muomala madaniyatining diniy-axloqiy asoslari

DOC 84.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1665046941.doc muomala madaniyatining diniy-axloqiy asoslari reja: 1. budda va xristianlik dinida muomala madaniyatining xususiyatlari 2. qur’on va hadis - musulmon muomala madaniyatining diniy-axloqiy asosi sifatida budda va xristianlik dinida muomala madaniyatining xususiyatlari lnsoniyat yaratgan ma’naviy madaniyat yaxlit bir butunlikdir. din, falsafa, adabiyot, san’at va hokazo - bularning hammasi shu muazzam daraxtning shoxlari, uning ildizi esa xalqning ijodi, dunyoqarashi va fikriy kashfiyotlaridir. qaysi bir xalqning og’zaki yoki yozma yodgorligini olib qaramang, unda insoniyat xotirasida saqlanib kelayotgan afsonalar, hayotiy hikmatlar qaymog’i - insoniy tafakkur in’ikosini ko’ramiz. muqaddas kitoblar avesto, rigveda, tavrot, zabur, injil va qur’on ham ana shunday mingyillar ichida yig’ilib, sayqal topgan ilmiy-badiiy tafakkur hosilasi misoli o’lmas manbalardir. buddaviylik - dunyoviy dinlarning eng qadimiysidir. u nasro-niylikdan 5 asr avval, islomdan esa 12 asr avval vujudga kelgan. ko’plab osiyo mamlakatlarining ijtimoiy hayoti, madaniyati, san’atida buddaviylik katta rol o’ynagan. buddaviylikka bag’ishlangan istalgan kitobda o’zini «yorqin yuqori bilim», «kuzgi haqiqat» ma’nosini anglatuvchi budda (sanskritcha …

ida antogonistik ziddiyatlarning qiyosi rivojlanganligini ifodalagan. miloddan awalgi birinchi ming yillik o’rtalariga keiib, bu patriarxallik jihatlari bud-daviylikning yuzaga kelishi asosiy sabablari hisoblangan va ijtimoiy munosabatlardagi yirik siljishlarning keskin ifodalangan qarama-qarshiliklarning yuqorisiga ko’tariladi. yangi diniy ta’limot belgilari dastawal, buddaviylik an’anasiing ko’rsatishicha, monaxlar tomonidan o’z shogirdlariga og’zaki tarzda uzatilgan. ular milloddan awalgi xxi asrda adabiy shakllanishni boshladi. miloddan awalgi 80-yilda shri-lankada yaratilgan va keyinchalik «tirpitaka» (sanskritcha «tripitaka») «qonunning uch savati» deb nom olgan buddaviylik diniy adabiyotining paliyga to’plami saqlanib qolgan. uohiyotchi-ruhoniylar «buddizm falsafasi» deb ataluvchi asosiy diniy aqidalarning mantiqiy «asoslanishi»ni ishlab chiqdilar. ilohiy mahorat ko’pgina monaxlarning mulki bo’lib qoldi. bir vaqtning o’zida buddizmning boshqacha, axloqiy-diniy marosim tomoni, yoki har bir odamni azob-uqubatlar yakuniga olib kelishi mumkin bo’lgan «yo’l» rivoj topdi. bu yo’l shaxsni ma’naviy kamolga yetishida ko’p asrlardan beri sof g’oyaviy quroli va shaxslararo munosabat-ningo’zigaxosshakli hisoblangan. daysetsu sudzukining yozishicha, buddizmda muomalaning maqsadi nodonlikka nisbatan erkin bo’lish. erkinlik ostida u barcha ijodiy va …

ni anglatmaydimi*’ agar hayot uchun kurash boy berilgan bo’lsa, natija o’limdir, o’lim esa, dunyodagi eng dahshatli narsadir. agar o’lim g’olib kelsa ham inson yolg’iz qoladi, yolg’izlikka esa, kurashga qaraganda umuman chidab bo’lmaydi. 0’zga yo’l yo’q. inson buni anglay olmasligi mumkin va zavqlanishda davom etadi, ammo bu hayotda mavjud narsalarning asosli holatini o’zgartirmaydi. xristianlik - yunoncha so’zdan olingan bo’lib, christos «pesho-nasiga moy surilgan odam», «messiya» ma’nosini bildiradi. u miloddan avvalgi i asrda falastinda iudaizmning sektalaridan biri sifatida yuzaga keldi. ludaizm bilan dastlabki bog’liqlik xristianlik dinining tub mohiyatini tushunib yetishda favqulodda ahamiyatga ega. xristianlik falastin va 0’rta yer dengizi yahudiylari orasida tarqalib, boshqa xalqlar orasida ham e’tiqodchilarga ega bo’ldi. aytish mumkinki, xristianlikning yuzaga kelishi va tarqalishi antik sivilizatsiyaning chuqur inqirozi davriga to’g’ri keldi. xristianlik ta’limoti ko’pchilikni jalb qildi. u o’z e’tiqodchilariga ichki qutulish yo’li -buzilgan, gunohga botgan dunyodan kechish yo’lini tak-lif qildi. biroq ilk xristianlik jamiyatlariyoq o’z a’zolarini nafa-qat o’zi haqida, balki …

