tuproqshunoslik fani

PPTX 27 стр. 582,9 КБ Бесплатная загрузка

27 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 582,9 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 27

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 27

tuproqshunoslik fani ahamiyati, vazifalari va tog' jinslarining nurashi. mavzu:tuproqshunoslik fani, ahamiyati, vazifalari va tog' jinslarining nurashi. tuproqshunoslik fani va uning vazifalari. tuproqshunoslikni rivojlantirish tarixi. nurash jarayoni va uning yo'nalishlari. tuproq hosil qiluvchi ona jinslar tuproq paydo qiluvchi faktorlar reja: quyosh sistemasining paydo bo'lishida nemis faylosufi i.kant, fransuz matematigi laplas (1796 y), rus akademiklari o.yu.shmidt(1943 y) va v.t. felenkovlar tomonidan turli xil fikrlar bildirilgan. quyosh sistemasida er (yo'ldoshi 1 ta oy), merkuriy, venera, mars(2 ta), yupiter (12 ta), saturin (9 ta yo'ldosh, 1 ta halqa), uran (5 ta), neptun (2 ta) va pluton deb ataladigan har xil kattlikdagi planetalar mavjud. bundan tashqari minglab astroidlar (mayda planetalar), kometalar(dumli yulduzlar), meteorlar(uchar yuzduzlar) ham bor. erning shakli va kattaligi- s.a.yakovlev ma'lumotiga ko'ra erning ekvatorial diametri 12755 km, o'qi esa 12712 km, er aylanasining uzunligi 40000 km, umumiy satxi 510 million km2 , hajmi esa 1083 milliard km3ga teng. er issiqlikni quyoshdan va o'zining ichki …

2 / 27

-balanliklardan iborat, uning dengiz sathidan balandligi o'rtacha 800 m ni tashkil etadi. quruqlik relefi t/r relef elementlari dengiz satxidan balandligi (m) butun quruqlikka nisbati (%) 1 past-tekislik 0-200 35,3 2 tekislik 200-1000 43,3 3 yassi tekislik 1000-2000 14,2 4 baland tog'lar 2000-8884 7,5 erning po'sti-uzluksiz harakatlanib, tebranib va geomorfologik shaklini o'zgartirib turadi. quruqlikning ko'p qismi o'tmishda dengiz tubi bo'lgan, hozirgi okean va dengizlar er po'stini cho'kishi natijasida paydo bo'lgan. er yuzidagi eng baland joy-jomolungma cho'qqisi (8884 m). okeanning eng chuqur joyi mariana orollari yaqinida bo'lib, chuqurligi 10863 m. quruqlikning o'rtacha balandligi 840 m, dengizning o'rtacha chuqurligi esa 3800 m. litosferaning ustki qatlamini 4/3 qismini kremniy oksidi(sio2 –kremnozyom) bilan alyuminiy oksidi (ai 2o3-glinozyom) tashkil etadi. litosferada uchraydigan eng muhim minerallar- oltingugugurt(s), xalkopirat (mis kolchidani) (cufes2), galit (naci), silvin (kci), flyuorit (caf2), limonit (2fe2o3-3h2o), gematit (fe2o3), magnetit (feo, fe2o3), kvarts (sio2), kaltsit (caco3), dolomit (mgco3), angidrid(caso4), gips(caso4 .2h2o), apatit(ca10 (fe, ci) (po4)6, …

3 / 27

orligini oshirishga qaratilgan ishlar bilan shug'ullanib kelgan. tuproqshunoslik fani va uning vazifalari tuproqshunoslik fani xix asrning oxirlarida rossiyada yuzaga keldi. tuproqshunoslik alohida mustaqil fan sifatida paydo bo'lishida ilg'or rus olimlari v.v.dokuchaev, n.m.sibirtsev va p.a.kostichevlarning olib borgan ilmiy ishlari muhim rol o'ynaydi. v.v.dokuchaev (1846-1903 y.)- tuproq xaqidagi yangi fan –genetik tuproqshunoslikning asoschisi bo'ldi. v.v.dokuchaevgacha tuproqlar ularning paydo bo'lish va rivojlanish qonuniyatlaridan ajratilgan holda o'rganilardi. bunday o'rganishning kelajagi yo'q edi va v.v.dokuchaev aytganidek, "tuproq unumdorligini oshirishga qaratilgan choralarning ijobiy natijalarini bilmasligining sababi ham shunda edi". v.v.dokuchaev o'z kuzatishlarida tuproq bilan tabiiy sharoitlar orasidagi mavjud munosabatlarni aniqladi. v.v.dokuchaev qora tuproqlar misolida umuman tabiatda tuproqlarni hosil bo'lishi tabiiy-tarixiy rivojlanish ekanligini ilgari surdi. tuproq ham minerallar, o'simliklar va hayvonlar singari mustaqil tabiiy jins bo'lib, u makon va zamonda to'xtovsiz o'zgarishda bo'ldi. tuproqshunoslikni rivojlantirish tarixi. v.v.dokuchaev n.m.sibirtsev p.a.kostichev v.v.dokuchaev fanda birinchi bo'lib, tuproqlarga umumiy ta'rif berdi, ya'ni: "tuproq - suv, havo hamda turli tirik va o'lik …

