etika fanining predmeti

PPTX 42 pages 1.8 MB Free download

42 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.8 MB

File type PPTX

Pages 42

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 42

slayd 1 mavzu:etika fanining predmeti. asosiy muammolari va kasbiy axloq. reja: etika fanining predmeti, mohiyati, tuzilishi haqida. axloqning paydo bo’lishiga oid diniy, ilmiy, qarashlar. milliy ma’naviyatimizda nikoh va oilaga doir axloqiy qarashlar. ommaviy madaniyatning yoshlar dunyoqarashlariga ta’siri. sevgi nima? muhabbat nima? etika fanining predmeti, mohiyati, tuzilishi haqida etika (yun. flosofia ) - "axloq falsafasi", yun. (ētos) - "odat") shaxs yoki jamiyat odatlarini, axloq normalarini oʻrganuvchi hamda belgilovchi falsafiy tadqiqotdir. u "toʻgʻri"-"notoʻgʻri", "yaxshi"-"yomon" tushunchalarini tahlil qiladi. etika meta-etika (etika konseptlari), normativ etika (etik qiymatlarni belgilash) va amaliy etika (etik qiymatlarni ishlatish) boʻlimlaridan iborat. etika (yun. yegpoz — xulq, odat) — axloq va uning shaxs hamda jamiyat hayotidagi oʻrnini oʻrganuvchi falsafiy fan. etika axloqshunoslikning falsafiy nazariy muammolarini va axloqqa doir didaktik amaliy asarlarni oʻz ichiga oladi. u insoniyat oʻz tajribasi orqali erishgan donishmandlik namunalarini hikoyatlar, hikmatlar, naqllar, maqollar tarzida bayon etadi, kishilarga axloqning mohiyatini tushuntirib, falsafiy xulosalar chiqaradi, ularga axloqiy qonun-qoidalarni oʻrgatadi. …

2 / 42

iy va uning izdoshlari fazilat egasi boʻlishni urf-odatlarga soʻzsiz boʻysunishda koʻradilar. oʻzbek milliy etikasi boshqa falsafiy fanlar kabi mintaqaviy tabiatga ega boʻlib, uning ildizlari avesto borib taqaladi. avestoda ilgari surilgan 3 fazilat — ezgu fikr, ezgu soʻz, ezgu amal yaxlitligidan iborat axloqiy gʻoya barcha davrlar oʻzbek etikasi uchun umumiy tadqiqiy asos boʻlib keldi. tasavvufiy etikada mazkur yaxlitlik 4 fazilat yaxlitligi (ezgu fikr, ezgu soʻz, ezgu amal va maʼrifat) shaklida namoyon boʻldi (aziziddin nasafiy, koshifiy). naqshbandiya tariqati axloqshunosligida esa asosiy eʼtibor insonning zamon va makondagi roliga, axloqiy xattiharakatning zamon ehtiyojlarini hisobga olishi, ilohiy va insoniy fazilatlarning uygʻunligi masalasiga qaratildi (bahouddin naqshband, alisher navoiy). oʻrta asrlar oʻzbek etikasida nazariy fikrlar bilan pandnoma usulidagi hikoyatlar omuxtaligi koʻzga tashlanadi (yusuf xos hojib, ahmad yugnakiy, yassaviy, poshshoxoja). etikaning kategoriyalari, tamoyillari va me’yorlari. axloqshunoslikda inson xatti-harakatining ikki qutbi – axloqiylik bilan axloqsizlik holatlari tahlil va tadqiq etiladi. axloqiylik – fazilatlarda, axloqsizlik esa – illatlarda namoyon bo`ladi. …

3 / 42

ni uch guruhga bo`lib o`rganishni maqsadga muvofiq deb hisoblaymiz. axloqiy bilish bilan real hayot o`rtasidagi eng muhim aloqa va munosabatlarni in`ikos ettiruvchi, axloq ilmining mezonini ifodalovchi tushunchalardir; ularni biz axloqshunoslikning mezoniy tushunchalari yoki kategoriyalari sifatida tushunamiz -axloqiy tamoyillar - axloqiy me`yorlar misr va hindistondagi axloqiy gʻoyalar, qarashlar antik davr estetikasiga ilmiynazariy asos boʻldi; yunon mutafakkirlari sokrat va platon qarashlarida ilohiylik axloqning asosi, insonga axloqiylik azaldan berilganligi taʼkidlansa, aristotel inson kamolotga bilish faoliyati, voqelikka faol munosabati orqali, hirsu ehtiroslar ustidan hukmronlik qila olishi tufayli erishadi, deydi. sitseron, seneka, epiktet singari qadimiy rim axloqshunoslarining qarashlarida esa qullik, erk, hayotning maʼnosi, baxt muammolari oʻrtaga tashlanadi. oʻrta asrlar etikasida qadimgi sharq mutafakkirlari (roziy, forobiy, ibn sino, ibn rushd) asarlari va fikhiy tasavvufiy yoʻnalishlarda abu lays samarqandiy, gʻazzoliy, rumiy, aziziddin nasafiy, navoiy, koshifiy tomonidan yozilgan kitoblar e. taraqqiyotiga katta hissa boʻlib qoʻshildi; uygʻonish davri faylasuflari oʻz axloqiy qarashlarida ulardan samarali foydalandilar (valla, monten). bu taʼsirni …

