ekologiya

PPTX 13 pages 305.5 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 305.5 KB

File type PPTX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

sostoyanie lesov. problema opustinivaniya. ekologiyaning nazariy asoslari. ekologiya fani, uning maqsad va vazifalari. ekologik omillar va qonuniyatlar. antropogen oʻzgarishlar, ulaming turlari. ekologiya fani, uning predmeti va vazifalari. ―ekologiya – yunoncha so’z bo’lib, ―oykos–uy va ―logos–fan, ta‘limot degan ma‘nolarni anglatadi. bu atamani 1866 yilda nemis biolog-darvinist olim ernest gekkel ―organizmlar morfologiyasining umumiy printsiplari asarida izohlab bergan edi. e.gekkel ―umumiy ekologiyani tirik organizmlarning atrof -muhit bilan o’zaro aloqalarini va ta‘sirini o’rganadigan fan-deb, ta‘riflagan edi. umumiy ekologiya–biologiya fanining bir bo’lagi bo’lsa-da, ammo botanika, zoologiyaga nisbatan yangi fan bo’lib, u xx-asrning boshlarida rivojlana boshladi. ekologiya tirik organizmlarning yashash sharoiti va ularning o’zi yashab turgan muhit bilan o’zaro murakkab munosabatlari, hamda shu asosda vujudga keladigan qonuniyatlarni o’rganadi. ya‘ni tirik mavjudot va uning ma‘lum hududiga mos keladigan muhitlaridan iborat tizimlar tabiatini tadqiq etadi. bu esa ekologik tizimlar yoki ekosistemalar deb ataladi. i.2. ekologiya fanining rivojlanish tarixi. tarixdan bizga ma‘lumki, markaziy osiyo xalqlarining qadimgi madaniyatini ozida mujassamlashtirgan …

2 / 13

oqli hissa qo’shganlar. ingliz olimi ch.darvin (1809-1885)ning ―tirik organizmlarning yashash uchun kurashi qonuni ekologiya fanining negizini tashkil etadi. tabiiy muhitda tirik organizmlarning issiqlikka, namlikka, bosim va qurg‘oqchilikka moslanishi va turlarning bir-biri bilan o’zaro munosabatlari asosida vujudga keladigan o’zgarishlar ushbu qonunning negizi (asosi) hisoblanadi. rus olimi, moskva davlat universiteti professori k.f.rule (1814-1858) tirik organizmlarning tashqi muhit bilan o’zaro munosabatlarini ―tabiat qonuni yoki ―munosabat qonuni deb atagan edi. fanni o’qitishning dolzarbligi. ma‘lumki, keyingi 80 yil davomida fan va texnika keskin rivojlandi, sanoat, transport, qurilish, energetika tarmoqlari tez sur‘atlar bilan o’sdi, tabiiy boyliklar (neft va gaz, ko’mir, rangli metallar) dan haddan tashqari ko’p foydalanildi, qo’riq yerlar, yaylovlar, to’qayzorlar, botqoqliklar o’zlashtirildi, sanoatda va qishloq xo’jaligi tarmoqlarida turli zaharli kimyoviy moddalardan qo’llanib kelindi. natijada tabiiy muhitda ekologik muvozanat buzildi, tuproq, suv va atmosfera havosining tabiiy tarkibi o’zgaradi, turli ifloslanishlar paydo bo’ldi. bular nafaqat iqtisodiy – ijtimoiy tangliklarni, balki ekologik tangliklarni kelib chiqishiga asosiy sabab bo’ldi …

