molekulyar fizika va termodinamika

ZIP 17 pages 3.3 MB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.3 MB

File type ZIP

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

molekulyar fizika va termodinamika reja: kirish 1. molekulyar fizika va termodinamika 2. modda holati haqida tushuncha 3. temperatura 4. gazlarning elementar kinetik nazariyasi. gazlar kinetik nazariyasining bosimga oid tenglamasi 5. molekula erkin yugurish yo`linig o`rtacha uzunligi 6. 5.termodinamika. 7. ichki energiya. termodinamikaning birinchi qonuni 8. ideal gazning ichki energiyasi va issiqlik sig`imi 9. termodinamikaning 2- q0nuni 10. real gazlar molekulyar fizika va termodinamika molekulyar fizika, fizikaning bir bo`limi bo`lib, moddaning tuzilishi va xossalarini molekulyar-kinetik tasavvurga asoslanib o`rganadi. bu tasavvurga asosan qattiq, suyuq yoki gaz holatidagi har qanday modda juda mayda zarrachalardan — molekulalardan iborat. bu zarralar tartibsiz harakatdadir. ularning intensivligi temperaturaga bog`liqdir. jism zarralarining to`xtovsiz harakatdaligini broun tajribalar asosida kuzatdi. molekulyar - kinetik nazariyaning maqsadi jismlarning bevosita tajribada kuzatiladigan xossalarini (r,t va x.k.) molekulalar ta`sirining umumiy natijasi sifatida talqin qilishdan iborat. bunda, bu nazariya ayrim molekulalarnig harakati bilan emas, balki zarralarning juda katta to`plami harakatini xarakterlaydigan faqat o`rtacha miqdorlar bilangina …

2 / 17

amika bilan molekulyar-kinetik nazariya bir-birini to`ldiradi va aslida borib birlashib ketadi. 1. modda holati haqida tushuncha tekshirilayotgan jismlar to`plamini biz jismlar sistemasi yoki soddagina qilib sistema deb ataymiz. masalan, suyuqlik va u bilan, muvozanatdagi bug. xususiy holda, bitta jism ham sistemani tashqil qiladi. har xanday sistema t, r, v parametrlari bilan farq qiluvchi holatlarda bo`lishi mumkin. sistemaning holatini xarakterlovchi bunday fizik kattaliklarga holat parametrlari deb ataladi. sistemaning muvozanat holati deb shunday holatga aytiladiki, bu holatda sistemaning barcha parametrlari tayin bir qiymatlarga ega bo`ladi. bu qiymatlar tashqi sharoit ( sistemani o`rab turgan ) o`zgarmasa istalgancha vaqt davomida o`zgarmasdan koladi. agar koordinata o`qlariga qandaydir ikki parametr qiymatlari qo`yilib chiqilsa, u holda sistemaning istalgan muvozanat holatini o`sha grafikda 1 ta nuqta bilan tasvirlash mumkin. muvozanatsiz holatni bunday tasvirlab bo`lmaydi, chunki muvozanatsiz holatda hech bo`lmaganda holat parametrlaridan bittasi tayinli bir qiymatga ega bo`lmaydi. sistemaning 1- muvozanat holatidan 2- muvozanat holatiga o`tishi jarayondir. muvozanat holatlarning …

3 / 17

uchun tanlab olingan jismni (termometrik jism) eriyotgan mo`z bilan issiqlik muvozanati holatiga keltiramiz, jismning bu holatdagi temperaturasini 0 gradus deb olamiz va jismning temperaturasini o`lchash uchun biz qo`llamoqchi bo`lgan xossasini (temperatura belgisini) miqdoriy jihatdan xarakterlaymiz. bunday belgi sifatida jismning hajmi tanlab olingan va uning 0° dagi qiymati v0 ga teng deb faraz qilamiz. so`ngra usha jismning o`zini atmosfera bosimi ostida kaynayotgan suv bilan issiqlik muvozanati holatiga keltiramiz, bu holatda uning temperaturasi 100° ga teng deb olamiz va unga mos keladigan v100 hajmni aniqlaymiz. bu tanlab olgan temperatura belgisi (bu misolda — hajm) temperatura o`zgarishi bilan chiziqli o`zgaradi deb hisoblab, termometrik jismning hajmi v bo`lgan holatda uning temperaturasi quyidagiga teng bo`ladi deb yozish mumkin. shu tariqa topilgan temperatura shkalasi ma`lumki, selsiy shkalasi deb ataladi. temperaturani o`lchash uchun hajm emas, balki biror boshqa belgi olinganda ham yuqoridagiga o`xshash fikrni aytish mumkin. temperaturani aytib o`tilgan usul bilan darajalab olib, undan temperaturani o`lchash uchun …

