ligandlar maydon nazariyasi

DOC 1.0 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1474720006_65105.doc n o h n s h ligandlar maydon nazariyasi koordinasion birikma shunday birikmaki, uning molekulasi yoki ioni markaziy ion yoki atomga ega bo’lib, buni bir necha ion yoxud molekulalar, ya’ni ligandlar qurshab turadi. akademik yu. n. kukushkin kompleks birikmalarga quyidagi ta’rifni berdi: “kompleks birikma deganda kristall holatda bo’lmasin, eritmada bolmasin, tarkibida ligandlar bilan qurshalgan markaziy atomi mavjud birikmalarni tushunmoq kerak. kompleks hosil bo’lish hodisasi ayrim elementlardagina uchramasdan, balki d. i. mendeleyev davriy sistemasining ko’pchilik elementlariga xos hodisadir. tassir 1798-yilda birinchi bo’lib, kompleks cocl2.6nh3 ni hosil qildi. kompleks birikmalarni o’rganish shuni ko’rsatadiki, kompleks hosil bo’lishi hodisasi ayrim elementlardagini uchramasdan balki d.i.mendeliyev davriy sistemasidagi ko’pchilik elementlarga mansub bo’lgan muhim hodisadir. kompleks birikma shunday birikmaki, uning molekulasi markaziy atomga ega bo’lib, buni bir necha ion, yoxud molekulalar, ya’ni ligandlar qurshab turadi. ligand markaziy atom atrofida bitta yoki bir necha o’rin egallashi mumkin. masalan: cl-, br-, i-, co, h2o, nh3 kabi ligandlarning har …

g bo’lsa, neytral kompleks birikmalar deb ataladi. kompleks birikmalar texnikada, meditsinada, qishloq xo’jaligida, ilm-fanda katta ahamyatga egadir. kompleks birikmalar tabiatda ko’p tarqalgan. masalan, o’simliklarning yashil qismida bo’ladigan va fotosintezni amalga oshiruvchi modda xlorofill magniyning kompleks birikmasidir.tirik xujayralarni kislorod bilan taminlab turuvchi modda qon gemoglabini temirning kompleks birikmasidir. juda ko’p minerallar alyuminosilikatlar kompleks birikmalardan iborat. kompleks birikmalar hosil qilish uchun birikish, almashinish, oksidlanish, qaytarilish reaksiyalaridan foydalaniladi. hosil qilingan kompleks birikmani reaksion aralashmadan ajratib olish ham katta ahamyatga ega. buning uchun: 1) erituvchini bug’latish orqali konsentrlangan reaksion aralashma hosil qilib, uni muz va tuz aralashmasi bilan sovutib, shu moddalar aralashmasidan kompleks birikmani kristallga o’tkazishdan; 2) reaksion aralashmaga kompleks birikmani eritmaydigan, lekin kompleks hosil bo’lishida ishtirok etgan erituvchi bilan yaxshi aralashadigan boshqa biror erituvchidan oz-oz qo’sha borishdan va ekstraksiya usulidan foydalaniladi. ba’zan kompleks birikma juda tez hosil bo’ladi. masalan: cuso4 eritmasiga nh4oh eritmasi qo’shilishi bilanoq, to’q zangori tusli kompleks [ cu(nh3)4so4] birikmasi hosil …

vchanligi, elektir o’tkazuvchanligi va boshqa xossalari bo’ladi. bular ichida tadqiqotchilar etiborini o’ziga jalb etadiganlari qatoriga; komplekslarning tuzilishi, eruvchanligi, rangi, elektr o’tkazuvchanligi, oksidlanish qaytarilish xossalari, spektrlari, magnet xossalari kiradi. kompleks hosil qiluvchi sistema rangining o’zgarishini tekshirish orqali ko’pincha birikma tarkibini va uning barqaror yoki beqaror ekanligini aniqlash mumkin. kompleks birikmalarning infraqizil nur yutishini o’rganish orqali birikma tarkibidagi atomlararo bog’lanish xarakterini bilib olish mumkin. u yoki bu elementning koordinatsion birikma hosil qilish qobilyati o’ta element atomining sirtqi elektron qavati tuzilishiga va uning davriy sistemadagi o’rniga bog’liq bo’lib, koordinatsion birikmalar hosil qiluvchilar jumlasiga asosan sirtqi qavatda yetarli darajada bo’sh orbitallari bo’lgan metal ionlar kiradi. koordinatsion birikma hosil qiluvchi zarracha elektron juftining aksektori vazifasini bajaradi. agar markaziy atom kimyoviy bog’lanishda o’zining bo’sh s-orbitallari bilan ishtirok etsa, bu holda faqat δ(sigma)-bog’lanish, agar bo’sh p-orbitallar ham qatnashsa, δ- va π-bog’lanishlar yuzaga keladi(u p-, d-yoki f-orbitallari bilan ishtirok etganida ham δ-va π-bog’lanishlar kelib chiqadi. quyidagi jadvalda markaziy …

