sotsial komplektlar

DOCX 7 pages 26.7 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 26.7 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

ma’ruza.№ 3. sotsial komplektlar. ijtimoiy taraqqiyot sotsiologiysi reja: 1. sotsial startifikatsiya turlari haqida tushuncha 2. sotsial komplektlar 3. ijtimoiy taraqqiyot sotsiologiysi yuqorida keltirilgan aniq darajada aholining sotsial startifikatsiya turi - qatlamini aniqlanishiga imkon beradi. ammo ushbu yuqorida nomlari keltirilgan aholi qatlami ham aniq chegaraga ega bo‘lmasdan, ular ham o‘zlarining jamiyatdagi sotsial mavqyei, iqtisodiy, siyosiy o‘rni va rolini aniqlashda qiyinchiliklarni yuzaga keltiradi, ya'ni ularning - professiyasi malakaliligi; moddiy daromati; ma'lumotliligi, turar joy-yashashi, turmush tarzi bilan farq qilganligi sababli mavqyei, o‘rni, roli o‘zgarib turadi va shakli, guruhi aniqlashda noaniqlikni vujudga keltiradi. startifikatsiya tizimi (sistema) tiplari (turlari)ni quyidagicha izohlash mumkin. (bu uslubdan g‘arbda, asosan rossiyada keng foydalanadi). ushbu stratifikatsiya tizim tiplari alohida bir-biridan ajralgan holda emas, balki bir-birini to‘ldirish va o‘zaro bog‘lanib, mutanosiblashib ketishi bilan turmushda, sotsial-jamiyatda namoyon bo‘ladai. ushbu uslub bevosita g‘arbda va rossiyada qo‘llaniladi va sotsial stratifikatsion tizimni aniqlashda keng foydalanishga harakat qiladilar va harakat qilmoqdalar. sotsial stratifikatsiya tizimini aniqlashda uning …

2 / 7

roni zaminda esa aholini toifa, tabaqalarga bo‘linishi qadimdan ma'lum bo‘lib, ular quyidagicha amal qilingan. 1) el-elat, urug‘-qabilaviy etnik kelib chiqishidan; 2) kasbiy mansubligi, hunar-hunarmandchilik holatiga muvofiqligi; 3) diniy-e'tiqodiy qarashlari va qaysi dinga mansubligiga muvofiqliligiga; 4) shajaraviy - avlod - ajdodlariga mansublik kabi sulolaviy kelib chiqishiga qarab, e'tiborga olinib guruh, toifa va tabaqalarga bo‘linib kelinganligiga, mulkiy mavqyeiga qarab - boy, kambag‘al, batrak va to‘por, mardikor kabi holatlarga e'tibor berilgan. ma'naviy mavqyeiga qarab aholi o‘rtasida - said, eshon, xo‘ja, imom, mulla, maqsim va domla kabi guruhlarga ajratilgan holda munosabatda bo‘lingan. turoni zaminda aholi qatlamini ijtimoiy turmushning tabiiy-ob'yektiv kartinasini jamiyatdagi holatga muvofiq sotsial guruhlarga ajratilib kelingan va boshqarilgan. jamiyat taraqqiyotining bu xilda sharqona boshqarilishini tarix tajribasi, uning ob'yektiv holatda mavjudligini ko‘rsatmoqdaki, insonlarni (shaxslarni) bu tartibda guruhlash, ijtimoiy qatlam-tabaqa va toifa sifatida sotsial guruh-guruhlarga - stratalarga ajratib ijtimoiy-siyosiy mavqyei, o‘rnini to‘g‘ri qilib belgilash, shu asosda bu sotsial guruh stratalarga munosabatda bo‘lish holati jamiyatni sotsial-siyosiy …

3 / 7

zgarmas qatlamlari haqidagi tushunchalarga asta-sekin barham berilib boriladi. tabaqa, qatlam, sinflarning jamiyatdagi an'anaviy farqlari uzoq yillar o‘tishi oqibatida, tobora yemirila boradi, sotsial guruhlar - stratalarning ijtimoiy guruhlanish tendensiyasi yuzaga kelaberadi va shakllana boradi, yangicha qatlam, sinflar tobora vujudga kelib, sinflar uyushqonligi paydo bo‘lib, o‘z navbatida jamiyatni boshqarish tizimlarini shakllantirish zaruriyati vujudga kelaboshlaydi va bu ehtiyoj ko‘p holatlarda siyosiy va jamiyatni sotsial boshqarishdan tez rivojlana borishi holatlari yuz bera boshlab yangicha shakllangan aholi qatlami - sinflar talabiga jamiyatni siyosiy boshqarish tizimi ko‘p holatlarda javob bera olmay qolish holatlari yuz bergan joylar - xudud, mamlakat-davlatlarda jamiyatni yangicha boshqarishga moslashaolmay turli xil sotsial portlashlarga olib keladi va olib kelgan. bunga jahonda ko‘plab misollar keltirish, sotsial o‘zgarishlar ijtimoiy-siyosiy boshqarish tizimlari o‘zgarganligi haqidagi voqyealarni, hatto hozirgi kunda ham (jumladan, qirg‘iziston, ukraina va boshqalar) mavjudligiga guvoh bo‘lmoqdamiz. moddiy sotsial yo‘nalishining ob'yekti bu ishlab chiqarish korxonalar, muassasalar, qishloq xo‘jaligi uning turli xil sohalari, sanoat ishlab chiqarishi uning …