an yaratilgan va ularning hammasi ilohiy ixtiyorning erkin harakati bilan yaratilgan. xristianlikning 2 ta markaziy dogmalari xudoninng uch birligi (triedinstvo) haqida gapiradi. birinchisiga ko’ra, xudoning ichki hayoti uch «ipostas» yoki shaxslar munosabatidir: ota, 0’g’il yoki logos va muqaddas ruh. 0’g’il otadan «tug’iladi», muqaddas ruh otadan «chiqib ketadi». inson xristianlik ta’limotiga ko’ra, xudoning “obrazi” va “ko’rinishi”ni ifoda etuvchi zot sifatida yaratilgan. lekin ilk insonlar tomonidan qilingan gunoh insonnning xudoga o’xshashlik sifatlaridan mahrum qildi. shuning uchun xristianlikda azob-uqubatni tozalovchi rolini ta’kidlab, inson «o’zining xoch (krest)ini qabul qilib», o’z-o’zidagi va olamdagi yovuzlikdan qutulishi mumkin, degan da’vat uqtiriladi. bu bilan inson nafaqat xudoning buyruqlarini bajaradi, balki uning o’zi xudoga yaqin bo’ladi. bu qarashda insonga faqat xristianlik uchun xarakterli bo’lgan «sir» tushunchasi aloqadordir. bu, eng awalo, cho’qinish, prichastie (prichashchenie marosimida iste’mol qilinadigan bir turli vino va non), tavba qilish, nikoh, soborovanie (cherkov odati bo’yicha o’layotgan yoki og’ir yotgan odamning badanini zaytun yog’i bilan moylash)dir. xristianlikda …

murakkabdir. shu-ningdek, bularning bosh sababi bo’lib inson gunohi, sabrsizlik va inson erkiga nisbatan hurmatsizlik hisoblanadi. ayni vaqtda, g’arb va sharq cherkovlari rahbarlari ko’p asrlik adovatning yomon oqi-batlarini engishga intilyaptilar. shunday qilib, 1964-yilda rim papasi pavel yi va konstantinopol patriarxi afinagor tantanali tarzda xi asrda har ikkala cherkov vakillari tomonidan o’qilgan o’zaro lan’atni bartaraf etdilar. g’arb va sharq xristianlarining o’zaro gunohli munosabatlarini yengishning boshlanishi belgilab qo’yilgan. xx asr boshlarida ekumenik harakat (yunoncha «eyumena» - borliq) deb nomlanuvchi harakat keng tarqaldi. nasroniylik dinining muqaddas kitobi «injil»da so’zning qud-ratiga katta e’tibor qaratilgan. unda og’izdan chiqqan har bir nojo’ya so’z haromga tenglashtiriladi. bu xususda iso alayhissalom deydi: «og’izga kiradigan har bir narsa qoringa o’tib, kerak joydan chiqib ketishini hali ham tushunmadingizmi? biroq og’izdan chiqadigan narsalar esa yurakdan chiqadi. ana shular insonni harom qiladi. yomon fikrlar, qotillik, fahshu-zino ishlari, o’g’rilik, soxta guvohlik va haqoratlar bari yurakdan chiqadi. yuvilmagan qo’llar bilan ovqat yeyish insonni harom qilmaydi, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "muomala madaniyatining diniy-axloqiy asoslari"

1665046941.doc muomala madaniyatining diniy-axloqiy asoslari reja: 1. budda va xristianlik dinida muomala madaniyatining xususiyatlari 2. qur’on va hadis - musulmon muomala madaniyatining diniy-axloqiy asosi sifatida budda va xristianlik dinida muomala madaniyatining xususiyatlari lnsoniyat yaratgan ma’naviy madaniyat yaxlit bir butunlikdir. din, falsafa, adabiyot, san’at va hokazo - bularning hammasi shu muazzam daraxtning shoxlari, uning ildizi esa xalqning ijodi, dunyoqarashi va fikriy kashfiyotlaridir. qaysi bir xalqning og’zaki yoki yozma yodgorligini olib qaramang, unda insoniyat xotirasida saqlanib kelayotgan afsonalar, hayotiy hikmatlar qaymog’i - insoniy tafakkur in’ikosini ko’ramiz. muqaddas kitoblar avesto, rigveda, tavrot, zabur, injil va qur’on ham ana shunday mingyillar ichid...

DOC format, 84.0 KB. To download "muomala madaniyatining diniy-axloqiy asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: muomala madaniyatining diniy-ax… DOC Free download Telegram