kimyoviy termodinamika va termokimyo asoslari

ZIP 26 pages 108.9 KB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 108.9 KB

File type ZIP

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

1669400948.docx kimyoviy termodinamika va termokimyo asoslari reja: 1. ichki energiya va entalpiya 2. termodinamikaning birinchi qonuni 3. tеrmоkimyo. gess qonuni 4. termоdinаmikаning ikkinchi va uchinchi qоnunlari tayanch iboralar: kimyoviy termodinamika; termodinamik tizim; faza va komponentlar; gomogen va geterogen tizimlar; izolyatsiyalangan va ochiq tizimlar; ichki energiya; entalpiya; ekzotermik va endotermik jarayonlar; qaytar va qaytmas jarayonlar; ekstensivlik va intensivlik parametrlar; termodinamik holat funktsiyalar; termokimyoviy tenglamalar; erish, hosil bo’lish va yonish issiqliklari; entropiya; hususuyatistik funktsiyalar; kimyoviy moyillik; termodinamik potentsiallar; erkin va bog’langan energiya. olamdagi har qanday jismda istalgan haroratda molekula va atomlar to’xtovsiz harakatda bo’ladi. ularning kinetik energiyalari yig‛indisi jismning issiqlik energiyasini tashkil etadi. molekulalardagi yoki jismning kristall panjarasidagi atomlarning o’zaro ta'sirlashuv potentsial energiyasi uning kimyoviy energiya zahirasidir. umuman, sodda qilib aytganda, kinetik energiya — jismning harakatdagi ish bajarish energiyasi, deyish mumkin. energiyaning bu ikki turi kinetik va potentsial energiya bir-biriga o’tib turishi mumkin. masalan, biror jism yuqoriga ko’tarilganda uning kinetik energiyasi kamayib, …

2 / 26

yordam beradi. termodinamika grekcha «termo» va «dinamis», ya'ni «issiqlik» hamda «kuch» so’zlaridan olingan bo’lib, ma'nosi issiqlik bilan bog‛liq bo’lgan kuchlar (energiya) to’g‛risidagi fan demakdir. bu fan turli hil energiyalarni va ularning o’zgarishini o’rganadi. termodinamika turli jarayonlarda energiyaning bir turdan ikkinchi turiga va tizimning bir qismidan ikkinchi qismiga o’tishini, shuningdek, berilgan sharoitda jarayonlarning o’z-o’zicha borish yo’nalishi va chegarasini o’rganadigan fandir. termodinamika fan sifatida o’tgan asrning birinchi yarmida paydo bo’ldi va issiqlik jarayonlari hamda bug‛ mashinalarining ishini o’rganish natijasida rivoj topdi. kimyoviy termodinamika qonunlarini chuqur bilish turli kimyoviy jarayonlarni biz istagan yo’nalishda olib borish imkonini beradi. masalan, azotni biriktirish muammosi bilan ko’pgina olimlar shug‛ullangan, ya'ni nh3 olish reaksiyasi ko’p vaqtgacha amalga oshmadi. n2 + 3h2 ↔ 2nh3 + 22 kkal (1) nemis olimi gaber termodinamik hisoblashlar asosida ammiakning chiqishi, ya'ni (1) reaksiyaning o’ng tomonga ketishi bosim va haroratga bog‛liq ekanligini va ammiak sintezining eng qulay sharoiti 1000 atm bosim hamda 475—525°c ekanligini …

3 / 26

icha: igna uchicha kichik va quyosh tizimsidek katta bo’lishi mumkin. asosiy masala bunday tizimlarga termodinamika qonunlarini tatbiq etish mumkinligi yoki mumkin emasligidadir. shu nuqtai nazardan alohida zarracha va cheksiz fazo termodinamik tizim bo’la olmaydi, chunki bularga termodinamika qonunlarini tatbiq etib bo’lmaydi. termodinamik tizimlar oddiy (kimyoviy bir jinsli), murakkab (kimyoviy har hil jinsli), gomogen (fizik bir jinsli), geterogen (fizik har hil jinsli), izolyatsialangan (yopiq) yoki izolyatsialanmagan (ochiq) bo’lishi mumkin. oddiy tizimlarda hajmning hamma qismlari bir hil tarkibga va xossaga ega bo’ladi. aksincha bo’lsa murakkab tizim deyiladi. agar tizimning tarkibiy qismlari bir-biridan chegara sirtlar bilan ajralgan bo’lmasa gomogen. aksinchasi geterogen tizim deyiladi. agar tizim bilan tashqi muhit orasida modda ia energiya almashinuvi bo’lmasa, bunday tizim izolyatsiyalangan, aksinchasi izolyatsiyalanmagan tizim deyiladi. tizimning boshqa qismlaridan chegara sirtlar bilan ajraladigan va o’zining termodinamik xossalari bilan farq qiladigan qismi faza deyiladi. tizimning tarkibiy qismlari komponentlar deyiladi. termodinamik tizimning xossalari uning parametrlari yoki mustaqil o’zgaruvchilari bilan aniqlanadi. …

