stratifikatsion tizimlar

PPTX 199.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1542008685_68248.pptx /docprops/thumbnail.jpeg mavzu: stratifikatsion tizimlar. qullik, kasta, klan va sinf. ochiq va yopiq tizimlar. ijtimoiy stratifikatsiya tizimlari. reja: 1. stratifikatsion tizimlar. 2. qullik, kasta, klan va sinf. 3. ochiq va yopiq tizimlar. stratifikatsion tizimlar. insoniyat jamiyatlarining barcha turlarida tengsizlik mavjuddir. hatto, insonlar o’rtasida iqtisodiy farqlanish deyarli yo’q bo’lgan ibtidoiy jamiyatlarda ham shahslar o’rtasida erkak va ayollar, yoshlar va keksalar o’rtasida tengsizlik mavjud. odam, masalan, ovdagi jasurligi uchun yoki u, qabilaning boshqa a’zolari fikricha, ajdodlar ruhlari bilan muloqotga kirishishga qodirligi uchun boshqalardan ko’ra yuqori mavqeni egallashi mumkin. ijtimoiy tengsizlikni ta’riflar ekan, sotsiologlar ijtimoiy stratifikatsiya haqida gapiradilar. stratifikatsiya guruhlar o’rtasidagi strukturaviy farqlar deya ta’riflanishi mumkin. tushunarli bo’lishi uchun, stratifikatsiyani geologik qatlamlar ko’rinishida faraz qilish, mumkin. jamiyatlar ham ierarxik tartibda joylashgan qatlamlardan iborat bo’lib, imtiyozga ega bo’lganlar cho’qqiga yaqin, ega bo’lmaganlar esa quyida joylashadi. stratifikatsiyada to’rt asosiy tizim mavjud: quldorlik, kasta, tabaqa va sinf. ba’zan ulardan bir nechtasi birgalikda amal qiladi, masalan: qadimgi …

vrdagi afinada ular turli sohalarda, hatto, o’ta ma’suliyatli lavozimlarda ham ishlaganlar. qullar faqatgina siyosiy va harbiy lavozimlarga qo’yilmas edi. ulardan ba’zilari savodxon bo’lib, davlat xizmatchilari bo’lib ishlar edi. ko’pchiligi hunar egallagan edi. tijorat ishi past ish hisoblangan rimda qullar savdo bilan shug’ullanar edi. hatto, ba’zi boy qullar o’z qullariga ham ega edilar. lekin ularning eng quyi tabaqasi-plantatsiya va shahtalarda ishlaganlar, ular bilan juda shafqatsiz munosabatda bo’linar edi. qullik doimo qarshilik uyg’otgan. tarix qullar qo’zg’olonlari bilan to’la. ba’zan qullar birlashib harakat qilib, ozodlikka chiqib ketar edilar. qullikka asoslangan tizimlar, masalan: plantatorlik, odatda, beqaror edi. mehnatning yuqori samaradorligiga erishish uchun qat’iy nazorat va shafqatsiz jazolar talab qilinar edi. qullar mehnatiga asoslangan tizimlarning inqirozga uchrashiga sabab, qisman qullarning qarshiligi, qisman esa majburlashga qaraganda iqtisodiy va boshqa rag’batlarning yuqoriroq samaradorligi bo’ldi. oddiy so’z bilan aytganda, qullik unchalik mahsuldor emas edi. g’arb davlatlarida xix asrgacha saqlanib kelgan qul savdosi bu tizimning so’nggi, eng keng ko’lamli …

urasi mintaqadan mintaqaga qarab o’zgaradi, shunchalik o’zgaradiki, aslida yagona tizim emas, uzoq o’xshashlikka ega bo’lgan kichik dinlar va urf-odatlar majmuasini tashkil etadi. lekin ularni bir qator umumiy tamoyillar birlashtirib turadi. oliy varnani tashkil etadigan, tozalikni eng yuksak darajasi, “qo’l tekkizilmaslar”- eng past pog’onasining timsolidir. brahmanlar “qo’l tekizilmaslar” bilan ba’zi turdagi aloqalardan o’zlarini chetda tutishlari lozim va faqatgina “qo’l tekkizilmaslar”gina nopok hisoblangan ba’zi narsalarni va hayvonlarni bevosita ushlashlari mumkin. kastalar tizimi induizmdagi reinkarnatsiya (ruxlar ko’chisihi) konsepsiyasi bilan chambarchas bog’liq. unga ko’ra, o’z kastasidagi urf-odat majburiyatlarni kanda qilgan odamlar, keyingi hayotida pastroq kastada tug’ilishlari lozim. hind kastalari tizimi hech qachon to’la statik bo’lmagan. bir insonni kastadan kastaga o’tishiga ruhsat etilmasa-da, kastalar ierarxiyasida guruhlar o’z mavqeini o’zgartirib turadi. kasta tushunchasi ba’zan hind madaniyatidan , ikki yoki bir necha etnik guruh bir-biridan irq sofligi nuqtai-nazaridan ajratilganligi hollarida qo’llaniladi. bunday hollarda , ko’pincha turli guruh vakillari o’rtasidagi nikohlarga tabu (ba’zan qonunan ta’qiqlash) mavjud bo’ladi. aqsh …

