gaplarning xususiyatlari

DOCX 4 pages 36.9 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 36.9 KB

File type DOCX

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

@dars_ishlanma_yangi 7-mavzu. gaplarning xususiyatlari rejasi: 1. gaplarning turlari 2. gapda so'z tartibi 3. abzasning xususiyatlari 1. gaplarning turlari gaplar tuzilishiga ko‘ra sodda va qo‘shma turlarga bo‘linadi. ular ifoda maqsadiga ko‘ra uch xil bo‘ladi: 1.darak gap. 2.so‘roq gap. 3.buyruq gap darak gapda bo‘lib o‘tgan, bo‘layotgan yoki bo‘lishi kutilayotgan voqea-hodisa haqida xabar beriladi. shuningdek, bunday gaplar orqali narsa yoki hodisada biror xususiyatning mavjudligi yoki mavjud emasligi tasdiq yoxud inkor yo‘li bilan ifodalanadi. darak gap xabar ohangi bilan aytiladi. gapning bosh qismida ohang bir oz ko‘tarilib, keyingi qismida pasaya boradi. tovush tempi o‘rtacha bo‘ladi. mantiq urg‘usini olgan so‘z gap tarkibidagi boshqa so‘zlarga nisbatan yuqori ohang bilan aytiladi. urg‘uli bo‘lak o‘zidan oldingi bo‘lakdan qisqa pauza bilan ajratilib, tezroq talaffuz etiladi. darak gaplar tarkibidagi bo‘laklarning joylashish tartibi odatdagi tartib sanaladi. darak gapning kesimi darak xarakteridagi fe’llar bilan ifodalanib, so‘roq, buyruq va undov xususiyatlaridan xoli bo‘ladi. darak gapning kesimi fe’ldan boshqa so‘z turkumlari bilan ham ifodalanishi …

2 / 4

qayerga? qayerdan? qachon? nega? necha? nechta? qancha? nima uchun? kabi so‘zlari ishtirok etadi. masalan: siz nima uchun dars tayyorlamay keldingiz? siz bugun qaysi matnni tarjima qildingiz? siz kutubxonaga kim bilan borasiz? gulbahorning to‘yiga kimlar bordi? so‘roq gaplar –mi, -chi, -a, -ya, nahotki so‘roq yuklamalari yordamida hosil bo‘ladi. masalan: bu kitobni siz keltirdingizmi? siz zamonaviy musiqa asarlarini yoqtirasizmi? o‘zingiz-chi? sen ikkinchi kursda o‘qiysan-a? akangiz bugun keladi-ya? nahotki bolaligingiz o‘tgan qishlog‘ingizni sog‘inmasangiz? so‘roq gaplar ba’zan hech qanday grammatik vositalarsiz, faqat ohang yordamida hosil bo‘lishi ham mumkin. bunday holatlarda oldingi darak gap to‘lig‘icha yoki uning biror bo‘lagi takrorlanib, so‘roq gap hosil qilinadi. masalan: soat o‘n bo‘ldi. – soat o‘n bo‘ldi? – o‘n? biz muzeyga ertaga boramiz? – ertaga boramiz? bu ishni bugun bajara olmaymiz. – bajara olmaymiz? kabi. buyruq gap har xil ohang bilan talaffuz qilinishi mumkin. qat’iy buyurish, talab ma’nolarini anglatuvchi buyruq gaplar kuchli ohang bilan aytilsa, o‘git, nasihat, iltimos kabi ma’nolarni …

