koordinatsion birikmalarning o‘simlik va hayvonlar hayotidagi o‘rni va ahamiyati

DOCX 16 pages 77.5 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 77.5 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

kompleks birikmalar mavzu: koordinatsion birikmalarning o‘simlik va hayvonlar hayotidagi o‘rni va ahamiyati o`zbekistonda koordinatsion birikmalar sinteziga doir ishlar. reja: 1. kompleks birikmalarning tuzilishi. 2. kompleks hosil bo’lishiga sababchi kuchlar. 3. kompleks birikmalar kimyosining rivojlantirishda o’zbek kimyogar- larining xizmatlari. 4. koordinatsion birikmalarni olish. kompleks birikmalarning tuzilishi. kompleks birikma shunday birikmaki, uning molekulasi yoki ioni markaziy atomga ega bo’lib, buni bir necha ion yoki molekulalar, ya’ni ligandlar qurshab turadi. kompleks birikmalar oddiy molekulalardan farq qilib, kompleks xosil qiluvchi markaziy atomni qurshab turuvchi ion va molekulalar mustaxkam bog’lab turadi. хatto eritmalarda xam u o’zining mustaxkamligini saqlab qolishga intiladi. markaziy ionning musbat zaryadi, uni qurshab turuvchi ligandlar manfiy zaryadlari yigindisidan katta bo’lsa, kation kompleks, kichiq bo’lsa anion kompleks, teng bo’lsa neytral kompleks deyiladi. cucl2 + 4nh3 --------> cucl2*4nh3 . тasser 1798 yilda birinchi kompleks birikmani cocl3*6nh3 ni xosil qildi. kompleks birikmalar tabiatda keng tarqalgan. m: xlorofill - magniyning kompleks birikmasidir.тirik xujayrani kislorod bilan ta’minlab …

2 / 16

’shimcha valentliklarini to’yintirishga intiladi; 3) markaziy atomning qo’shimcha valentlilari fazoda ma’lum yo’nalishga ega. verner nazariyasi koordinatsion nazariya deb ataladi. oddiy kimyoviy birikmalar asosiy valentliklari xisobiga, kompleks birikmalar esa elementning qo’shimcha valentligi xisobiga xosil bo’ladi. masalan: ptcl4 + 2kcl = ptcl4*2kcl k2[ptcl6] pt ning asosiy valentligi 4 ga, qo’shimcha valentligi 6 ga teng. kompleks birikma tarkibidagi markaziy atom bilan bevosita birikkan ligandlar orasidagi bog’lanishlar soni markaziy atomning koordinatsion soni deyiladi. markaziy ionning koordinatsion soni ko’pincha 1 dan 12 gacha bo’lishi mumkin. lekin 8 dan katta koordinatsion sonli komplekslar kam uchraydi. i valentli elementlarning koordinatsion soni ko’pincha 2 ga teng. masalan: [ag(nh3)2]cl, k[ag(cn)2]. ii valentli elementlarning koordinatsion soni ko’pincha 4 ga, ba’zan 3 ga va 6 ga teng bo’ladi. masalan, na[pbj3], k4[fe(cn)6], [zn(nh3)4]cl2. iii va iv valentli elementlarning koordinatsion soni asosan 6 ga teng. masalan, k3[fe(cn)6] v valentli elementlarning koordinatsion soni 7 ga teng bo’ladi. masalan, na[nbf7] umuman, ayni elementning koordinatsion soni …

3 / 16

iya nuqtai nazaridan ko’rib chiqsak. bu tuz platina (iv)-xloridning kaliy xlorid bidan birikish mahsulotidir. platina xlor ta’sir etganida platinaning har bir atomi xlor atomlariga to’rttadan elektron berib, to’rt valentli platina ioniga aylanadi. hosil bo’lgan ionlar bir vaqtda hosil bo’ladigan xlor ionlari bilan bog’lanib, tuzni hosil qiladi: ammo to’rtta xlor ionining bog’langan bo’lishi, platina ionini boshqa xlor ionlariga ta’sir etish xususiyatidan mutlaqo mahrum qila olmaydi. shuning uchun, agar boshqa xlor ionlari platina ioniga yaqin bo’lsa, platina ioni ularni darhol o’ziga torta boshlaydi. ammo platina ioniga yaqin kelayotgan har qaysi xlor ionini platina bilan bog’langan to’rtta xlor ioni itaradi. agar platina ionini tortish kuchi xlor ionlarining itarish kuchlaridan ko’p bo’lsa, xlorning yangi ionlari platina ioniga birikadi. yana boshqa xlor ionining birikishi bilan itarish kuchi ortib boradi va bu kuch tortish kuchidan ortib ketgach, boshqa xlor ionlari birikmaydi. ayni sholda platina ionlari bilan oltita xlor ioni bog’langanda ana shunday payt vujudga keladi. bitta …

