etonatsiyaning fizik xususiyatlari, faktorlari, detonatsiya tezligi va turg‘unligi

PPTX 61 pages 710.9 KB Free download

61 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 710.9 KB

File type PPTX

Pages 61

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 61

prezentatsiya powerpoint detonatsiyaning fizik xususiyatlari, faktorlari, detonatsiya tezligi va turg‘unligi reja: detonatsiya tushunchasi detonatsiyaning fizik xususiyatlari detonatsiya jarayoniga ta’sir qiluvchi omillar (faktorlar) detonatsiya tezligi va uni aniqlash usullari detonatsiya turg‘unligi va unga ta’sir etuvchi sharoitlar amaliy ahamiyati kirish portlash jarayonlari ichida detonatsiya eng muhim va keng qo‘llaniladigan hodisa hisoblanadi. konchilik, qurilish va harbiy sohalarda portlovchi moddalar ko‘plab jarayonlarni samarali amalga oshirishda detonatsiya jarayoniga asoslanadi. detonatsiyani chuqur o‘rganish portlovchi moddalar xavfsizligi va ularning to‘g‘ri qo‘llanishini ta’minlaydi. detonatsiya tushunchasi detonatsiya — bu portlovchi moddaning juda qisqa vaqt ichida parchalanishi, natijada yuqori tezlikdagi zarba to‘lqini va katta miqdorda issiqlik va gaz ajralib chiqishidir. detonatsiya oddiy yonish yoki deflagratsiyadan farq qiladi: u supersoniyali tezlikda tarqaladi. jarayon bir vaqtning o‘zida kimyoviy reaksiya va zarba to‘lqini bilan kechadi. detonatsiya jarayonining sxemasi (tushuntirish) boshlang‘ich nuqta – detonator portlovchi modda ichida detonatsiya jarayonini boshlaydi. zarba to‘lqini – yuqori bosimdagi to‘lqin portlovchi modda bo‘ylab supersonik tezlikda harakatlanadi. kimyoviy reaksiya …

2 / 61

yon boshlangach, tashqi ta’sirga ehtiyoj qolmaydi. detonatsiya jarayoniga ta’sir qiluvchi omillar portlovchi moddaning kimyoviy tarkibi (anfo, trotil, emulsiya pm). zichlik – zichroq bo‘lsa, detonatsiya tezligi yuqori bo‘ladi. temperatura – yuqori harorat reaksiya tezligini oshiradi. bosim – tashqi bosim ortsa, detonatsiya barqarorroq kechadi. zarba va boshlang‘ich impuls – initsiator sifatida detonator, kapsula qo‘llaniladi. detonatsiya tezligi va uni aniqlash usullari detonatsiya tezligi (d) – detonatsiya to‘lqini portlovchi modda bo‘ylab tarqalish tezligi (m/s). amaliyotda 2000–9000 m/s oralig‘ida bo‘ladi. aniqlash usullari: optik (yorug‘lik nurlari yordamida) elektr (sezgir o‘lchov datchiklari orqali) mexanik (zarba tebranishlarini qayd etish) misollar: anfo – 2500–3500 m/s trotil (tnt) – 6900 m/s nitroglyitserin – 7700 m/s detonatsiya turg‘unligi detonatsiya turg‘unligi – portlash jarayonining davomiyligi va uzluksizligini ta’minlovchi xususiyat. unga ta’sir etuvchi omillar: portlovchi moddaning bir jinsliligi zichligi va granulyatsiyasi namligi (suv miqdori detonatsiyani pasaytiradi) harorat va tashqi sharoit boshlang‘ich impuls kuchi agar sharoit yetarli bo‘lmasa, detonatsiya uzilib qolishi yoki faqat yonish …

3 / 61

bajaradi arzon va oddiy tayyorlanadi namlikka sezgir – suvli sharoitda samarasi pasayadi xavfsiz – zarba va bosimga uncha sezgir emas, faqat detonator orqali portlaydi afzalliklari arzon va keng tarqalgan xomashyodan tayyorlanadi tayyorlash oson tashishda xavfsizroq katta miqdorda qazib olish ishlariga mos keladi kamchiliklari nam muhitda samaradorligi pasayadi yuqori energiyali portlash talab qilinadigan joylarda qo‘llab bo‘lmaydi portlash energiyasi tnt va emulsiya pm ga qaraganda pastroq qo‘llanilish sohasi ochiq konlarda tog‘ jinslarini maydalash shaxtalarda quruq sharoitlarda qazish ishlari yo‘l va qurilish ishlarida portlatish anfo texnik ko‘rsatkichlari ko‘rsatkich qiymati kimyoviy tarkibi 94–96% ammoniy nitrat + 4–6% yoqilg‘i moyi detonatsiya tezligi 2500–4000 m/s zichligi 0.8–0.9 g/sm³ portlash energiyasi 3.2–3.5 mj/kg gaz hosil bo‘lish hajmi 850–900 l/kg sezuvchanlik past, faqat detonator orqali portlaydi xavfsizlik saqlash va tashishda nisbatan xavfsiz kon qazish ishlarida tog‘ jinslarini parchalash va foydali qazilmalarni qazib olish jarayonida skvajina zaryadlari keng qo‘llaniladi. skvajinalar — bu tog‘ jinslarida burg‘ulangan teshiklar bo‘lib, ularga portlovchi …