4 / 7

l stratifikatsiyaning yana bir eng muhim va asosiy tushunchalari sifatida namoyon bo‘ladigan sohasi, u ham bo‘lsa jamiyat sotsial - ya'ni ijtimoiy tarkibi, uning ijtimoiy guruhlari va ularning tabaqalanish belgilari (boy, kambag‘al, qashshoq, limfan - proletar, batrak, mardikor, to‘par, kapitalist, burjuy va kasbi-hunari, bilimi, mavqyei, ixtisosi va h.k.) tizimi hisoblanadi. bu sohaga yuqorida ta'kidlanib o‘tilganimizdek, ikki xil yondoshuv hozirgi zamon sotsiologlari qarashida mavjud, ya'ni sotsial stratifikatsion nazariyaga muvofiq jamiyatdagi ijtimoiy guruhlarning (hamma turdagi mehnatkashlar) ishlab chiqarishdagi ishtiroki, jamiyatning mulkka bo‘lgan munosabatlari asosida tabaqalashuvi jarayoni xususida marksistik va nomarksistik (ya'ni marksistik va unga qarshi qarashlar) yondashuvlar mavjuddir. marksistik qarashlar jamiyatning mulkiy tabaqalashuvini sinfiy nuqtai nazardan taxlil etsa, hozirgi zamondagi ko‘plab sotsiologlar ularning-marksistlarning sinfiy qarashlarini rad etib, jamiyat tabaqalanishini jamiyatning ijtimoiy guruhlar tabaqalanishini ma'lumoti, ruhiyati, maishiy shart-sharoitlari (mulkiy holati), bandlik darajasi, daromad ko‘lamlari va boshqa belgilarga ko‘ra tabaqalanishini asosiy deb hisoblamoqda. shu bilan bir qatorda bu yondashuv tarafdorlari ilmiy jihatdan yondashuv deb hisoblab, …

5 / 7

tabaqalanishi jarayonida o‘rta tabaqa konsepsiyasiga asosiy e'tiborini qaratib, bu o‘rta tabaqa konsepsiyasini o‘rta sinfiy qarash konsepsiyasi bilan uyg‘unlashtirilib o‘rta sinfiy tabaqa tendensiyasiga alohida o‘ziga xos milliy, irqiy, intellektual va moliyaviy tenglik va barqarorlik me'yori sifatida o‘ziga xos ijtimoiy barometrlik roliga muvofiq vazifani bajarmoqda, deb hisoblashmoqda, katta e'tibor berib, muhim ahamiyatga ega ekanligini ta'kidlamoqdalar. bu holat bevosita sinfiy tabaqalanishni e'tirof etish tendensiyasi hisoblanib haqiqatga yaqinlashmoqda. shu boisdan ham o‘rta sinf-tabaqa hissasining ortib borishi jamiyatdagi ijtimoiy barqarorlik sharti sifatida talqin etilmoqda. chunki o‘rta sinf vakillari miqdori (ya'ni kambag‘alning o‘rta hollashuvi, o‘rta holning boyib borishi va h.k. - a.sh.) oshib borish tendensiyasi va ulardagi mulkning o‘zgarishi - ko‘chmas mulk hajmi, bankdagi mablag‘lari (foiz asosida ko‘payishi va h.k.) ammo g‘arb va aqsh mamlakatlari aholisi turmush tarzining o‘ziga xos barometr vazifasini o‘tayotgan o‘rta sinf fenomeni, garchi rivojlangan yevropa mamlakatlari uchun ijtimoiy-iqtisodiy qadriyat darajasiga ko‘tarilib baholansada, bu qadriyat o‘rta sinf vakillarini (go‘yo kapitalizm - xalq kapitalizmiga …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sotsial komplektlar"

ma’ruza.№ 3. sotsial komplektlar. ijtimoiy taraqqiyot sotsiologiysi reja: 1. sotsial startifikatsiya turlari haqida tushuncha 2. sotsial komplektlar 3. ijtimoiy taraqqiyot sotsiologiysi yuqorida keltirilgan aniq darajada aholining sotsial startifikatsiya turi - qatlamini aniqlanishiga imkon beradi. ammo ushbu yuqorida nomlari keltirilgan aholi qatlami ham aniq chegaraga ega bo‘lmasdan, ular ham o‘zlarining jamiyatdagi sotsial mavqyei, iqtisodiy, siyosiy o‘rni va rolini aniqlashda qiyinchiliklarni yuzaga keltiradi, ya'ni ularning - professiyasi malakaliligi; moddiy daromati; ma'lumotliligi, turar joy-yashashi, turmush tarzi bilan farq qilganligi sababli mavqyei, o‘rni, roli o‘zgarib turadi va shakli, guruhi aniqlashda noaniqlikni vujudga keltiradi. startifikatsiya tizimi (sistema) tiplari (...

This file contains 7 pages in DOCX format (26.7 KB). To download "sotsial komplektlar", click the Telegram button on the left.

Tags: sotsial komplektlar DOCX 7 pages Free download Telegram