kompleks birikmalarning qo’llanishi

DOC 63.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1474657511_65095.doc r o c h c o n m e 2 + o c o c h n h 2 r h 2 kompleks birikmalarning qo’llanishi komplеks moddalar xalq xo’jaligida ahamiyati katta. shuning uchun ham komplеks birikmalar tibbiyotda va qishloq xo’jaligida qo’llanishi kеng rivojlanmoqda. o’simliklarni hayotiy elеmеntlar bilan taminlashda komplеks birikmalarning ahamiyati kattadir. sintеtik usulda olinib dori sifatida tibbiyotda qo’llanilayotgan kimyoviy birikmalar orasida komplеks birikmalarning soni ortib bormoqda. juda ko’p dori prеparatlari, vitaminlar, minеrallar, alyumosilikatlar komplеks birikmalardan iborat. tеmir (ii) ionining tirik organizmlarda kislorod tashuvchi qizil qon tanachasi tarkibiga kirishi, yashil o’simliklardagi xlorofill tarkibini tashkil etishda qatnashadigan mg+2 ionining ahamiyati bizga malum. organizmda sodir bo’ladigan jarayonlarda qatnashuvchi biologik katalizatorlar (fеrmеntlar)ning ion kofaktorlarini kеltirib chiqarishda turli mеtall ionlarining roli juda xam katta. ularning ahamiyati quyidagicha: - fotografiya jarayonida fotoplyonka va fotoqog’ozlarning jеlatina qatlamidagi kumush galogеnidlarini eritmaga o’kazishda; - qattiq suvlarni yumshatish uchun ca va mg ionlarini bog’lash maqsadida turli komplеksonlar ishlatiladi. …

gi harakatida va murakkab moddalar hosil bo’lish jarayonida ishtirok etadi. porfiirin protеin tarkibiga kiruvchi gеtеrotsiklik birikma. uning markaziy atomi fe+2 bo’lganida bu modda gеmoxromogеn dеb ataladi. gеmoxromogеn oqsil molеkulalari bilan birgalashib gеmoglobin xosil qiladi. gеmoglobin oqsil modda globin va prostеtik gruppa – gеmdan iborat. gеm esa protoporfirin bilan koordinatsion bog’ vositasida bog’langan tеmir (ii) ionini tutgan komplеks birikmadir. gеmoglobin co tasirida o’z amaliyotini to’xtatadi, chunki co bilan juda barqaror komplеks xosil qiladi. - turli fеrmеntlar tarkibiga boshqa mеtallarning ham komplеks birikmalari kiradi. fеrmеntlar xayotda ko’pchilik jarayonlarda (oziq ovqat tayyorlashda, non pishirish, vinosozlik, pivo, pishloq tayyorlash, choyni fеrmеntatsiyasida, sirka spirt tayyorlashda) mikrobiologiya, farmatsеvtika va tibbiyotda kеng qo’llaniladi. xalq xo’jaligida katta ahamiyatga ega bo’lgan ko’pgina organik moddalar ham kompleks birikmalardan iboratdir. ular jumlasiga gemoglabin, xlorofil, ferment, vetaminlar va boshqa moddalar kiradi. kompleks birikmalar turli sohalarda keng qo’llaniladi. 1. ular ionlarni (fe2+, fe3+, ni2+, co3+) aniqlash uchun analitik kimyoda ishlatiladi. masalan: 3fecl2+2k3[fe(cn)6]→fe3[fe(cn)6]↓+6kcl 4fecl3+3k4[fe(cn)6]→fe4[fe(cn)6]3↓+12kcl …

a toza metallar (oltin, kumush va hakozolar) olish uchun kompleks birikmalardan foydalaniladi. masalan: kvars va qumdan oltinni ajratib olishda ko’pincha oltinning kislorod ishtirokida natriy sianit bilan kompleks tuz hosil qilishdan foydalaniladi. chunki oltin kislorod ishtirokida nacn bilan suvda yaxshi eriydigan kompleks birikma hosil qiladi. 4au+8nacn+o2+2h2o→4na[au(cn)2]+4naoh eritmaga o’tgan kompleks tarkibidagi oltinni rux yordamida erkin holda ajratib olish mumkin. 2na[au(cn)2]+zn→na2[zn(cn)4]+2au 3. kompleks birikmalardan bo’yoq moddalar sifatida foydalaniladi. tarkibida temir tuzlari bo’lgan zangori bo’yoq 1704-yilda dispax tomonidan qora mol qonini potash (k2co3) bilan qizdirish natijasida hosil qilingan. zangori bo’yoq k4[fe(cn)6]+fe3+→kfe[fe(cn)6]+3k+ tarkibli kompleks birikmadir. bu modda lak bilan aralashtirib ishlatiladi. hozirgi vaqtda xrom, kobalt va misning organik moddalar bilan hosil qilgan bo’yoqlari ko’p ishlatilmoqda. 4. kompleks birikmalar o’simlik va hayvonot olamida muhim rol o’ynaydi. uzoq vaqt mobaynida o9’simlik, hayvonot va odam organizmida kimyoviy jihatdan biologik sistemalar bunyodga kelgan. bularning ko’pchiligini metal organik birikmalar tashkil qiladi. tirik organizmlarda uchraydigan eng sodda komplekslar metallarning aminokislotalar bilan …

