muomala madaniyatining milliy xususiyatlari

DOC 99,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1665046953.doc muomala madaniyatining milliy xususiyatlari reja: 1. so’zlashuv madaniyatining milliy xususiyatlari 2. turmush tarzi madaniyatining milliy xususiyatlari so’zlashuv madaniyatining milliy xususiyatlari ma’lumki, har bir talafifiiz qilingan jumlada talaffuz qiluvchining ruhiy-aqliy olami aks etib turadi. ya’ni, u so’zni qanday va qay tarzda qo’llay olishi bilan suhbatdoshiga o’zi mansub bo’lgan ichki olam, uni qonun-qoidalari haqidagi xabar mazmunini ham, etkazadi. awalo, so’zlovchi ongida olam haqidagi biror xabar, fakt mavjud bo’ladi. qaerda tovush obrazi talaffuz qilingan ongdagi tushuncha bilan uyg’unlashsa, o’sha erda ko’ngildagidek muloqot yiizaga keladi. aksincha, tovush obrazi tinglovchi ongida biror tasawur-tushun-chani uyg’otmasa, bundan muvoffaqiyatsiz muloqot yuzaga keladi. shu bois nutqiy muloqotda so’zlovchi va tinglovchi o’rtasidagi munosabat g’oyatda muhim hisoblanadi. agar so’zlovchining ham, tinglovchining ham so’zi ko’cha-jargon so’zlar bilan to’lib-toshgan bo’lsa, fikrini qiynahb, poyma-poy gapirsa, talaffuzi noto’g’ri bo’lsa, bu holatda eng mazmundor suhbat ham o’z mohiyatini yo’qotadi. so’zlashuv madaniyati har bir til birligini sharoitga qarab, yillar mobaynida qabul qilingan me’yorlar asosida qo’llash san’ati …

n, mashhur so’z ustasi v.dal o’zining «rus xalqi maqollari» deb nomlangan kitobida qadimda rus xalqida qo’llanilgan salomlashish uslublariga ko’plab misollar keltiradi. masalan, qadimgi rusiyada salomlashish paytida nafaqat qarindoshlik aloqalari yoki jinsi, balki kunning qaysi vaqti, suhbatdoshning kasbi va suhbat paytida so’zlashayotganlar, nima bilan mashg’ul ekanligi ham nazarga olingan. jumladan, g’alla yanchuvchilar bilan salomlashganda «po stu na den, po to’syache na nedelyu» («kuniga yuzlab, haftasiga minglab») kabi so’zlar bilan murojaat qilishgan1. o’zbeklarda ham nutqiy muomala madaniyatida shu kabi munosabat ko’zga tashlanadi. jumladan, jamoa, odamlar bilan hamjihatlikda bajariladigan hashar, obodonlashtirish ishlarida ishtirok etayotganlarga «hormanglar» deyiladi va ular tomonidan «salomat bo’ling» yoki «bor bo’ling» degan javob qaytariladi. hosil yig’im-terimi paytida xirmon teppasida ko’rishganda esa «hirmonga baraka» deyiladi va ular tomonidan «umringizga baraka» degan javob qaytariladi. mazkur so’rashish madaniyatiga e’tibor bersangiz, murojaat ohangi ham, javob ohangi ham mantiqiylik, nafosat hamda kishiga xush yoqadigan tarzda ifoda etiladi. bu so’zlarning qudrati shundaki, ularni jahl ustida, g’azab …

im, m,hribonim egachim! m deya ta’zim bajo ayladi va o’zini qutlug’ turkon oqaning quchogsiga otdi. ollohga shukr! ollohga shukr! - egachi ardoqli kelinini bag’riga bosgancha uzoq vaqt qo’yib yubormadi... umarshayx mirzoning onasi to’lun oqa, mironshoh mirzoning onasi mengli bika va tog’ay turkon oqalar nim tabassum ila muhtarama egachining katta xonim bilan ko’rishishayotganini kuzatib turardilar. · marhabo, xonadonimizga xush kelibsizlar! - uyga taklif etdi egachi quvonchi cheksiz, mehmonlar bilan ko’rishib bo’lgach... malikalar shohona bezatilgan dasturxon atroflga tiz cho’kishdi. duoi fotihatortildi. · barchangizga podshohliq qutlug* bo’lsun, ardoqli kelinlarim!-dedi qutlug’ turkon oqa qo’llarini ko’ksiga qo’yib. kelinlar va kanizaklar o’rinlaridan turdilarda tavoze bilan egachiga bosh egdilar: -o’zingizga ham qutlug4 bo’lg’ay, ey bonuyi kubro hazrati oliyalaril.v. mazkur muloqotni so’zlashuv madaniyatining o’ziga xos namu-nasi desak mubolag’a bo’lmaydi. zero, “g’amguzorim”, “mehri-bonim”, “muhtarama”, “ardoqli”, “qo’llarini ko’ksiga qo’yib”, “bonuyi kubro” iboralari bilan qilinadigan har qanday murojaat o’zining nafosati bilan kishi dilini xushnud qiladi, insonga xush yoqadi. har qanday muloqotda …