4 / 27

lik fanlarining ham rivojlanishiga katta ta'sir ko'rsatadi. n.m.sibirtsev (1860-1900) –v.v.dokuchaevning shogirdi va safdoshi – tuproqshunoslik fanining rivojlanishiga katta xissa qo'shgan olimdir. n.m.sibirtsev geografik printsipga asoslangan va hozirda ham o'z ahamiyatini ma'lum darajada saqlab qolgan tuproq klassifikatsiyasini tuzdi. u ham tuproq hosil bo'lishi tog' jinslarni abiotik va biologik faktorlarining birgalikda ta'sir etishdan yuzaga kelishini ta'kidlab o'tdi. p.a.kostichev (1845-1895)- tuproqshunoslikda agrobiologik yo'nalishining asoschilaridan biridir. uning olib borgan ishlari qora tuproqlarni o'rganish va ularni unumdorligini oshirishga qaratilgan tadbirlarni ishlab chiqishdan iborat bo'ldi. ayniqsa kostichevni tuproq gumusini hosil bo'lishi ustida olib borgan ishlari muxum ahamiyatga egadir. p.a.kostichev fikriga ko'ra tuproq gumusini hosil bo'lishi tuproqdagi mikroorganizmlarning faoliyatiga bog'liq. p.a.kostichev tuproq deb, o'simlik ildizlari etib borgan ustki qatlamni hisoblaydi, tuproq hosil bo'lish jarayoni o'simliklar faoliyati bilan chambarchas bog'liq ekanligini ta'kidlaydi. bu xaqda p.a.kostichev shuday yozgan edi: "tuproq tabiatda o'simliklar rivojlanadigan yagona muxitdir va bir vaqtning o'zida tuproq unda rivojlanayotgan o'simliklarning maxsuli hamdir". v.r.vilyams (1863-1939) tuproq hosil …

5 / 27

oralarni ishlab chiqishi katta ahamiyatga ega bo'ldi. v.r.vilyams inson bilan tuproq orasidagi munosabatlarni rivojlanib borishiga asoslangan holda tuproq hosil bo'lish jarayonida ishtirok etuvchi faktorlarga qo'shimcha oltinchi faktor – inson faoliyatini ajratdi. v.r.vilyams nurash – tog' jinslarining tashqi muhit sharoitlari ta'sirida ro'y beradigan ichki va tashqi o'zgarishlari yig'indisidan iborat jarayonidir. nurash tabiiy sharoitdan ta'sirining xususiyatlariga qarab uch yo'nalishda ya'ni: fizikaviy, kimyoviy va biologik yo'nalishda ro'y beradi. bu yo'nalishlarning hammasi bir biri bilan uzviy bog'liqdir.fizik yo'nalishda tog' jinslari o'z kimyoviy va minerologik tarkibini deyarli o'zgartirmasdan turli kattalikdagi bo'lakchalarga maydalaniladi. fizik nurash temperaturaning o'zgarishi, suv va shamolning ta'siri natijasida ro'y beradi. tog' jinslarining yuzasida turli kenglikdagi yoriqlar hosil bo'ladi. bu yoriqlarga suvning kirishi va uning muzlashi fizikaviy nurash hodisasini hosil qiladi. fizik nurash mahsulotlari g'ovak holdagi va turli kattalikdagi tog' jinsi parchalaridan tashkil topgan bo'ladi. bunday tog' jinsi parchalaridan yaxlit jinslarda bo'lmagan yangi hossalarni ya'ni: suv va havo o'tkazuvchanlik qobilyatini yuzaga keltiradi, hamda …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 27 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tuproqshunoslik fani"

tuproqshunoslik fani ahamiyati, vazifalari va tog' jinslarining nurashi. mavzu:tuproqshunoslik fani, ahamiyati, vazifalari va tog' jinslarining nurashi. tuproqshunoslik fani va uning vazifalari. tuproqshunoslikni rivojlantirish tarixi. nurash jarayoni va uning yo'nalishlari. tuproq hosil qiluvchi ona jinslar tuproq paydo qiluvchi faktorlar reja: quyosh sistemasining paydo bo'lishida nemis faylosufi i.kant, fransuz matematigi laplas (1796 y), rus akademiklari o.yu.shmidt(1943 y) va v.t. felenkovlar tomonidan turli xil fikrlar bildirilgan. quyosh sistemasida er (yo'ldoshi 1 ta oy), merkuriy, venera, mars(2 ta), yupiter (12 ta), saturin (9 ta yo'ldosh, 1 ta halqa), uran (5 ta), neptun (2 ta) va pluton deb ataladigan har xil kattlikdagi planetalar mavjud. bundan tashqari minglab astroidlar (ma...

Этот файл содержит 27 стр. в формате PPTX (582,9 КБ). Чтобы скачать "tuproqshunoslik fani", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tuproqshunoslik fani PPTX 27 стр. Бесплатная загрузка Telegram