4 / 42

miyatini taʼkidladilar. axloqiy qadriyatlar ular odamlar qanday harakatlar to'g'ri va qanday xatolar borligini hal qilishda foydalanadigan printsiplardir. aytishlaricha, inson ushbu turdagi qadriyatlarni kundalik xatti-harakatlarida qo'llashda axloqiy harakat qiladi. masalan, mas'uliyat, halollik, adolatlilik, halollik, sadoqat va hamjihatlik. axloqiy qadriyatlar - bu shaxsning shaxsiyat rivojlanishi davomida singdirilgan qadriyatlar bo'lib, ular uyda, o'qish joyida va yoki umuman inson faoliyat ko'rsatadigan muhitda o'rgatiladi. axloqshunoslik - bu shaxslarning xulq-atvorini va axloqini o'rganishga bag'ishlangan falsafaning bo'limi. axloq haqida mulohaza yuritish orqali har bir inson nimaning to'g'ri yoki noto'g'riligi, ijtimoiy jihatdan nima to'g'ri va nimaga yaramasligi va unga qanday zarar etkazishi mumkinligi to'g'risida o'zlarining xulosalarini shakllantirishlari kerak. axloqiy qadriyatlar qanday o'rganiladi? odatda axloqiy qadriyatlar odamlar maktabda va oilaviy hayotda olgan ta'limlari orqali o'rganiladi. masalan, agar bola axloqiy qadriyatlar ko'p bo'lgan uyda o'sib, uni tarbiyalasa va uni kundalik hayotda harakatlar orqali o'rgatsa, bola xuddi shu tarzda o'zini tutishga moyil bo'ladi. ushbu qadriyatlarni har bir inson har xil yo'llar …

5 / 42

antiradi. eng muhimi, farzandlar oilaviy hayot maktabi orqali jamiyat talablarini anglaydi, xis etadi". yutrboshimiz yana uqtirganidek: "xalqimiz tarixiga nazar tashlaydigan bo’lsak, eng qimmatli an’analar: halollik, rostgo’ylik, or - nomus, sharmu - xayo', mehru - oqibat, mehnatsevarlik kabi barcha insoniy fazilatlar eng avvalo oilada shakllangan". bas shunday ekan, oila va nikoh nima, ularning mohiyati, maqsadi va ahamiyatini bilish har bir fuqaro, har bir bo’lajak mutaxassis, yosh avloddan tortib keksa kishilargacha bilishi zarur va muhimdir. nikoh ham arabcha so’z bo’lib, "o’zbek tilining izohli lug’ati"da: er - xotinlikni shariat yo’li bilan rasmiylashtirish marosimi va shu marosimda domulla tomonidan o’qiladigan shartnoma ma’nosiga ega ekanligi qayd etilgan". boshqa lug’atlarda ham nikoh "er - xotinlikning yuridik (huquqiy) ravishda rasmiylashtirilgan oilaviy ittifoqi, "nikoh ahdi", "er-xotinlik, uylanish" ma’nolarida ishlatilgan.1 nikoh to’g’risida ham turli ta’riflar bor. shundan eng ma’quli quyidagi ta’rifdir: "nikoh ikki jinsdagi shaxslarning oilaviy munosabatlarda ishtirok etish uchun o’zaro ahdlashuvidir".2 nikoh fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish (fxdyo) bo’limida …

Want to read more?

Download all 42 pages for free via Telegram.

Download full file

About "etika fanining predmeti"

slayd 1 mavzu:etika fanining predmeti. asosiy muammolari va kasbiy axloq. reja: etika fanining predmeti, mohiyati, tuzilishi haqida. axloqning paydo bo’lishiga oid diniy, ilmiy, qarashlar. milliy ma’naviyatimizda nikoh va oilaga doir axloqiy qarashlar. ommaviy madaniyatning yoshlar dunyoqarashlariga ta’siri. sevgi nima? muhabbat nima? etika fanining predmeti, mohiyati, tuzilishi haqida etika (yun. flosofia ) - "axloq falsafasi", yun. (ētos) - "odat") shaxs yoki jamiyat odatlarini, axloq normalarini oʻrganuvchi hamda belgilovchi falsafiy tadqiqotdir. u "toʻgʻri"-"notoʻgʻri", "yaxshi"-"yomon" tushunchalarini tahlil qiladi. etika meta-etika (etika konseptlari), normativ etika (etik qiymatlarni belgilash) va amaliy etika (etik qiymatlarni ishlatish) boʻlimlaridan iborat. etika (yun. yegpoz — x...

This file contains 42 pages in PPTX format (1.8 MB). To download "etika fanining predmeti", click the Telegram button on the left.

Tags: etika fanining predmeti PPTX 42 pages Free download Telegram