nutq madaniyatining umumiy asoslari

DOCX 4 pages 18.6 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 18.6 KB

File type DOCX

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

adabiy me’yor (norma) va nutq madaniyati to‘liq, mukammal shakllangan, talab darajasidagi nutq texnikasi o‘qituvchining umumiy nutqiy madaniyatining eng muhim uzvi, ta‘bir joiz bo‘lsa, tamallaridandir. jonli, tovushli nutq va uning barcha unsurlarini to‘g‘ri voqelantirish ko‘nikma va malakalarining jami nutq texnikasi demakdir, bunda ovozning sifati, nutq jarayonida to‘g‘ri nafas olish, tovush va tovush qo‘shilmalarini aniq talaffuz qilish, aniq diksiya kabi bir qator hodisalar nazarda tutiladi. nutq texnikasidagi bosh masala ovoz masalasidir. asosiy quroli nutq bo‘lgan har qanday odam uchun ovoz hal qiluvchi ahamiyatga molikdir. xiii asr sharqining ulkan adibi shayx sa‘diy sheroziy-ning mashhur "guliston" asarida shunday bir hikoyat bor: "sanjariyya masjidida bir kishi rag‘bat bilan azon aytar erdi, bir ovozi bilanki, eshitganlar andin nafrat etardi-lar. masjidning sohibi bir amir erdi, odil va xushxulq-lik. xohlamas erdiki, aning ko‘nglini mukaddar aylasa, aydi: "ey javonmard, bu masjidning qadimgi muazzinlari bor-ki, har birining besh tillo vazifasi bordur. senga o‘n til-lo berurmen, tokim bo‘lak mahallaga ketarsen". bu …

2 / 4

na va kelishgan qomatni nazarda tutadi.1 bugungi kunda siyosatchilarning imiji ("qiyofasi")ni yaratishda bir qancha tashqi omillar qatorida ularning ovoz tembri ham muhim ekanligi alohida ta‘kidlanadi.2 umu-man, siyosatchimi, o‘qituvchimi, aktyormi, jurnalistmi, kim bo‘lishidan qat‘i nazar, uning og‘zaki nutqida barcha kom-munikativ sifatlar mavjud bo‘lsa-yu ovozida u yoki bu nuq-son sezilsa, bunday nutq ta‘sir kuchini kamida yarmiga yo‘qo-tadi. aytish mumkinki, bir kishigami, yuz kishigami, boringki, ming kishigami, buning farqi yo‘q, o‘zgaga xitoban aytilgan har qanday nutqda ovozning, ovoz sifatining o‘rni favqulodla muhimdir. "tabiiy jismoniy qobiliyat" sifatidagi, aytaylik, xir-qiroq, chiyildoq, shang‘iroq kabi ovozlarning yoqimli bo‘lolmasligi, ya‘ni tinglovchi qulog‘ini qiynashi tayin. bunday yoqimsiz ovozdan "libos kiygan" fikrning kattagina qismi nutq idrokining o‘ta sezgir va nozik darvozasi bo‘lmish qulokdan o‘tolmay tashqarida qoladi. bu, albatta, nutq egasi ko‘zlagan maqsad — muayyan bir axborotni tinglovchiga tugal va ta‘sirli tarzda etkazish uchun qulay sharoit yaratmaydi, balki unga monelik qiladi. bu eski haqiqatni aslo yoddan chiqarmaslik lozim. tabiatan ana shunday …