i maxsus imtiyozlarga ega edilar. oddiy xalqni esa keyinchalik”uchinchi tabaqa” deb atay boshladilar. bular krepostnoylar, erkin dehqonlar, savdogar va hunarmandlar edi. kastalardan farqli o’laroq, tabaqalar unchalik yopiq emas edi va turli tabaqa vakillari o’rtasida nikohga ruhsat etilar edi. monarxga ko’rsatgan xizmati uchun oddiy fuqaroga ritsar unvoni berilishi mumkin edi, savdogarlar esa, ba’zan unvon sotib olishga muvaffaq bo’lar edilar. tabaqalar tizimining ba’zi unsurlari buyuk britaniyada hozirgi kunda ham saqlanib qolgan. u yerda dvoryan unvonlari hozir ham katta obro’ga ega va avloddan avlodga o’tadi: yirik ishbilarmonlar, davlat arboblari va boshqa shaxslarga ko’rstagan xizmatlari uchun per yoki ritsar unvonlari berilishi mumkin. o’tmishda tabaqalar an’anaviy aristokratiya va aslzodalik tushunchalari mavjud bo’lgan joylarda paydo bo’lgan. o’rta asr yevropasidagi kabi feodal tizimlarda tabaqalar mahalliy feodal jamoalar bilan bog’liq edi- ularning har birida o’z stratifikatsiya tizimi shakllangan. ko’proq markazlashgan davlatlarda, masalan, xitoy yoki yaponiyada tabaqalar butun davlat miqiyosida shkllanar edi. ba’zan tabaqalar diniy qarashlarga asoslanib farqlanar edi, …

(masalan, kastalar tizimida shaxsning bir kastadan boshqasiga o’tishi umuman mumkin emas). 3. boshqa stratifikatsiya tizimlarida noiqtisodiy omillar yetakchi rol o’ynasa, sinflar insonlarning iqtisodiy ahvolidagi farqlar, moddiy resurslarni boshqarish va ularga ega bo’lishi bilan bog’liq. 4. boshqa stratifikatsiya tizimlarida tengsizlik birinchi o’rinda insonlar shaxsiy munosabatlarida huquq va majburiyatlarning farqliligida namoyon bo’ladi, sinflar tizimi esa, aksincha katta miqiyosdagi shaxssiz munosabatlarda, masalan, sinfiy bo’linishning eng muhim omillaridan biri-har qanday kategoriya vakillariga tegishli bo’lgan va o’z navbatida umumiy iqtisodiy ahvolga bog’liq bo’lgan mehnat qilish va haq to’lash sharoitlaridir. sinflarning moddiy boyliklarga ega bo’lishi va buning natijasida hayot tarzi jihatidan bir-biriga yaqin insonlarning yirik guruhi, deb ta’riflash mumkin. sinfiy farqlanish birinchi o’rinda insonlarning moddiy farovonligi va maslagiga bog’liq. hozirgi zamon g’arb jamiyatida quyidagi sinflar mavjud; yuqori sinf (boy, tadbirkorlar, sanoatchilar va ishlab chiqarish vositalarini bevosita nazorat qiluvchi yuqori tabaqa rahbarlari), o’rta sinf (ko’pchilik xizmatchilar va mutaxassislar) va ishchi sinfi (jismoniy mehnat bilan band odamlar). ba’zi …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "stratifikatsion tizimlar"

1542008685_68248.pptx /docprops/thumbnail.jpeg mavzu: stratifikatsion tizimlar. qullik, kasta, klan va sinf. ochiq va yopiq tizimlar. ijtimoiy stratifikatsiya tizimlari. reja: 1. stratifikatsion tizimlar. 2. qullik, kasta, klan va sinf. 3. ochiq va yopiq tizimlar. stratifikatsion tizimlar. insoniyat jamiyatlarining barcha turlarida tengsizlik mavjuddir. hatto, insonlar o’rtasida iqtisodiy farqlanish deyarli yo’q bo’lgan ibtidoiy jamiyatlarda ham shahslar o’rtasida erkak va ayollar, yoshlar va keksalar o’rtasida tengsizlik mavjud. odam, masalan, ovdagi jasurligi uchun yoki u, qabilaning boshqa a’zolari fikricha, ajdodlar ruhlari bilan muloqotga kirishishga qodirligi uchun boshqalardan ko’ra yuqori mavqeni egallashi mumkin. ijtimoiy tengsizlikni ta’riflar ekan, sotsiologlar ijtimoiy stratifi...

PPTX format, 199.0 KB. To download "stratifikatsion tizimlar", click the Telegram button on the left.

Tags: stratifikatsion tizimlar PPTX Free download Telegram