosil bo`ladi. shunday qilib, maksvell taqsimoti muvozanat holatdagi, ya`ni doimiy temperaturadagi gaz molekulalarining tezliklar bo`yicha taqsimotini ifodalaydi va tashqi potensial maydonga bog`liq emas. bolsman taqsimoti esa doimiy temperaturadagi gaz molekulalrining tashqi potensial maydondagi konsentratsiyani taqsimotini ifodalab, gaz molekulalari tezliklar taqsimotiga bog`liq emas. maksvell taqsimotini tajribada nemis fizigi otto shtern 1920- yil tekshirdi. keyinchalik 1947- yilda o. shtefn, isterman va simpsonlar bilan birgalikda molekulyar dastalar usulidan foydalanib, maksvell taqsimotining bajarilishini molekulalarning og`irlik kuchi maydonida erkin tushishida ham kuzatdi va maksvell taqsimoti qonunini to`g`ri ekanligini isbotladi. bolsman taqsimotini: ya`ni molekulalarning konsentratsion taqsimoti bolsman qonuniyatiga bo`ysunishini tajribada j. perren aniqladi. buning uchun u bir-biriga aralashmaydigan ikki suyuqlikdan emulsiya tayyorlab, bir emulsiyada ikkinchisini muallaq turadigan mayda tomchilarini hosil …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 8 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "barometrik formula. bolsman qonuni"

mavzu: barometrik formula. bolsman qonuni reja: 1. barometrik formulasining mohiyati haqida tushuncha. 2. bolsman taqsimoti (qonuni). 3. molekulalarning tezlik komponentalari bo`yicha taqsimoti. 4. molekulalarning tezliklar bo`yicha taqsimoti. maksivell taqsimoti. 5. xulosa gaz molekulalarining tartibsiz harakati tufayli uning zarralari idishning butun hajmi bo`ylab tekis taqsimlanadi. va har bir hajm birligida o`rtacha bir xil sondagi zarralar bo`ladi. shuningdek tashqi kuchlar ta`sir etmaganda muvozanat holatda gazning bosimi va temperaturasi butun hajm bo`yicha birday bo`ladi. agar tashqi kuchlar ta`sir esa, idishdagi gaz molekulalarining tabiatini o`zgarishiga olib keladi. masalan, og`irlik kuchi ta`sirida bo`lgan gaz (havo)ni ko`rib o`taylik. agar molekulalarning issiqlik harakati bo`...

Этот файл содержит 8 стр. в формате DOC (145,0 КБ). Чтобы скачать "barometrik formula. bolsman qonuni", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: barometrik formula. bolsman qon… DOC 8 стр. Бесплатная загрузка Telegram