4 / 17

mikaning 2- qonuniga asosan aniqlanadi. bu shkala temperaturalarini absolyut shkalasi deb ataladi. 3. gazlarning elementar kinetik nazariyasi. gazlar kinetik nazariyasining bosimga oid tenglamasi molekulyar-kinetik nazariya modda holatining eng sodda holi bo`lgan gaz holatini talqin qilishda katta yuto`qlarga erishdi. bu nazariya soddalashtiruvchi bir qator farazlar kiritilgan sharoitdagi o`zining eng elementar ko`rinishida ham gaz holatining asosiy xossalarini va gazlarda bo`ladigan hodisalarni sifat jihatidan emas, balki miqdor jihatidan ham izoxlab bera oladi. biz yechmoqchi bo`lgan birinchi masala gazning idish devorlariga beradigan bosimining kattaligini hisoblash masalasidir. bu masalaning yechilishi absolyut temperaturaning fizik tabiatini yechib beradi. masalani yechish uchun gazlarning eng sodda molekulyar-kinetik modelidan foydalanamiz. u quyidagichadir: 1. gaz molekulalari olisdan bir-biriga ta`sir ko`rsatmaydi, va ular tartibsiz xaotik harakatda bo`ladi; 2. gaz molekulasining o`lchami juda kichik, shuning uchun gaz molekulalarining xususiy hajmi idishda egallangan hajmidan juda kichik va ular shar shaklida. bu modeldan gazning har bir molekulasi hamma vaqt erkin harakatda va ba`zan boshqa molekulalar …

5 / 17

di. chunki to`qnashguncha bo`lgan umumiy kinetik energiya, to`qnashgandan keyingi umumiy kinetik energiyaga teng bo`lishi kerak. qo`yilgan masalani yechishni soddalashtirish uchun molekulalar harakatining xarakteriga aloqador bo`lgan ba`zi soddalashtiruvchi farazlarni kiritamiz: 1. molekulalar faqat o`zaro perpendikulyar bo`lgan uchta yo`nalishda harakatlanadi. agar gazda n dona molekula bo`lsa, har bir yo`nalishda n/3 ta molekula ishtirok etadi. agar yo`nalishni qarama-qarshi tomonini hisobga olsak, har bir yo`nalish bo`yicha n/6 ta molekula harakat qiladi. bunday farazga asosan bizni qiziqtirayotgan yo`nalishda (masalan, idish devorining mazkur ds elementiga o`tkazilgan normal bo`ylab) molekulalarning 1/6 qismi harakat qiladi, deb hisoblaymiz. 2. hamma molekulalarning tezligi v deb hisoblaymiz. 1-soddalashtirish oxirgi natijaga ta`sir etmaydi. buni ko`rsatish mumkin. idish devoriga kelib urilganda molekula devoriga kuch dp impuls beradi, bu impulsning son qiymati, molekula miqdorining o`zgarishiga teng. devor sirtining har bir ds elementini ko`p miqdordagi molekulalar doimiy ravishda bombardimon qilib turadi. buning natijasida ds element dt vaqt ichida ds ga normal bo`yicha yo`nalgan dp yig`indi …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "molekulyar fizika va termodinamika"

molekulyar fizika va termodinamika reja: kirish 1. molekulyar fizika va termodinamika 2. modda holati haqida tushuncha 3. temperatura 4. gazlarning elementar kinetik nazariyasi. gazlar kinetik nazariyasining bosimga oid tenglamasi 5. molekula erkin yugurish yo`linig o`rtacha uzunligi 6. 5.termodinamika. 7. ichki energiya. termodinamikaning birinchi qonuni 8. ideal gazning ichki energiyasi va issiqlik sig`imi 9. termodinamikaning 2- q0nuni 10. real gazlar molekulyar fizika va termodinamika molekulyar fizika, fizikaning bir bo`limi bo`lib, moddaning tuzilishi va xossalarini molekulyar-kinetik tasavvurga asoslanib o`rganadi. bu tasavvurga asosan qattiq, suyuq yoki gaz holatidagi har qanday modda juda mayda zarrachalardan — molekulalardan iborat. bu zarralar tartibsiz harakatdadir. ularning in...

This file contains 17 pages in ZIP format (3.3 MB). To download "molekulyar fizika va termodinamika", click the Telegram button on the left.

Tags: molekulyar fizika va termodinam… ZIP 17 pages Free download Telegram