bilish falsafasi

PDF 56 стр. 3,1 МБ Бесплатная загрузка

56 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 3,1 МБ

Тип файла PDF

Страницы 56

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 56

gnoseologiya – bilish falsafasi 6-mavzu. bilish falsafasi. 6-mavzu. bilish falsafasi reja: 1. bilish va bilim — falsafiy tahlil mavzui. 2. bilishning obyekti va subyekti. inson bilishining asosiy bosqichlari. 3. ilmiy bilishning mohiyati va usullari, nazariya va metodologiya. 4. haqiqat tushunchasi. uning shakllari. 5. o‘zlikni anglash va axborot omili 6. hozirgi davrda yuksak bilimli yoshlarni tarbiyalash masalalari. 3 • ong – bu yuksak darajada tashkil topgan materiya – inson miyasining xossasi. bilish nima? bilish insonning tabiat, jamiyat va o‘zi to‘g‘risida bilimlar hosil qilishga qaratilgan aqliy, ma’naviy faoliyat turidir. inson o‘zini qurshab turgan atrof-muhit to‘g‘risida bilim va tasavvurga ega bo‘lmay turib, faoliyatning biron-bir turi bilan muvaffaqiyatli shug`ullana olmaydi. bilishning mahsuli, natijasi ilm bo‘lib, har qanday kasb- korni egallash faqat ilm orqali ro‘y beradi. bilish insongagina xos bo‘lgan ma’naviy ehtiyoj, hayotiy zaruriyatdir. 7 homo sapiens taraqqiyotining siri “tug`ma” qiziquvchanlik “yaxshi shogirdlik” ichki ijtimoiy kommunikatsiya – til bilimlarni saqlash, avloddan avlodga o`tkazish bilimlar bevosita …

2 / 56

optimistlar dunѐni bilish mumkinligini ta'kidlaydilar skeptiklar bilimning haqiqiyligiga shubha qiladilar 13 gnoseologiyaning asosiy muammosi bizning barcha bilimlarimiz tajribada sinalganmi? degan «oddiy» masalani echishdan iborat 14 ratsionalizm empirizm gnoseologiya insonda tug'ma g'oyalar, adolat, insoniylik, uyg'unlik g'oyalari va tajribadan olinishi mumkin bo'lmagan boshqa g'oyalar mavjudligidan kelib chiqadi inson, insoniyat shaxsiy yoki i ijtimoiy tajribaga ega bo'lgunga qadar biron-bir g'oya mavjud bo'linishni inkor etadilar 15 bilish inson qo'lga kiritadigan axborotning eng oliy darajasi izchil va ijodiy faoliyatining ijtimoiy jaraѐni itellektual manbaga tayanishni talab qiladi bilish jaraѐnini til ѐrdamida amalga oshiriladi inson qo'lga kiritadigan axborotning eng oliy darajasi yangi, ilgari noma'lum bo'lgan narsani yaratishga yo'nalgandir 16 bilish – odam ongida haѐt haqiqatining faol maqsadli aks etish jaraѐni. bilish jaraѐnida maishiy haѐtning har xil qirralari ko'rinadi, narsalarning ichki va tashqi mohiyati ochiladi. tashqi olam ko'rinishlari, shuningdek, bilish faoliyati sub'ekti odam odamni, ya'ni o'zini-o'zi tadqiq qiladi. zamonaviy gnoseologiya gnostitsizm tamoyillariga asoslanadi. odamning bilish turlari odam tashqi …

3 / 56

sti- tsizmning izchil nazariyasini ilgari surdi. ular bilish ideal ongning mustaqil faoliyati deb hisoblaganlar. bilishning ikki shakli: kundalik (empirik) bilish nazariy (ilmiy) bilish 17 etnometodo- logiya kundalik (empirik) bilish gnoseologiya nazariy (ilmiy) bilish 18 bilish obyekti tadqiqotchi-olim, faylasuf, san’atkor va boshqalarning, umuman insonning bilimlar hosil qilish uchun ilmiy faoliyati qaratilgan narsa, hodisa, jarayon, munosabatlar bilish obyektlari hisoblanadi. bilish obyektlari moddiy, ma’naviy, konkret, mavhum, tabiiy va ijtimoiy bo‘lishi mumkin. bilish obyektlari eng kichik zarralardan tortib ulkan galaktikagacha bo‘lgan borliqni qamrab oladi. 19 bilish subyekti bilish bilan shug‘ullanuvchi kishilar va butun insoniyat bilish subyekti hisoblanadi. ayrim olingan tadqiqotchi-olimlar, ilmiy jamoalar, ilmiy tadqiqot institutlari ham alohida bilish subyektlaridir. inson va butun insoniyat ayni bir vaqtda ham bilish obyekti, ham bilish subyekti sifatida namoyon bo‘ladi. 20 bilish obyektlariga asoslanib, bilim sohalari quyidagi fanlar tizimiga ajratiladi tabiiy ijtimoiy- gumanitar texnik 21 bilishning maqsadi ilmiy bilimlar hosil qilishdangina iborat emas, balki bilish jarayonida hosil qilingan bilimlar …