s- va p- dan tashqari d-orbitallari ham, oltinchi va yettinchi davr elementlarida bulardan tashqari yana f-orbitallar ham ishtirok etadi. binobarin, keyingi har qaysi yangi davrga o’tilganda oldingi davr elementlarining koordinatsion birikma hosil qilish imkoniyati saqlanib qoladi. quyidagi 2-jadvalda markaziy atomga xos bo’lgan koordinatsion sonlar keltirilgan 2-jadval markaziy atomga xos bo’lgan koordinatsion sonlar davr lar markaziy atomlar hosil bo’ladigan koordinasion birikmalarda markaziy atomning koordinasion sonlari 2 3 4 5 6 tekis kvad. 7 8 9 1 2 3 4 5 6 7 h-he li-ne na-ar k-kr rb-xe cs-rn fr-ku + + + + + + + - + + + + + + - + + + + + + - - + + + + + - - + + + + + - - + + + + + - - - + + + + - - - + + + + - - - - + + …

ekin s-va px-orbitallari o’zaro qoplanilaganda har doim δ-bog`lanish hosil bo`ladi). ligandlarning donorlik xossalari ulardagi s va p-orbitallardagi elektron juftlar hisobiga; akseptorlik xossalari esa, bo’sh p-va d-orbitallar hisobiga amalga oshadi. quyidagi jadvalda ligandlarning elektron donorlik vazifasini bajaruvchi atomlar ko’rsatilgan. 3-jadval ligandalr va ularning elektron donor atomlari liganddagi elektron donor atomlar molekulyar turdagi ligandlar ion turdagi ligandlar monodentat polidentat monodentat polidentat h, f, cl, br, i - - h-, f-, cl-, br-, i- - c co, c2h4 c6h6 cn- - n nh3, c5h5n, rcn, rnh2 nh2(ch2)2-nh2 no2-, n3-, scn- - o h2o r-co-ch2-co-r o-2, oh- co3-2, so42-, rcoo-, c2o4-2 s r2s r-chsh-ch2-chsh-r scn, s-2 - o yoki n - ono- h2nch3coo- o va n - edta - - s va n - - - molekulyar orbitallar usuli metal ioni bilan ligandlar orasida kovalent, ionli va boshqa tur bog’lanishlar hosil bo’lishini mantiqiy ravishda ko’rsatib beradi. molekulyar orbitallar nazariyasida har qanday zarracha to’liq kvant- …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ligandlar maydon nazariyasi"

1474720006_65105.doc n o h n s h ligandlar maydon nazariyasi koordinasion birikma shunday birikmaki, uning molekulasi yoki ioni markaziy ion yoki atomga ega bo’lib, buni bir necha ion yoxud molekulalar, ya’ni ligandlar qurshab turadi. akademik yu. n. kukushkin kompleks birikmalarga quyidagi ta’rifni berdi: “kompleks birikma deganda kristall holatda bo’lmasin, eritmada bolmasin, tarkibida ligandlar bilan qurshalgan markaziy atomi mavjud birikmalarni tushunmoq kerak. kompleks hosil bo’lish hodisasi ayrim elementlardagina uchramasdan, balki d. i. mendeleyev davriy sistemasining ko’pchilik elementlariga xos hodisadir. tassir 1798-yilda birinchi bo’lib, kompleks cocl2.6nh3 ni hosil qildi. kompleks birikmalarni o’rganish shuni ko’rsatadiki, kompleks hosil bo’lishi hodisasi ayrim elementlardagini...

DOC format, 1.0 MB. To download "ligandlar maydon nazariyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ligandlar maydon nazariyasi DOC Free download Telegram