kristall maydon nazariyasi

DOC 1,0 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1474719944_65104.doc kristall maydon nazariyasi bu nazariyani fizik olimlar g.bete va van-flek 1930 yilda taklif qilgan bo’lsalarda, faqat 1951 yildan boshlab, bu nazariya kimyoda qo’llanila boshlandi. kristall maydon nazariyasi markaziy ionning d-orbitallariga ligandlar qanday ta’sir etadi degan savolga javob beradi. erkin atom yoki erkin ionning d-orbitalidagi 5 ta holat bir-biridan energiya jihatidan farq qilmaydi, faqat ular boshqa-boshqa tomonlarga yo’nalgan bo’ladi. energiyalari bir-biriga teng orbitallar ayniya orbitallar (energiyasi jihatidan) deyiladi. markaziy ionga ligandlar yaqinlashuvi bilan d-orbitaldagi elektronlarning energetik holati o’zgaradi, markaziy ionning d-elektron bulutlari bilan manfiy ligandlar orasida o’zaro elektrostatik itarishish kuchi vujudga keladi. bu kuch d-elektronlarning energiyasini oshiradi, ya’ni ba’zan d-orbitallar qo’zg’algan holatga o’tadi. 1-rasm. metal ionlaridagi d-orbitallarning turli simmetriyali maydon ta’sirida energiyasining taqsimlanishi: a-ekosaedr, b-antiprizma, s-kub, d-tetraedr, e-sferik simmetriya, j,z-oktaedr, i-oktaedr (trans-izomer uchun), k-tekis kvadrat. agar ligandlar oktaedrning cho’qqilariga joylashgan bo’lib, markaziy ion oktaedr markazini egallaydi deb faraz qilsak, dx2-y2 - va dz2 orbitallarining bulutlari ligandlar tomon yo’nalgan bo’ladi. bu …

maydon nazariyasiga ko’ra markaziy atom bilan ligandlar orasida ion bog’lanish yoki ion-dipol bog’lanish yuzaga keladi. bu nazariya markaziy atomning kvant-mexanik tuzilishini hisobga oladi, lekin ligandlarni hech qanday strukturaga ega bo’lmagan shunchaki zaryadli nuqtalar deb qaraydi; ularni faqat elektrostatik maydon yaratuvchi zaryadli zarrachalar deb tasavvur qiladi. shu sababli bu nazariyani kossel va magnus tomonidan yaratilgan elektrostatik nazariyaning qisman kvant-mexanik asosda rivojlangan ko’rinishi deb qarash mumkin. oktaedrik maydondagi t2d- va eb – orbitallarning energiyalari orasidagi ayirma bilan belgilanadi. t2b – orbitalning energiyasi boshlang’ich d-orbitallar energiyasidan 0,4 ∆ qadar kam; eb-orbitalning energiyasi esa boshlang’ich d-orbitallar energiyasiga qaraganda 0,6 qadar ko’pdir. masalan, [ti(h2o)6]3+ tarkibli oktaedrik ionda bo’lgan birgina d-elektron t2b – holatda turadi. oddiy elektrostatik nazariyaga muvofiq uning energiyasi qo’zg’algan holat energiyasiga teng bo’lishi kerak edi, kristall maydon nazariyasiga muvofiq esa bu elektronning energiyasi qo’zg’algan d-elektron energiyasidan 0,4∆ qadar kamdir; binobarin bu nazariyaga muvofiq [ti(h2o)6]3+ tarkibli koordinatsion birikma elektrostatik nazariya bo’yicha topilgan barqarorlikdan 0,4∆ …

