falsafa rivojining asosiy bosqichlari

PPTX 28 pages 1014.0 KB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1014.0 KB

File type PPTX

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

jamoatchilik nazorati va davlat organlari faoliyatining ochiqligi falsafa rivojining asosiy bosqichlari: g'arb falsafasi reja: 1. qadimgi yunonistondagi falsafiy ta'limotlar. 2. o'rta asrlar g'arb falsafasi rivojlanishining umumiy belgilari. 3. yangi va eng yangi davr falsafasining ustuvor yo'nalishlari. qadimgi davr falsafasi qadimgi davr falsafasining shakllanishi yunoniston va rimga tegishlidir. bu davrdagi falsafiy qarashlar — antik davr falsafasi deb yuritiladi. unda milet falsafiy maktabi, eley falsafiy maktabi, suqrot, pifagor, aflotun, arastu va boshqalarning falsafiy, tabiiy-ilmiy, ijtimoiy-ahloqiy ta'limotlari o'rganiladi. qadimgi yunonistondagi falsafiy ta'limotlar milet maktabining vakillari fales, anaksimandr, anaksimendir. uning asoschisi fales. uning fikricha olamning asosi suv. anaksimandr dunyo — cheksiz, gazsimon apeyrondan iborat, issiqlik va sovuqlik, quruqlik va namlik apeyrondan ajralib chiqib, moddaning bir holatdan ikkinchi holatga o'tishini ta'minlaydi, deb hisoblagan. anaksimen havo olamning asosi deb bilgan pifagorchilar maktabining asoschisi pifagor. yunonistonning samos orolida yashab o'tgan. u diniy mafkuraviy falsafiy maktab, ya'ni pifagorchilikka asos solgan. pifagorchilarning ta'limotiga ko'ra, olamning asosida ideallashgan raqamlar yotadi, …

2 / 28

ondagi falsafiy ta'limotlar geraklit fikricha olov - olamning asosi. barcha narsa doimo harakatda va o'zgarishda. harakat qarama-qarshilik asosida sodir bo'ladi. “bir daryo suviga ikki marta kirish mumkin emas”. geraklit (eram izdan avvalgi 520-460 yillar) suqrot (sokrat), eramizdan avvalgi 469-399 yoshlar tarbiyasi bilan shug'ullangan, hurfikrli inson, kambag'aldan chiqqan, tosh yo'nuvchining o'g'li, o'ta bilimdon kishi sifatida mashhur bo'lgan. o'z ta'limotini og'zaki bayon qilgan, yozma asar qolmagan. falsafaning markazida axloq masalalari turmog'i lozim. jamiyatning ravnaqi axloq va odobning ahvoliga bog'liq. uning fikrlari “o'z-o'zingla bil”, ”men hech nima bilmasligimni bilaman”. suqrotning shogirdi aflotun eramizdan avvalgi (428-347y) u 30 dan ortiq risola yozgan, “narsalar dunyosi” va “g'oyalar dunyosi” bor. “narsalar dunyosi” vaqtincha, o'tkinchi, “g'oyalar dunyosi” haqiqiy va abadiydir. arastu –eramizdan avvalgi (384-322y) aflotun shogirdi, aleksandr makedonskiy tarbiyachisi, mantiq, psixologiya, falsafa, axloq, notiqlik san'ati, tabiiy fanlar bo'yicha bebaho asarlari-”topika”,“metafizika”, “ritorika”, “jon to'g'risida”, “siyosat” va h.k. 10 o'rta asrlar evropasida falsafiy tafakkur apologetlar xristianlik tarixida i va …

3 / 28

atadi. dinni o'rganishda falsafani tatbiq qilgan o'rta asr olimlarini sxolastlar deb ataganlar. sxolastikani ilohiyotni aqlga moslashtirish, dinni tafakkur yordamida quvvatlashga bo'lgan intilish, deb ham baholash mumkin. o'rta asrlar evropasida falsafiy tafakkur yirik vakillaridan biri angelm ketterberiyskiy (1038-1109) dir. u shimoliy italiyada tug'ilgan, 1093 yilda ketterberiysk shahrining arxiepiskopi etib tayinlanadi. u o'zining ikki asari bilan mashhur: 1) «monopoliya» — xudoning borligini sabab-oqibat munosabatlari tizimida isbot qilish. 2) «prologion» - xudo borligining deduktiv isbotidir. realizm oqimi arastu ta'limotining ko'p tomonlarini qabul qilgan o'rta asr sxolastlari mo''tadil realistlar deb atalganlar. ularning yirik vakillari per abelyar va foma akvinskiylar bo'lgan. britaniyada tug'ilgan p.abelyar (1079-1142) «men e'tiqod qilish uchun bilaman» degan g'oyani ilgari surgan. ya'ni bilmaydigan, bilimsiz kishidan ko'ra, din va uning asosiy tamoyillarini yaxshi o'rgangan kishi afzal. bunday kishi aqidaparast emas, balki o'zi bilgan narsaning qadrini biladigan insondir. mo''tadil realistlar foma akvinskiy fikricha, natural falsafada tafakkur va arastu mantiqiy ta'limoti yordamida xudo mavjudligi haqidagi …