oshkentda biologik jihatdan faol bo’lgan kompleks birikmalar o’rganishga kirishildi. ligandlar sifatida aminokislotalar markaziy atom sifatida kobalt, temir, rux kabi metallardan foydalanildi. sintez qilingan kompleks birikmalarning ko’pchiligi tibbiyot uchun katta ahamiyatga ega bo’lgan dorivor priparatlardir. masalan: nikotin kislota va kobalt (ii) xloriddan hosil qilingan modda ,,koalid“ va [pt(nh3)2cl2] tarkibli kompleks birikmasi sariq qon kasalligini davolashda zaruriy dori sifatida ishlatilmoqda. analitik kimyoda kompleks birikmalarning ahamiyati katta. bunday birikmalar elementlarning modda tarkibida bor-yo’qligini bilishda (sifat analizi), modda tarkibining qancha foizini tashkil etishini aniqlashda (miqdoriy analiz) va elementlarni bir-biridan ajratish (ekstraksiya) maqsadida ishlatiladi. ko’pchilik kationlar tuzlari aralashmasiga etarli miqdorda ammiak eritmasi ta’sir ettirilganda kationlar gidroksidlar holida cho’kmaga tushadi. bunda cu2+, ag+, zn2+, ni2+, co2+ kabi ionlarning gidroksidlari mo’l ammiak eritmasida erib ketib, [cu(nh3)4]2+, [ag(nh3)2]+, [zn(nh3)4]2+, [ni(nh3)6]2+ ga o’tadi, co2+ esa kislorod ishtirok etmaganda [co(nh3)6]2+ tarkibli kompleks ionlarini hosil qiladi. co2+ kislorod ishtirok etganda esa co3+ ionining bir necha ammiakatlari hosil bo’ladi. bazi kompleks ammiakatlar …

)2[hg(cns)4] tarkibli kompleks tuzlaridan reaktiv sifatida foydalaniladi. hozirgi vaqtda metall ionlarini aniqlash uchun tarkibida maxsus atomlar gruppasi bo’lgan reaktivlar qo’llaniladi. metallarni aniqlashda, asosan tarkibida bir necha karboksil gruppalari bor α- aminokislotali reaktivlar ishlatilmoqda. ana shunday birikmalardan biri sifatida imin-di-sirka kislota hoocch2-nh-ch2cooh ni aytib o’tish mumkin. ana shu kislotaning hosilasi etelendiamintetrasirka kislota va uning 2ta vodorod atomi natriyga almashingan tuzi naoocch2-naoocch2-n-ch2-ch2-n-ch2cooh-ch2cooh trilon-b nomi bilan ataladi. bu birikma, masalan, kalsiy bilan reaksiyaga kirishganda o`zidagi ikkita natriy atomini kalsiy atomiga almashtiradi, natijada xelat koordinatsion birikma hosil bo`ladi. u uch valentli kationlar bilan ham shunga o`xshash tuzlar hosil qiladi [12]. trelon-b kompleksonlar nomi reaktivlar jumlasiga kiradi. trelon-b eritmada bo`lgan metall ionning hammasi bilan mustahkam birikma hosil qila oladi. bunday reaksiyalarni o`rganishda indikator sifatida mureksid va qora erioxrom ishlatiladi. kimyo laboratoriyalarida metallarni aniqlash uchun ko`p qo`llaniladigan reaktivlar jumlasiga kupferon h-o-nc6h5-n=o, 8-oksixinolin c9h6noh va ditizon c6h5-nh-nh-cs-nh-nh-c6h5 lar kiradi [19]. koordinatsion birikmalar galvanik qoplamalar hosil qilishda ishlatiladi. …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "kompleks birikmalarning qo’llanishi"

1474657511_65095.doc r o c h c o n m e 2 + o c o c h n h 2 r h 2 kompleks birikmalarning qo’llanishi komplеks moddalar xalq xo’jaligida ahamiyati katta. shuning uchun ham komplеks birikmalar tibbiyotda va qishloq xo’jaligida qo’llanishi kеng rivojlanmoqda. o’simliklarni hayotiy elеmеntlar bilan taminlashda komplеks birikmalarning ahamiyati kattadir. sintеtik usulda olinib dori sifatida tibbiyotda qo’llanilayotgan kimyoviy birikmalar orasida komplеks birikmalarning soni ortib bormoqda. juda ko’p dori prеparatlari, vitaminlar, minеrallar, alyumosilikatlar komplеks birikmalardan iborat. tеmir (ii) ionining tirik organizmlarda kislorod tashuvchi qizil qon tanachasi tarkibiga kirishi, yashil o’simliklardagi xlorofill tarkibini tashkil etishda qatnashadigan mg+2 ionining ahamiyati bizga malum. o...

DOC format, 63.5 KB. To download "kompleks birikmalarning qo’llanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: kompleks birikmalarning qo’llan… DOC Free download Telegram