4 / 16

pleks birikmaga ajratish mumkin : 1. ammiakatlar va aminatlar : [ cu ( nh3) 4 ] so4 2. gidratlar va akvokomplekslar: [ cu ( h2o) 4] so4 [ co ( h2o)6] so4 3. atsidokomplekslar: k4[fe(cn)6], k3[fe(cn)6], k2[pt(no2)4 br 2] 4. poligalogenidlar : k[jj2], k[jsl4], k[brcl2]. 5. gidridlar: lih + bh3 = li [ bh4] kh + alh3 = k [ al h4] alh3 + 3bh3 = al [ bh4] 3 nomlanishi. kompleks birikmalar ligandlari nomi quyidagicha ataladi: “ammiak” - amin, “suv”- akvo, s — tio, oh - gidrokso, — o — o — — perokso, cl- - xloro va xokazo. kompleks birikmalar quyidagicha nomlanadi : k4 [fe (cn)6 ] - kaliy ferrogeksatsianid: k3[ fe ( cn )6] - kaliy ferrigeksatsianid : [ag(nh3)2]br - diaminoargento (1) - bromid k2 [ cucl 3] - kaliy trixlorokuprat : k2[pt(no2)2cl2] - kaliy dixlorodinitroplatinat kompleks birikmalar kimyosining rivojlantirishda o’zbek kimyogarlarining xizmatlari kompleksning barqarorligi markaziy ion …

5 / 16

2+, co2+, ni2+, cu2+ va zn2+ ionlarining bir xil ligand bilan hosil qilgan koordinasion birikmalarining mustahkamligi quyidagicha o’zgaradi: mn2+ zn2+ koordinasion birikmalarning beqarorlik va barqarorlik konstantlari tajribada to’g’ri usullar bilan aniqlanadi. oraliq metallar ionlarining azotli va kislorodli ligandlar bilan hosil qiladigan komplekslari ustida tosh.du xodimlari (o’z bekiston fa a’zosi, prof. parpiyev n.a., prof. raximov x.r., dots. muftaxov a.g., dots. nigay k.g., dots. asamov k.a., tursunov a.a. va boshqalar) tomonidan olib borilgan tadqiqotlar koordinasion birikmalarning suvda va organik erituvchilarda barqarorligi, ularning ichki tuzilishi to’g’risida yangi ma’lumotlar olishga va ularning tayyorlashning yangi usullarini yaratishga imkon beradi. fermentlar hayotda ko’pchilik jarayonlarda (oziq-ovqat tayyorlashda: non pishirishda, vinosozlik, pivo, pishloq tayyorlash, choyni fermentasiyasida, sirka, spirttayyorlashda), mikrobiologiyada, farmasevtikada va tibbiyotda keng qo’llaniladi. gidrolaza sinfiga kiradigan amilaza fermentini odamning sulak bezi ishlab chiqaradi. kraxmal, glikogen va ularga yaqin bo’lgan polisaxaridlarning gidroliz reaksiyasini tezlashtiradi. fermentlarni o’rganish sohasida a.ya. danilevskiy, a.n.lebedov, a.n.bax, a.i.oparin, b.a.engel’gardt, i.berezin katta hissa qo’shdilar, hozir …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "koordinatsion birikmalarning o‘simlik va hayvonlar hayotidagi o‘rni va ahamiyati"

kompleks birikmalar mavzu: koordinatsion birikmalarning o‘simlik va hayvonlar hayotidagi o‘rni va ahamiyati o`zbekistonda koordinatsion birikmalar sinteziga doir ishlar. reja: 1. kompleks birikmalarning tuzilishi. 2. kompleks hosil bo’lishiga sababchi kuchlar. 3. kompleks birikmalar kimyosining rivojlantirishda o’zbek kimyogar- larining xizmatlari. 4. koordinatsion birikmalarni olish. kompleks birikmalarning tuzilishi. kompleks birikma shunday birikmaki, uning molekulasi yoki ioni markaziy atomga ega bo’lib, buni bir necha ion yoki molekulalar, ya’ni ligandlar qurshab turadi. kompleks birikmalar oddiy molekulalardan farq qilib, kompleks xosil qiluvchi markaziy atomni qurshab turuvchi ion va molekulalar mustaxkam bog’lab turadi. хatto eritmalarda xam u o’zining mustaxkamligini saqlab qolish...

This file contains 16 pages in DOCX format (77.5 KB). To download "koordinatsion birikmalarning o‘simlik va hayvonlar hayotidagi o‘rni va ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: koordinatsion birikmalarning o‘… DOCX 16 pages Free download Telegram