4 / 28

sidagi nizo oqibatida, angliya talabalariga yaxshi munosabat bildirilmaganligi ularning parijdan angliyaning oksford shahriga ko'chib o'tishlariga sabab bo'ldi. buning natijasida mashhur oksford universiteti tashkil topdi. kembridj universiteti esa oksford universiteti talabalarining qo'zg'olon ko'tarishi va 1209 yilda ularning oksforddan kembridjga ko'chib o'tishlari natijasida vujudga keldi. p.abelyarning o'qituvchi sifatidagi shuhrati ko'p jihatdan parij universitetining vujudga kelishiga sabab bo'ldi. uyg'onish davri falsafasi bu davrda falsafaning rivojlanishiga nemis nikolay kuzanskiy (1401-1464). katta hissa qo'shgan. uningcha, xudo hamma narsalarda mavjud, shuningdek, hamma narsalar xudoda mavjud. eng oliy haqiqatlarni bilish, sxolastik fikrlash bilan emas, balki, tajriba asosida amalga oshadi. polyak olimi nikolay kopernik (1473-1543) fan tarixida o'zining fanda tub o'zgarish yasagan geliotsentrik ta'limoti bilan mashhur bo'lgan. bizning planetamizning markazi er emas, quyoshdir. italiyalik jordano bruno. ingliz falsafasi bu davr falsafasiga ingliz faylasuflari frensis bekon (1561-1626 yy.), tomas gobbs (1588-1676 yy.), jon lokk (1632-1704 yy.), gollandiyalik benidikt spinoza (1631-1677 yy.), frantsiyalik rene dekart (1596-1650 yy.), nemis faylasufi gotfrid …

5 / 28

ntsuz materializmining asosiy vakillari p.golbax, d.didro, k.gelvetsiy, j.lametri hisoblanadi. ularning ta'limoticha hamma mavjud narsalar moddiydir. kishi sezgi a'zolariga ta'sir etuvchi hamma narsalar materiyadir. materiya mayda molekula va atom zarrachalaridan tashkil topgan. frantsuz materialistlarining fikricha materiyaning asosiy xususiyalari - hajm, og'irlik, o'tkazmaslik, figura va mexanik harakatdan iborat. ular harakat materiyaning ajralmas xususiyati, harakatsiz materiya bo'lishi mumkin emas, deb ta'kidlaydilar. harakatning sababini ham tabiatning o'zidan deb tushunadilar. biroq frantsuz materialistlarining fikricha harakat narsalarning fazoda oddiy o'rin almashuvidan iborat edi. nemis klassik falsafasi xviii asrning ikkinchi yarmi va xix asrning boshida vujudga keldi. bu falsafaning asosiy vakillari i. kant, i.fixte, shelling, gegel va feerbaxdir. nemis klassik falsafasining asoschisi xviii asr nemis burjuaziyasining mafkurachisi i.kant edi. kant falsafasining rivoji asosan 2 davrga bo'linadi. 1-davr tanqidiy falsafagacha bo'lgan davr, 2-davr tanqidiy falsafa davri. kant o'z falsafasining dastlabki davrlarida asosan tabiatshunoslikning falsafiy masalalari bilan shug'ullandi. u 1785 yilda yozgan eng yirik asari “butun umumiy tabiiy tarix …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "falsafa rivojining asosiy bosqichlari"

jamoatchilik nazorati va davlat organlari faoliyatining ochiqligi falsafa rivojining asosiy bosqichlari: g'arb falsafasi reja: 1. qadimgi yunonistondagi falsafiy ta'limotlar. 2. o'rta asrlar g'arb falsafasi rivojlanishining umumiy belgilari. 3. yangi va eng yangi davr falsafasining ustuvor yo'nalishlari. qadimgi davr falsafasi qadimgi davr falsafasining shakllanishi yunoniston va rimga tegishlidir. bu davrdagi falsafiy qarashlar — antik davr falsafasi deb yuritiladi. unda milet falsafiy maktabi, eley falsafiy maktabi, suqrot, pifagor, aflotun, arastu va boshqalarning falsafiy, tabiiy-ilmiy, ijtimoiy-ahloqiy ta'limotlari o'rganiladi. qadimgi yunonistondagi falsafiy ta'limotlar milet maktabining vakillari fales, anaksimandr, anaksimendir. uning asoschisi fales. uning fikricha olamning asosi ...

This file contains 28 pages in PPTX format (1014.0 KB). To download "falsafa rivojining asosiy bosqichlari", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafa rivojining asosiy bosqi… PPTX 28 pages Free download Telegram