t tomonidan shakllangan omillar bilan bog’liq. salomlashish ham bujarayonlardan xoli emas: u ham o’zgaradi. shuni aytish kerakki, salomlashish faqat so’z bilan emas, balki xatti-harakat orqali ham amalga oshiriladi. bunday holatni bugungi kunda turli xil ko’rinishlari mavjud: qo’l berth, quchoq ochib, o’pishib, boshni boshga urib (bu, ayniqsa, o’smir yoshdagilar o’rtasida urf boklib bormoqda) ko’rishib salomlashish shular jumlasidandir. biroq doimo «kim birinchi bo’lib salomlashishi kerak?”, “qo’l berib so’rashish qoidalari qanday?”, “salomlashganda qanday murojaat qilinadi?”, “suhbatlashish qanday qoidalarga asoslanadi?” degan savollar ko’pchilikni qiziqtirishi shubhasiz. quyida ushbu masalalarga tegishli avrim qoidalarni bayon etamiz: salomlashish odobi. kichik yoshdagilarning katta yoshdagilaiga salom berishi odobdan sanaladi. erkaklaming ayollaiga birinchi bo’lib salom berishi ularga nisbatan hurmat belgisidir. xonaga kirib kelgan odam xonada o’tiiganlarning barchasiga salom berishi bugungi kundagi salomlashish odobining o’ziga xos ko’rinishlaridandir. 0’quv binolaridan farqli o’laroq ishlab chiqarish korxonalaridan, zinadan chiqayotgan kishi zinadan tushayotgan kishiga salom berishi lozim. lekin ustozga shogird doimo salom berishi shart. yoshi va …

tning boshlanish belgisidir. qo’l berib so’rashish, asosan, tanishish va tanishtirish marosimida, shartnoma va bitim imzolaganda, g’oliblik va mag’lublikni tan olganda, minnatdorchilik izhor etganda, tabrildaganda, xayrlashganda va hokazo holatlarda qo’llaniladi. quyida e’tiboringizga havola qilinadigan tavsiyalar qo’l berib so’rashishning odobiga tegishlidir: 1. sizga uzatilgan qo`l, albatta, olinishi shart. muallaq qolgan qo’l insonning izzat-nafsini yerga urish bilan barobardir. 2. qom berib so’rashganda sherigingizning qo’iini engil siqib qo’yishni unutmang. qo’lni qattiq siqib, ozorberish madaniyatsizlik vafarosatsizlikbelgisisanaladi. 3. qo’l berib so’rashganda munosabatingizni “salomatmisiz”, “yaxshi yuribsizmi”, “ishlaringiz yaxshimi”, “omonmisiz”, “uydagilar salomatmi” kabi iliq so’zlar orqali ifodalashga harakat qiling. 4. qo’l berib so’rashish tez va qisqabo’lishi lozim. ayniqsa, ayol kishi bilan so’rashganda, uning qo’iini uzoq ushlab turish mumkin emas. chunki bu holat ayol kishini noqulay vaziyatga solib qo’yishi mumkin. 5. qo’l berib so’rashganingizda ozgina egilib qo’yishingiz so’rashayotgan insonga nisbatan hurmatingizni bildiradi. shuni ta’kidlash lozimki, qo’l berib so’rash jarayonidagi ayrim illatlar kishining nafsoniyatiga tegishi, ularni ranjitishi, hatto oraga sovuq …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "muomala madaniyatining milliy xususiyatlari"

1665046953.doc muomala madaniyatining milliy xususiyatlari reja: 1. so’zlashuv madaniyatining milliy xususiyatlari 2. turmush tarzi madaniyatining milliy xususiyatlari so’zlashuv madaniyatining milliy xususiyatlari ma’lumki, har bir talafifiiz qilingan jumlada talaffuz qiluvchining ruhiy-aqliy olami aks etib turadi. ya’ni, u so’zni qanday va qay tarzda qo’llay olishi bilan suhbatdoshiga o’zi mansub bo’lgan ichki olam, uni qonun-qoidalari haqidagi xabar mazmunini ham, etkazadi. awalo, so’zlovchi ongida olam haqidagi biror xabar, fakt mavjud bo’ladi. qaerda tovush obrazi talaffuz qilingan ongdagi tushuncha bilan uyg’unlashsa, o’sha erda ko’ngildagidek muloqot yiizaga keladi. aksincha, tovush obrazi tinglovchi ongida biror tasawur-tushun-chani uyg’otmasa, bundan muvoffaqiyatsiz muloqot yuzaga...

Формат DOC, 99,0 КБ. Чтобы скачать "muomala madaniyatining milliy xususiyatlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: muomala madaniyatining milliy x… DOC Бесплатная загрузка Telegram