tuproqshunoslik

PPTX 50 pages 5.8 MB Free download

50 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.8 MB

File type PPTX

Pages 50

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 50

prezentatsiya powerpoint tuproqshunoslik va dexqonchilir kafedrasi, qishloq xo’jalik fanlari falsafa doctori xaitbaeva jamila umarovna tuproq kolloidlari va tuproqning singdirish qobiliyati. mavzu 04 tuproqshunoslik fan: 1 tuproq kolloidlari, ularning hosil bo'lishi va tarkibi. tuproq kolloidlarining tuzilishi va holati. reja: 1. 2. ************************ 3. tuproqning singdirish qobiliyati va uning turlari. tuproq paydo bo'lish jarayonlari natijasida turli tog' jinslari, minerallar va organik moddalarning to’xtovsiz maydalanishi va parchalanishi yuzaga keladi, hamda tuproq tarkibida zarralar aralashmasi - dispers sistema hosil bo'ladi. dispers sistemadagi o'lchami 0,2 dan 0,001 µ (mikron) gacha bo'lgan zarrachalarga tuproq kolloidlari deyiladi. ularning miqdori har xil bo'lib, tuproq massasiga nisbatan 1-2 dan 30-40 foizgacha o'zgarib turadi. 1 mikron = 0,001 mm = 0,0001 sm = 0,000001 m. ularning miqdori har xil bo'lib, tuproq massasiga nisbatan 1-2 dan 30-40 foizgacha o'zgarib turadi. mikroskopda kolloidni ko'rinishi kolloidlar (grekcha- kolla-elim, eidos-ko’rinish) – elimga o’xshash oddiy uy changida o'rtacha 9000 xil turdagi mikroblar yashaydi. clay-loy silt-qumoq …

2 / 50

lar, galluazit,seritsit, beydellit mineral kolloidlar tarkibi tuproq kolloidlari nihoyatda kichik ultramikroskopik zarrasha bo’lsada juda murakkab tuzilgan. kolloid zarracha, ular yuzasidagi ionlar qatlami bilan birga kolliod misella deyiladi. kimyoviy tarkibidan qat'iy nazar kolloid misella asosan uch qavatdan yadro, ichki qavat va sirtqi qavatdan iborat. kolloid misella asosini uning yadrosi tashkil etadi. potentsiallovchi ionlar qatlami diffuziya qatlami xarakatsiz kopleks ion qatlami yadro tuproq kolloidlarining tuzilishi zaryadlanishiga ko’ra atsidoidlar zarracha manfiy zaryadlangan bazoidlar zarracha musbat zaryadlangan amfolitoidlar zarracha musbat yoki manfiy zaryadlangan tuproklarda kristalli mineral kolloidlar 87-90, amorf kolloidlar 10-15 foizni tashkil etadi (a.f.tyulin, 1950). mineral sio2 al2o3 fe2o3 cao mgo k2o na2o sio2 r2o3 montmorillonit 65,0 21,9 4,00 0,26 5,80 0,24 0,09 4,5 kaolonit 54,3 43,0 1,30 0,20 0,13 0,02 0,01 2,1 galluazit 50,8 45,6 1,82 6,20 0,13 0,01 0,03 1,9 gidroslyuda 52,3 25,8 4,04 0,50 2,60 6,5 0,33 3,13 biotit 38,6 14,2 13,5 - 18,3 9,3 0,75 2,88 vermikulit 44,5 16,4 …

3 / 50

ni hosil qiladi. misella yadrosi potensiallarni aniqlovchi ionlar qatlami bilan birga granula deyiladi. granula kompensirlovchi ionlarning harakatsiz qatlami bilan birga kolloid zarracha deb ataladi. tuproq kolloidlari ham boshqa kolloidlar kabi ikki, ya'ni zol va gel holida bo'ladi. zol holidagi kolloid suyuq muhitda erigan va tarqoq holatda bo'lib, bir xil zaryadli (ko'pincha manfiy) bo'lganida to'xtovsiz harakat qilib turadi. gel holidagi kolloid aksincha har xil zaryadli big qancha kolloid zarrachalar yig'indisidan iborat, yopishqoq quyqa shaklda bo'lib, suyuq muhitda osonlik bilan cho'kish xususiyatiga ega. zol holidagi kolloidlarning turli omillag ta'sirida bir-biri bilan yopishib, to'planib cho’kma hosil qilishi, ya'ni gel holatiga o'tishiga koagulyasiya, aksincha, gel holatidagi kolloidlarning uana qayta tarqalib zol hosil bo'lishiga peptizasiya jarayoni deyiladi. zol holidagi kolloidlarning turli omillar ta'sirida bir-biri bilan yopishib, to'planib cho’kma hosil qilishi, ya'ni gel holatiga o'tishiga koagulyasiya jarayoni deyiladi. misol: loyqa, balchiq — suv havzalaridagi juda mayda dispers zarralardan iborat loysimon cho'kindi. (tuproqshunoslikda) tuproq qattiq fazasi mexanik …