4 / 56

xtiologiya va boshqa sohalari vujudga kelgandir. tadqiqot predmeti fanlarni bir-biridan farqlashga imkon beradigan muhim belgidir. 23 24 falsafada idrok etish pertseptsiya (lot.«perception» - idrok etish) o'zini qurshagan dunѐdagi narsalar va hodisalarni sezgilar orqali idrok etish appertseptsiya borliqni aql bilan anglash, bilish, ularni g'oyalarda ifodalash 25 bilim – bu haqiqatga mos va asoslangan ishonchdir haqiqiylik (muvofiqlik) sharti – «agar p haqiqiy bo'lsa, u holda s p ni biladi» ishonchlilik (e'tiqod, maqbullik) sharti – «agar s p ni bilsa, u holda s p ga ishonadi (uning mavjudligiga e'tiqodi komil bo'ladi) asoslilik sharti «s p ni biladi, basharti u o'zining p ga bo'lgan ishonchini asoslab bera olsa» gnoseologiyada bilim talqini s - sub'ekt - p - predmet 26 olamni anglash, o'zlashtirish usullari moddiy-texnikaviy – tirikchilik vositalarini ishlab chiqarish, mehnat, amaliѐt ma'naviy (ideal) – sub'ekt va ob'ektning bilishga doir munosabatlari ular o'rtasidagi ko'p sonli munosabatlarning biridir 27 bilish dunѐning ikkiga bo'linishini nazarda tutadi bilish …

5 / 56

mavjudotlarga xos bo‘lib, xissiy bilish deyiladi. yuqori - faqat insonlargagina xos bo‘lib, aqliy bilish (ratsional bilish) deyiladi. oliy - intuitiv bilish, qalban bilish, g‘oyibona bilishdir. 29 30 ilmiy bilishning metodlari ilmiy bilish fakt va dalillarga, ularni qayta ishlash, umumlashtirishga asoslanadi. ilmiy fakt va dalillar to‘plashning o‘ziga xos usullari mavjud bo‘lib, ularni ilmiy bilish metodlari deyiladi. ilmiy bilishning metodlari mavjud va ularni o‘rganadigan maxsus soha — metodologiya deb ataladi. 31 ilmiy bilish metodlari o‘z harakteriga ko‘ra quyidagi turlarga bo‘linadi. xususiy ilmiy metodlar. umumiy ilmiy metodlar; eng umumiy ilmiy metodlar; 32 eng umumiy ilmiy metodlar • analiz va sintez • umumlashtirish va mavhumlashtirish • induksiya va deduksiya • qiyoslash va modellashtirish umumiy ilmiy metodlar • tabiatshunoslik fanlari - kuzatish, eksperiment, taqqoslash • ijtimoiy fanlarda tarixiylik va mantiqiylik xususiy ilmiy metodlar • sotsiologiya- suhbatlashish, anketa so‘rovi, hujjatlarni o‘rganish 33 ilmiy bilish metodlari va ilmiy nazariya bir-biri bilan uzviy bog‘liqdir. ilg‘or ilmiy nazariya fanning …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 56 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "bilish falsafasi"

gnoseologiya – bilish falsafasi 6-mavzu. bilish falsafasi. 6-mavzu. bilish falsafasi reja: 1. bilish va bilim — falsafiy tahlil mavzui. 2. bilishning obyekti va subyekti. inson bilishining asosiy bosqichlari. 3. ilmiy bilishning mohiyati va usullari, nazariya va metodologiya. 4. haqiqat tushunchasi. uning shakllari. 5. o‘zlikni anglash va axborot omili 6. hozirgi davrda yuksak bilimli yoshlarni tarbiyalash masalalari. 3 • ong – bu yuksak darajada tashkil topgan materiya – inson miyasining xossasi. bilish nima? bilish insonning tabiat, jamiyat va o‘zi to‘g‘risida bilimlar hosil qilishga qaratilgan aqliy, ma’naviy faoliyat turidir. inson o‘zini qurshab turgan atrof-muhit to‘g‘risida bilim va tasavvurga ega bo‘lmay turib, faoliyatning biron-bir turi bilan muvaffaqiyatli shug`ullana olmaydi. b...

Этот файл содержит 56 стр. в формате PDF (3,1 МБ). Чтобы скачать "bilish falsafasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: bilish falsafasi PDF 56 стр. Бесплатная загрузка Telegram