3 / 13

o’lib, birgalikda degan ma‘noni bildiradi) biogeosenozning tuzilishi va xossalarini, ayrim o’simliklar va hayvonot turlarining o’zaro aloqalarini, hamda ularning tashqi muhit bilan munosabatini o’rganadi. 3. populyatsiyalar ekologiyasi (populyatsion frantsuzcha so’z bo’lib, aholi degan ma‘noni bildiradi) populyatsiyalar tuzilmasi va dinamikasi. ma‘lum sharoitda turli organizmlar sonining o’zgarishi sabablarini tekshiradi. o’zbekistonda ekologik muammolar ekologik muammo deganda insonning tabiatga ko’rsatayotgan ta‘siri bilan bog‘liq holda, tabiatning insonga aks ta‘siri, ya‘ni uning hayotida, iqtisodiyotida, umuman olganda xo’jalik ahamiyatiga molik bo’lgan jarayonlarda, tabiiy hodisalar bilan bog‘liq har qanday hodisa tushuniladi. masalan, iqlimning o’zgarishi yoki suv toshqini natijasida paydo bo’ladigan muammolar, ishlab chiqarish korxonalarida vujudga keladigan ba‘zi bir favqulodda vaziyatlar va hodisalar, ba‘zi bir hayvon turlarining bir joydan ikkinchi joyga ko’chib borishi va hokazolar, ekologik muammo bo’la oladi. ekologik muammolarni ko’lami va dolzarbligiga qarab 3 guruhga ajratish mumkin. umumbashariy (global) ekologik muammolar. bu guruhga ozon qatlamining siyraklanishi, ―atmosferaning dimiqishi, chuchuk suv muammolari misol bo’la oladi. mintaqaviy (regional) ekologik muammolar. …

4 / 13

o‗ta muhim, kechiktirib bo’lmaydigan va o’z yyechimini kutayotgan muammoga aylanib bormoqda. tabiatni muhofaza qilish deganda, inson manfaatlarini ko’zlab, tabiatdan oqilona foydalanish, uni aqlash, qo’riqlash va tabiiy boyliklarini ko’paytirish yo’lida amalga oshirilayotgan tadbirlarning ilmiy asoslangan majmuasi tushuniladi. o’zbekiston respublikasi konstitutsiyaning 50-moddasida ―fuqarolar atrof tabiiy muhitga ehtiyotkorona munosabatda bo’lishga majburdirlar –deb alohida ta‘kidlangan. konstitutsiyamizning 55-moddasida ―yer, yer osti boyliklari, suv, o’simliklar, hayvonot dunyosi hamda boshqa tabiiy zaxiralar umummilliy boyliklardir, uldardan oqilona foydalanish zarur va ular davlat muhofazasidadir –deb ta‘kidlanadi. 1993-yil 9-dekabrda o’zbekiston respublikasi oliy majlisi tomonidan ―tabiatni muhofaza qilish to’g‘risidagi qonun qabul qilindi. ushbu qonunda qanday mutaxassis tayyorlashdan qat‘iy nazar barcha o’rta va oliy o’quv yurtlarida fuqarolarning hayoti uchun qulay tabiiy muhitga ega bo’lish huquqini ta‘minlash uchun ekologik o’quvning majburiyligi belgilab qo’yildi. chunki ekologik ta‘lim va tarbiya yoshlarda ekologik ongni shakllantirishda, insoning tabiatga bo’lgan yangicha munosabatlarini yaratish muhim o’rin tutadi. image1.png /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 13

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ekologiya"

sostoyanie lesov. problema opustinivaniya. ekologiyaning nazariy asoslari. ekologiya fani, uning maqsad va vazifalari. ekologik omillar va qonuniyatlar. antropogen oʻzgarishlar, ulaming turlari. ekologiya fani, uning predmeti va vazifalari. ―ekologiya – yunoncha so’z bo’lib, ―oykos–uy va ―logos–fan, ta‘limot degan ma‘nolarni anglatadi. bu atamani 1866 yilda nemis biolog-darvinist olim ernest gekkel ―organizmlar morfologiyasining umumiy printsiplari asarida izohlab bergan edi. e.gekkel ―umumiy ekologiyani tirik organizmlarning atrof -muhit bilan o’zaro aloqalarini va ta‘sirini o’rganadigan fan-deb, ta‘riflagan edi. umumiy ekologiya–biologiya fanining bir bo’lagi bo’lsa-da, ammo botanika, zoologiyaga nisbatan yangi fan bo’lib, u xx-asrning boshlarida rivojlana boshladi. ekologiya tirik organ...

This file contains 13 pages in PPTX format (305.5 KB). To download "ekologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: ekologiya PPTX 13 pages Free download Telegram