3 / 4

ni! 3. abzasning xususiyatlari. abzas quyidagicha tahlil qilinishi mumkin: mavzu sarlavhasi - dunyoning rivojlangan mamlakatlarida ko‘chmas mulkchilik darajasi juda xilma-xil; 1) 1-misol - misol uchun, germaniya eng past darajaga ega, ya’ni 42%, ispaniya esa ikki baravar ko‘p 85%; 2) 2-misol - aqsh va buyuk britaniya deyarli bir xil ko‘rsatkichga ega, ya’ni 70%; 3) sabab - bunday o‘zgarishlarning sababi iqtisodiydan ko‘ra madaniy va tarixiylikni ko‘rsatadi, chunki yuqori ko‘rsatkichlar rivojlangan davlatlarda mavjud bo‘lganidek, qoloq davlatlarda ham bor; 4)xulosa - bu yerda xalqning farovonligi va ko‘chmas mulkchilik darajasi o‘rtasida bog‘liqlik yo‘q. bu misollar quyidagini ko‘rsatadi: a) abzas bir mavzuga bog‘liq bo‘lgan holda, bir necha gaplardan tashkil topgan. abzaslarga bo‘lish muallif va kitobxonning argumentlar bilan mukammal mashg‘ul bo‘lishi uchun yordam beradi; b) abzasning hajmi matn turiga qarab turlanadi, ammo, odatda, u to‘rt yoki besh gapdan iborat bo‘ladi. c) odatda(har doim emas), birinchi jumla mavzuga kirish bo‘lib xizmat qiladi. keyingilari esa ta’riflar beradi, misollar, qo‘shimcha …

4 / 4

kni ko‘rsatadi, chunki yuqori ko‘rsatkichlar rivojlangan davlatlarda mavjud bo‘lganidek, qoloq davlatlarda ham bor. bu yerda xalqning farovonligi va ko‘chmas mulkchilik darajasi o‘rtasida bog‘liqlik yo‘q. 2 - mashq. quyida berilgan zaruriy qismlami tartib bilan joylashtirib, ular asosida so'rov xati namunasini yarating. bu qurilma bizni juda qiziqtirdi. universitetimiz yosh olimlari tomonidan yaratilgan oqova suvlami tozalash qurilmasi. «ekolot» xalqaro jamg'armasi raisi a. maqsudov. bu haqda «ma’rifat» gazetasida xabar chop etildi. shu sababli sizdan ushbu qurilmaning texnik tavsifi, yo‘riqnomasi va modelini yuborishingizni so‘raymiz. iqtisodiyot litseyi direktori m.saidovga. 3 - mashq. quyidagi qurilmalar asosida gaplar tuzing va shu gaplar asosida matn yarating. kim? xabar yetkazadi. kimga? kim? qabul qiladi. kimdan? qachon? yig‘ilish bo‘ladi (o‘tkaziladi). nima? kim? qatnashishi (tayyorgarlik ko‘rishi) shart. nima uchun?

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "gaplarning xususiyatlari"

@dars_ishlanma_yangi 7-mavzu. gaplarning xususiyatlari rejasi: 1. gaplarning turlari 2. gapda so'z tartibi 3. abzasning xususiyatlari 1. gaplarning turlari gaplar tuzilishiga ko‘ra sodda va qo‘shma turlarga bo‘linadi. ular ifoda maqsadiga ko‘ra uch xil bo‘ladi: 1.darak gap. 2.so‘roq gap. 3.buyruq gap darak gapda bo‘lib o‘tgan, bo‘layotgan yoki bo‘lishi kutilayotgan voqea-hodisa haqida xabar beriladi. shuningdek, bunday gaplar orqali narsa yoki hodisada biror xususiyatning mavjudligi yoki mavjud emasligi tasdiq yoxud inkor yo‘li bilan ifodalanadi. darak gap xabar ohangi bilan aytiladi. gapning bosh qismida ohang bir oz ko‘tarilib, keyingi qismida pasaya boradi. tovush tempi o‘rtacha bo‘ladi. mantiq urg‘usini olgan so‘z gap tarkibidagi boshqa so‘zlarga nisbatan yuqori ohang bilan aytiladi. u...

This file contains 4 pages in DOCX format (36.9 KB). To download "gaplarning xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: gaplarning xususiyatlari DOCX 4 pages Free download Telegram