bo’lgan oktaedrik koordinatsion birikma barqarorligining o’zgarishi quyidagicha hisoblab topiladi: 3-(0,4∆)-2(0,6∆)=0 agar 5 ta d-elektron t2a-da va 2 ta d-elektron ed-da bo’lsa, u holda barqarorlikning o’zgarishi: 5-0,4∆-2.0,6∆=0,8∆ ga teng bo’ladi. masalan; ligandlar oktaedr cho’qqilarga joylashgan bo’lsin. quyidagi rasmdan ko’rinib turibdiki, ligandlar bilan dx2-y2 va dz2 –orbitallar orasida eng ko’p elektrostatik itarishish kuchi yuzaga keladi; dzy –orbitalga esa,ligandlar kamroq ta’sir ko’rsatadi. boshqa d-orbitallar pastki energetik vaziyatni egallaydi. 2-rasm. oktaedr maydonida koordinasion birikmaning fazoviy holati va koordinat o’qlarining joylashishi (a), markaziy atomning dz2 – va dx2-y2 – orbitallarining ligandlariga nisbatan joylashishi (b). tetraedr shaklli koordinasion birikmalarda ligandlar dxy, dyz va dxz –orbitallarga eng ko’p elektrostatik qarshilik ko’rsatadi, lekin dx2-y2 - va dz2 – orbitallar pastki energetik vaziyatni egallaydi. 2-rasmda markaziy atomni o’rab turgan ligandlar hosil qilgan maydon simmetriyasiga qarab d-orbitallarning energetik joylashishi turlicha bo’lishi aks ettirilgan. kristall maydon nazariyasi koordinasion birikmalarda ligandlar bilan markaziy ion orasida faqat elektrostatik (ion) bog’lanish borligini nazarda tutadi. …

lan boyitildi. kristall maydon nazariyasining eng katta muvaffaqiyatlaridan biri koordinatsion birikmalarga xos bo’lgan rangli bo’lishini izohlashdan iborat bo’ladi. eb – va t2b – holatlar energiyasi orasidagi ayirma ∆ni hisoblash uchun spektroskopik ma’lumotlardan foydalanish mumkin. buning uchun ε=hν tenglamaga asoslanib quyidagi formulani yozish mumkin: ∆=h.c.na/λ (1) bu yerda; ∆-dy va dt – orbitallar energiyalari orasidagi ayirma, u kristall maydonda kompleksning barqarorlanish energiyasi deb ataladi; s – yorug’lik tezligi, na – avogadro soni, λ – koordinatsion birikma yutgan nurning to’lqin uzunligi, h – plank doimiyligi. misol. [cu(nh3)4]2+ tarkibli koordinatsion ion uchun ko’zga ko’rinadigan sohada maksimal yutilgan nurning to’lqin uzunligi λ=304 nm; lekin [cu(h2o)4]2+ ion uchun λ=365 nm. koordinatsion birikmaning ichki sferasidagi nh3 lar o’rnini h2o lar bilan almashtirilganida kristall maydon energiyasi ∆ qanday o’zgaradi? yechish. (1) formula asosida [cu(nh3)4]2+ va [cu(h2o)4]2+ ionlar uchun ∆larni hisoblab chiqamiz: [cu(nh3)4]2+ uchun ∆ larni hisoblab chiqamiz: [cu(nh3)4]2+ uchun ∆ = h.c.na/ λ = 6,6.10-34.3.108.6,02.1023 /304.10-9 = …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "kristall maydon nazariyasi"

1474719944_65104.doc kristall maydon nazariyasi bu nazariyani fizik olimlar g.bete va van-flek 1930 yilda taklif qilgan bo’lsalarda, faqat 1951 yildan boshlab, bu nazariya kimyoda qo’llanila boshlandi. kristall maydon nazariyasi markaziy ionning d-orbitallariga ligandlar qanday ta’sir etadi degan savolga javob beradi. erkin atom yoki erkin ionning d-orbitalidagi 5 ta holat bir-biridan energiya jihatidan farq qilmaydi, faqat ular boshqa-boshqa tomonlarga yo’nalgan bo’ladi. energiyalari bir-biriga teng orbitallar ayniya orbitallar (energiyasi jihatidan) deyiladi. markaziy ionga ligandlar yaqinlashuvi bilan d-orbitaldagi elektronlarning energetik holati o’zgaradi, markaziy ionning d-elektron bulutlari bilan manfiy ligandlar orasida o’zaro elektrostatik itarishish kuchi vujudga keladi. bu kuch...

Формат DOC, 1,0 МБ. Чтобы скачать "kristall maydon nazariyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: kristall maydon nazariyasi DOC Бесплатная загрузка Telegram