yangi zamon falsafasida ma`rifatli inson siymosi

DOC 104,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1354458677_40470.doc www.arxiv.uz r e j a: 1. yangi zamon falsafasida ma`rifatli inson siymosi. a) xvi-xix asrlar musulmon falsafasida barkamol inson g`oyalari. b) xvii-xviii asrlar yevropa falsafasida ma`rifat-parvarlik g`oyalari. v) xix asrning ikkinchi yarmi va xx asr boshlarida markaziy osiyo ma`rifatparvarlarining jamiyat hayotini insonparvarlashtirish borasidagi sa`y-harakatlari. g) klassik va noklassik falsafada inson intellektual imkoniyatlarining ulug`lanishi. d) antiklassik falsafa va inson borlig`i. 2. hozirgi zamon falsafasi taraqqiyotining asosiy yo`nalishlari. a) xvi-xix asrlar musulmon falsafasida barkamol inson g`oyalari. xvi-xix asrlar musulmon falsafasida barkamol inson g`oyalarini targ`ib etishda shoir va yozuvchilar, tarixchi va faylasuflar bu davr talablari asosida yangi g`oyalarni ilgari surdilar. xvi-xix asrlarda mazmunan boy, ahloqiy, ta`lim-tarbiyaviy jihatdan g`oyat ahamiyatli, nafisligi bilan hayratga soladigan, kishini o`ylashga da`vat etadigan g`azallar, ruboyilar, hikoyalar, tarixiy va falsafiy asarlar yuzaga keldi. falsafiy va axloqiy fikr sohasida poshoxo`ja, mirzajon ash-sheroziy al-bog`naviy ibn muhammadjon yusuf al-qorabog`iy, muhammad sharif al-buxoriy va boshqalarning asarlarini ko`rsatish mumkin. masalan: poshoxo`ja barkamol ig`oyasi asosida …

barcha mavjud narsalar uning a`zolaridir. olamdagi butun narsalarni xudo yaratgan, u birinchi sababdir. borliqdagi hamma narsalar sabab-oqibat orqali bir-biri bilan bog`langan. shuningdek, olim harakat va uning turlari, to`rt unsur haqida ham o`z fikrlarini bildiradi. boborahim mashrab (1640-1711) qarashlarida ham barkamol inson shaxsini shakllantirishda alohida e`tibor berilganligi, insoniylik, pok muhabbatni uylash, kishilarni do`stlikka, vafodorlikka chaqirish, takabburli va yolg`on so`zlashdan saqlanish, nasl-nasabga ishonmaslik, iymon-e`tiqodini sotmaslik, ota-onani hurmat qilish kabi qoyalar mashrab dunyoqarashining mag`zini tashkil qiladi. marshab ijtimoiy tengsizlik, adolatsizlikni ko`rib fig`oni oshadi, uning poetik qahramonlari adolatsizlikdan azob chekadi. boshqa ijodkorlardan farqli o`laroq mashrab hayotining qachonlardir oddiy odamlar uchun ham kulib boqishiga umid qiladi. mashrab falsafasidan bahra olib yaratilgan she`rlar o`zining mazmundolligi, o`ynoqiligi, sho`xligi va chinakam dunyoviyligi uchun xalq qalbidan chuqur o`rin oldi. mirza abdulqodir bedil (1644-1721). mirza bedil ilmning ko`p sohalari, xususan falsafa, adabiyot, san`atshunoslik bo`yicha ijod qildi. bedilning “irfon” (bilim), “chor unsur”, “nuqot” (xikmat) asarlarida barkamol inson g`oyasi haqidagi fikrlarni ifoda …

irza bedilning insonparvarlik ruhi bilan sug`orilgan ijtimoiy va falsafiy g`oyalari o`sha davrda muhim ahamiyatga ega bo`ldi. b) xvii-xviii asrlar yevropa falsafasida ma`rifatparvarlik g`oyalari. xvii-xviii asrlar /arbiy yevropada o`yg`onish davri hisoblanadi. bu davrda ishlab chiqaruvchi kuchlarning rivoji tabiatni, undagi predmet, hodisalarning sifat va xususiyatlarini o`rganishga, bu esa o`z navbatida, falsafaning rivojiga olib keldi. ushbu davrda astronomiya, matematika, mexanika, fizika, jug`rofiya, fiziologiya sohasida olib borilayotgan ilmiy izlanishlar yanada kuchaydi. tabiat bilimning yagona manbai va bilim taraqqiyotining asosi bo`lib qoldi. ilg`or olimlar va mutafakkirlar sxolastikaga va cherkovning g`oyaviy hukmronligiga qarshi birgalikda is`yon ko`tardilar. natijada fan bilan din o`rtasidagi kurash keskinlashadi. o`yg`anish davrida dinga qarshi fanni olg`a surgan olimlardan biri ilmiy astronomiyaning asoschisi nikolay kopernikdir (1473-1543 yillar). u o`zining 1543 yilda nashr etilgan «osmon jismlarining gir aylanishi» nomli itobida arastu va batlomusning (ptolomey) cherkov rasmiy qabul qilingan geotsentrik nazariyasini rad etdi, unga o`zining geliotsentrik sistemasini qarshi qo`ydi. geotsentrik nazariya bo`yicha olamning markazi yer bo`lib, …