4 / 61

ida joylashadi. asosiy zaryad: bu portlovchi moddalarning asosiy qismidir. skvajinaning quyi yoki o‘rta qismida joylashtiriladi va portlatishning asosiy ta’sirini ta’minlaydi. detonatorlar: portlatish uchun zarur bo‘lgan detonator yoki portlovchi materialning faollashtiruvchi qismi. detonatorlar zaryadning yuqori qismida joylashtiriladi. 1.2. tiqin qismi tiqin qismi — bu skvajinaning yuqori qismini portlovchi moddalardan to‘sib turuvchi qatlamdir. tiqin tuproq, qum yoki tuproqning boshqa aralashmalari yordamida hosil qilinadi. tiqin qatlami portlovchi moddalarning yuqoriga chiqib ketishini oldini olish uchun zarur. tiqinlama: bu zaryadning ustki qismi tuproq yoki qum bilan tamponlanadi, bu esa portlash energiyasining pastga va yon tomonga yo‘naltirilishini ta’minlaydi. 1.3. zaryadning diametri va chuqurligi skvajina zaryadining diametri va chuqurligi skvajinaning o‘lchamlariga bog‘liq bo‘ladi. katta hajmli skvajinalar chuqurroq zaryad talab qiladi, kichik diametrli skvajinalar esa qisqa va ixcham zaryadlar bilan ishlatiladi. zaryad chuqurligi: zaryadning chuqurligi tog‘ jinslarining qalinligi va portlatish natijasida qanday ta’sir qilish kerakligiga bog‘liq holda aniqlanadi. zaryad diametri: bu skvajinaning burg‘ulangan teshigi diametri bilan mos keladi. …

5 / 61

a): v=π×(d/ 2)2×l v — skvajinaning hajmi (m³), d — skvajinaning diametri (m), l — skvajinaning zaryad joylashtirilgan chuqurligi (m), π — matematik konstant (3.1415). 2.2. portlovchi moddaning sarfi portlovchi modda sarfini hisoblash tog‘ jinslarining zichligi va portlatishning maqsadiga bog‘liq bo‘ladi. portlovchi modda sarfi quyidagi formuladan foydalanib hisoblanadi: qs=wxvt_ bu yerda: qs — portlovchi modda sarfi (kg/m³), w — portlovchi modda massasi (kg), vt — parchalangan tog‘ jinslarining hajmi (m³). tog‘ jinslarining qattiqligiga qarab portlovchi modda sarfi o‘zgaradi. yumshoq tog‘ jinslarida portlovchi modda kamroq ishlatiladi, qattiq jinslarda esa ko‘proq portlovchi modda talab qilinadi. 2.3. zaryad chuqurligi va portlatish energiya ta’sir doirasi portlatish energiyasining skvajinadan chiqish yo‘nalishi to‘g‘ri aniqlanishi kerak. skvajinaning chuqurligi va zaryad joylashuvi portlatish natijasida qaysi yo‘nalishda energiya tarqalishini belgilaydi. tiqinlash qatlamining to‘g‘ri joylashtirilishi orqali energiya kerakli yo‘nalishga yuboriladi. 2.4. zaryadning radiusi va ta’sir ko‘lami zaryadning radiusi — bu skvajinada joylashgan portlovchi modda ta’sir doirasini aniqlovchi o‘lchovdir. bu radius …

Want to read more?

Download all 61 pages for free via Telegram.

Download full file

About "etonatsiyaning fizik xususiyatlari, faktorlari, detonatsiya tezligi va turg‘unligi"

prezentatsiya powerpoint detonatsiyaning fizik xususiyatlari, faktorlari, detonatsiya tezligi va turg‘unligi reja: detonatsiya tushunchasi detonatsiyaning fizik xususiyatlari detonatsiya jarayoniga ta’sir qiluvchi omillar (faktorlar) detonatsiya tezligi va uni aniqlash usullari detonatsiya turg‘unligi va unga ta’sir etuvchi sharoitlar amaliy ahamiyati kirish portlash jarayonlari ichida detonatsiya eng muhim va keng qo‘llaniladigan hodisa hisoblanadi. konchilik, qurilish va harbiy sohalarda portlovchi moddalar ko‘plab jarayonlarni samarali amalga oshirishda detonatsiya jarayoniga asoslanadi. detonatsiyani chuqur o‘rganish portlovchi moddalar xavfsizligi va ularning to‘g‘ri qo‘llanishini ta’minlaydi. detonatsiya tushunchasi detonatsiya — bu portlovchi moddaning juda qisqa vaqt ichida parchal...

This file contains 61 pages in PPTX format (710.9 KB). To download "etonatsiyaning fizik xususiyatlari, faktorlari, detonatsiya tezligi va turg‘unligi", click the Telegram button on the left.

Tags: etonatsiyaning fizik xususiyatl… PPTX 61 pages Free download Telegram