4 / 50

orish suvlaridagi mayda loyqa zarrachalarning tuproq qatlamlarida to'liq yoki qisman ushlanib qolinishiga mexanik singdirish deyiladi. o'rta osiyoning qator daryolarida (masalan, amudaryo suvida) loyqa ko’p bo'ladi. viologik singdirish o'simliklar givojlanish davrida tuproq egitmasidan o'ziga kerakli moddalarni tanlab oladi va ularni ogganik moddalarga aulantigib, tuproqda mustahkam ushlab qoladi. masalan: dukkakli o'simliklarning 2 metrdan oshadigan ildizlari turroqning pastki qatlamlagidan kaliy, fosfor, kalsiy, oltingugurt kabi elementlarni so'rib olib, turroqning yuqori qatlamlarida to'playdi. n.mishustin ma'lumoticha, madaniulashgan chimli podzol turroqlarning har gektarida bir yilda biologik singdirilish natijasida 120 kg azot, 40 kg fosfor, 25 kg kaliy to’rlanadi. tuproqda keshadigan kimyoviy reaksiyalar natijasida eritmadagi bigikmalarning qiuin eriudigan holda cho'kmaga tushishi va tuproqda mustahkam ushlanib qolinishiga kimyoviy singdirish deyiladi. masalan: tuproqqa tushadigan atmosfera yog'inlari, sizot va sug'orish suvlari tarkibidagi kation va anionlar tuproq eritmasidagi tuzlar bilan erimaydigan va qiyin eriudigan birikmalar hosil qiladi va natijada tuproqda singib qoladi. anionlar singdirishi tuproq eritmasining reaktsiyasi kislotali (rn - 7) oh- …

5 / 50

rh ko'rsatkichi bo'yicha quyidagi ishqoriylik darajalari ajratiladi: ph = 7-7,5 — kam ishqoriylik; ph = 7,5-8,5 — o'rtacha ishqoriylik; ph = 8,5 va undan yuqori — kuchli ishqoriylik. +3hci=ck h h +caci+naci ck oh h sio3 sio3=ci oh na oh oh oh oh oh oh +3hci=ck ci ci oh oh oh ci +3h2o ck al al al tuproqda bazoidlar bo'lganda reaktsiya quyidagi sxema buyicha kechadi al tuproqning mayda dispers (kolloid) zarrachalari yuzasida turli moddalar konsentrasiyasi oshirilishiga fizikaviy singdirish qobiliyati deyiladi. tuproqdagi mayda zarrachalarning yuza energiyasi ta'sirida turli gaz va suv bug'lari, mikroorganizmlar va organik moddalar fizik uo'l bilan singdiriladi hamda ularni tuproqdan yuvilib ketishdan saqlaydi. mexanik zarrachalar qanchalik mayda va gumus ko'p bo'lsa adsorbilanish xususiyati shuncha yuqori bo'ladi. tuproqning kolloid zarrachalari yuzasida turli ionlarning singdirilishi va eritmadagi ionlar bilan ekvivalent miqdorida almashinish qobiliyatiga fizik-kimuoviu yoki o'rin almashinadigan adsorblanish (singdirish) deyiladi. singdirish qobiliyati tuproqning eng muhim xossalaridan biri hisobianadi, chunki u …

Want to read more?

Download all 50 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tuproqshunoslik"

prezentatsiya powerpoint tuproqshunoslik va dexqonchilir kafedrasi, qishloq xo’jalik fanlari falsafa doctori xaitbaeva jamila umarovna tuproq kolloidlari va tuproqning singdirish qobiliyati. mavzu 04 tuproqshunoslik fan: 1 tuproq kolloidlari, ularning hosil bo'lishi va tarkibi. tuproq kolloidlarining tuzilishi va holati. reja: 1. 2. ************************ 3. tuproqning singdirish qobiliyati va uning turlari. tuproq paydo bo'lish jarayonlari natijasida turli tog' jinslari, minerallar va organik moddalarning to’xtovsiz maydalanishi va parchalanishi yuzaga keladi, hamda tuproq tarkibida zarralar aralashmasi - dispers sistema hosil bo'ladi. dispers sistemadagi o'lchami 0,2 dan 0,001 µ (mikron) gacha bo'lgan zarrachalarga tuproq kolloidlari deyiladi. ularning miqdori har xil bo'lib, tuproq ma...

This file contains 50 pages in PPTX format (5.8 MB). To download "tuproqshunoslik", click the Telegram button on the left.

Tags: tuproqshunoslik PPTX 50 pages Free download Telegram