biiy-ilmiy zamin bo`ldi. o`rta asr diniy falsafasiga qarshi kurashda o`yg`onish davrida panteistik falsafa vujudga keldi. panteistik falsafa shunday falsafaki, (grekcha-rap-barisi va theos-xudo)-barisi xudo deydigan falsafiy ta`limotdir. panteizm-bu tabiatdan tashqari ilohiy kuchni inkor etib, xudo-tabiatning o`zi, deb biluvchi oqimdir. bu ta`limotga ko`ra, xudo shaxssiz ibtidodir, u tabiatdan tashqarida turmaydi, balki u bilan aynan birdaydir. panteizm xudoni tabiat ichida qorishtirib, g`ayritabiiy ibtidoni rad etadi. panteizm oqimining yg`onish davridagi vakili jordono bruno (1542-1600 yillar). bruno o`z davrida bir nechada falsafiy asarlar qoldirgan. chunonchi «sabab, ibtido va yakka-yagona haqida», «benihoyalik, koinot va olamlar haqida» falsafiy dialoglar. bruno ta`limoticha, moddiy olam birlamchi bo`lib, ong ikkilamchidir va moddiy olam mangu, u hech qanday xudo tomonidan yaratilgan emas, bordan yo`q, yqdan bor bo`lmaydi, u so`ngsiz va cheksiz, moddiy olam cheksiz predmet va hodisalar bir-biri bilan o`zaro aloqadadir. bruno ta`limoticha, quyosh sistemasidan tashqari yana sanoqsiz dunyolar, sayyoralar mavjud, dunyo bepoyon moddiy olamning kichik bir qismidir. yer esa-bepoyon olamning …

galiley feodal reakkunyasiga, uning mafkurasi-sxolastik falsafa va dinga qarshi kurashda qamoq, quvg`in va o`limdan qo`rqmay, mardlik va qahromonlik krsatdilar. ular idealizmni shafqatsiz fosh etib, fan tarixida inqilob qildilar. xulosa qilib shuni aytish kerakki, o`yg`onish davri tabiatni bilishga qiziqishning o`sishi, fanning dinga qarshi kurashi bilan belgilanadi. bu yo`nalish yangi davrda yanada kuchaydi. xvii va xviii asrlar /arbiy yevropa taraqqiyotida yangi davr hisoblanadi. ana shu davrda n.kopernikning geliotsentri nazariyasining ta`siri tobora kuchaya bordi. kepler sayyorlar harakat qonunini yaratganligi, galeliyning mexanika nazariyasi vujudga keldi. nyuton mexanikaning asosiy qonunlarini kashf qildi. tabiiyot fanlarining bu ashfiyotlari diniy mafkuraga zarba berdi va yangi dunyoqarash uchun ilmiy asos tayyorladi. lekin shunga qaramay, yangi ilmiy dunyoqarashning asosi mexanik va metafizik tabiatga ega edi. ilg`or burjua mamlakatlarida tabiiyot fanlari bilan uzviy aloqada, cherkov dogmalariga qarshi keskin kurash jarayonida yangi metafizik va mexanistika vujudga keldi. bu ilg`or dunyoqarash bo`lib, falsafa tarixida ikkinchi shaklidir. yangi davr metafizik tabiati bu davr tarixiy …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "yangi zamon falsafasida ma`rifatli inson siymosi"

1354458677_40470.doc www.arxiv.uz r e j a: 1. yangi zamon falsafasida ma`rifatli inson siymosi. a) xvi-xix asrlar musulmon falsafasida barkamol inson g`oyalari. b) xvii-xviii asrlar yevropa falsafasida ma`rifat-parvarlik g`oyalari. v) xix asrning ikkinchi yarmi va xx asr boshlarida markaziy osiyo ma`rifatparvarlarining jamiyat hayotini insonparvarlashtirish borasidagi sa`y-harakatlari. g) klassik va noklassik falsafada inson intellektual imkoniyatlarining ulug`lanishi. d) antiklassik falsafa va inson borlig`i. 2. hozirgi zamon falsafasi taraqqiyotining asosiy yo`nalishlari. a) xvi-xix asrlar musulmon falsafasida barkamol inson g`oyalari. xvi-xix asrlar musulmon falsafasida barkamol inson g`oyalarini targ`ib etishda shoir va yozuvchilar, tarixchi va faylasuflar bu davr talablari asosida yan...

Формат DOC, 104,5 КБ. Чтобы скачать "yangi zamon falsafasida ma`rifatli inson siymosi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: yangi zamon falsafasida ma`rifa… DOC Бесплатная загрузка Telegram

yangi zamon falsafasida ma`rifatli inson siymosi

Предварительный просмотр (5 стр.)

Хотите читать дальше?

О "yangi zamon falsafasida ma`rifatli inson siymosi"

Похожие файлы