3 / 4

klar musiqadan yaxshi taassurot olganlarida boshini tebratsalar, ruslar bunday holatda oyoq uchini sekin-sekin erga urib turishadi. bunday hatti-harakatlar, imo-ishoralar har bir madaniyat uchun o‘ziga xoslikka ega. ularni, ayniqsa, rahbar xodimlar yaxshi bilishlari zarur. zotan, arzimagan bir harakat yoki imo-ishoraning noto‘g‘ri qo‘llanishi millatlararo madaniyat me‘yoriga salbiy ta‘sir ko‘rsatib qo‘yishi mumkin. so‘nggi davrlarda ko‘pgina olimlar diqqatini globallashuv sharoitida madaniyatlararo muloqot muammolari tortmoqda. madaniyat tushunchasi ancha keng bo‘lib, ko‘plab masalalar qatorida tafakkur shakli, dunyoqarash, baholash mezonlari kabilarni ham o‘z ichiga oladi. eduard xoll shaxs tomonidan o‘zi va atrof dunyo o‘rtasida o‘rnatilgan selektiv ekran ―yuqori-past‖ shkalasi tushunchasini ilmiy iste‘molga kiritib, madaniyatlarni yuqori va past kontekstlarga bo‘ladi hamda har bir madaniyat vakillarining axborot uzatish va qabul qilishdagi farqlarini ko‘rsatadi. uning fikriga ko‘ra, yuqori kontekstning madaniyatlari (o‘rta sharq, osiyo, afrika, janubiy amerika) vakillarini aqldan ko‘ra ko‘proq hissiyot va intuistiya harakatga keltiradi. ular uchun so‘zlardan ko‘ra gapirayotgan odamning ohangi, yuz ifodasi, harakatlari, o‘zini tutishi muhimroq. past kontekstning …

4 / 4

dalolat beradigan misollarni ko‘plab keltirish mumkin. jumladan, g‘arblik ishbilarmonlar yapon biznesmenlari bilan muloqot qilganlarida ularning muloyim tabassum qilib turishlaridan maqsadga erishdik, degan xulosaga kelganlari, biroq shartnomalari imzolanmaganini ko‘rib hayron bo‘lishib qolganlari ma‘lum. yuqorida aytilganlardan xulosa shuki, har qanday rahbar o‘zgalar bilan muloqot paytida fikr ifodalashning nolingvistik vositalarini puxta bilishi hamda ulardan nutq jarayonida foydalana olishi va tinglovchilarning hatti-harakatlari ma‘nolarini o‘qiy bilishi lozim. hozirgi paytda nolingvistik muloqot vositalarini o‘rganuvchi bir necha fan yo‘nalishlari shakllangan. masalan, kinestetika inson hissiyotlari va tuyg‘ularining tashqi ifodalarini o‘rganadi. uning tarkibida yuz mushaklarining harakatlarini o‘rganuvchi mimika, tananing turli a‘zolari harakatining ma‘nolarini o‘rganuvchi jestika, butun tana harakatlarini o‘rganuvchi pantomimika kabilarni ajratib ko‘rsatish mumkin. takesika fani muloqot paytida bir-biriga bevosita teginishni (qo‘l siqish, silash, elkaga qoqish, itarib yuborish va hokazo) o‘rganadi. proksemika muloqot paytida odamlarning makonda joylashuvini tadqiq etadi. masalan, bu soha mutaxassislari muloqotdagi odamlar o‘rtasidagi masofani quyidagilarga ajratadi: 1. imtim masofa (15-45 sm). bu masofaga kishi o‘ziga yaqin …

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nutq madaniyatining umumiy asoslari"

adabiy me’yor (norma) va nutq madaniyati to‘liq, mukammal shakllangan, talab darajasidagi nutq texnikasi o‘qituvchining umumiy nutqiy madaniyatining eng muhim uzvi, ta‘bir joiz bo‘lsa, tamallaridandir. jonli, tovushli nutq va uning barcha unsurlarini to‘g‘ri voqelantirish ko‘nikma va malakalarining jami nutq texnikasi demakdir, bunda ovozning sifati, nutq jarayonida to‘g‘ri nafas olish, tovush va tovush qo‘shilmalarini aniq talaffuz qilish, aniq diksiya kabi bir qator hodisalar nazarda tutiladi. nutq texnikasidagi bosh masala ovoz masalasidir. asosiy quroli nutq bo‘lgan har qanday odam uchun ovoz hal qiluvchi ahamiyatga molikdir. xiii asr sharqining ulkan adibi shayx sa‘diy sheroziy-ning mashhur "guliston" asarida shunday bir hikoyat bor: "sanjariyya masjidida bir kishi rag‘bat bilan azon ...

This file contains 4 pages in DOCX format (18.6 KB). To download "nutq madaniyatining umumiy asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: nutq madaniyatining umumiy asos… DOCX 4 pages Free download Telegram