4 / 26

boshqa holatga o’tishi jarayon deyiladi. agar jarayon davomida termodinamik tizim qator o’zgarishlardan keyin yana avvalgi holatga qaytsa, bunday jarayon aylanma jarayon yoki tsikl deyiladi. bunda jarayon holat funktsiyalarining o’zgarishi nolga teng bo’ladi. barcha termodinamik funktsiyalar ham holat funktsiyalari bo’lavermaydi. masalan, jarayonning holat fiinktsiyalari bo’lgan tizimdan chiqadigan yoki unda yutiladigan issiqlik miqdori q, tizim bajaradigan ish a tizimning boshlang‛ich va oxirgi holatiga bog‛liqdir. termodinamikada tizimtomonidan yutiladigan issiqlik musbat ishora bilan, chiqadigan issiqlik manfiy ishora bilan belgilanadi (termokimyoda aksincha ishoralar qabul qilingan). agar energiyaning berilish shakli bo’lgan ish a tizimtomonidan tashqi kuchlarga qarshi bajarilsa musbat, agar tashqi kuchlar tizim ustida ish bajarsa manfiy ishora bilan olinadi. bajarilgan ish joullarda (j) yoki kilojoullarda (kj) o’lchanadi. agar jarayon o’zgarmas haroratda borsa (t=const) izotermik, agar o’zgarmas bosimda borsa (p=const) izobarik, agar o’zgarmas hajmda borsa (v const) izoxorik jarayon deyiladi. agar jarayon vaqtida tizimtashqi muhit bilan issiqlik almashinmasa (q=const) bu adiabatik jarayon deyiladi. izoxorik jarayondan boshqa …

5 / 26

ssiqlik ham modda. u istalgan jismga kira oladi va undan chiqa oladi. bu fikrni 1613 yilda ilgari surgan italiya astronomi va fizigi gallileo galiley (1564— 1642) issiqlik moddasiga flogiston, ya'ni teplorod deb nom berdi. uning fikiriga ko’ra flogiston jismlar orasida turlicha taqsimlanadi. jismda u qancha ko‛p bo‛lsa jism harorati shimcha yuqori bo’ladi. ikkinchi gipotezani 1620 yilda ingliz filosofi r. bekon ilgari surdi. u bolg‛a bilan urilganda temir parchasining qizishiga va jismlar bir-biriga ishqalanganda uchqun hosil bo’lishiga asoslanib, issiqlik jismdagi nihoyatda mayda zarrachalarning ichki harakatidan iborat vajism harorati undagi zarrachalarning harakat tezligi bilan aniqlanadi, degan xulosaga keldi. bu nazariya fanda issiqlikning mexanik nazariyasi degan nom oldi. uni asoslash va rivojlantirishga' rus olimi m.v.lomonosov katta hissa qo’shdi. "juda yaxshi ma'lumki,—deb yozgan edi m v. lomonosov,— issiqlik harakattufayli vujudga keladi: qo’l bir-biriga ishqalanganda isiydi, yog‛och alanga olib ketadi, toshtoshga urilganda uchqun paydo bo’ladi, temirga tez-tez kuchli zarba tushib tursa, qizib ketadi, zarba to’xtatilganda …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kimyoviy termodinamika va termokimyo asoslari"

1669400948.docx kimyoviy termodinamika va termokimyo asoslari reja: 1. ichki energiya va entalpiya 2. termodinamikaning birinchi qonuni 3. tеrmоkimyo. gess qonuni 4. termоdinаmikаning ikkinchi va uchinchi qоnunlari tayanch iboralar: kimyoviy termodinamika; termodinamik tizim; faza va komponentlar; gomogen va geterogen tizimlar; izolyatsiyalangan va ochiq tizimlar; ichki energiya; entalpiya; ekzotermik va endotermik jarayonlar; qaytar va qaytmas jarayonlar; ekstensivlik va intensivlik parametrlar; termodinamik holat funktsiyalar; termokimyoviy tenglamalar; erish, hosil bo’lish va yonish issiqliklari; entropiya; hususuyatistik funktsiyalar; kimyoviy moyillik; termodinamik potentsiallar; erkin va bog’langan energiya. olamdagi har qanday jismda istalgan haroratda molekula va atomlar to’xtovsiz...

This file contains 26 pages in ZIP format (108.9 KB). To download "kimyoviy termodinamika va termokimyo asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: kimyoviy termodinamika va termo… ZIP 26 pages Free download Telegram