химиявий кинетика ва катализ

DOC 118.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1447000890_62145.doc химиявий кинетика ва катализ режа: 1. гамоген ва гетероген реакциялар. 2. гетероген реакциялар кинетикаси. 3. химиявий реакцияларнинг кинетик классификацияси. 4. занжир реакциялар. 5. катализ. химиявий кинетика химиявий реакцияларининг тезлиги ҳақидаги таҳлимот бўлиб, у химиявий реакцияларнинг вақт бўйича ўзгариши қонуниятларини ўрганади. турли химиявий реакциялар ҳар хил тезликда боради. баъзи реакциялар жуда тез боради, бошқалари шу даражада секин борадики, юзаки қараганда ҳатто реакция бормаётганга ўхшайди. портлаш бир онда содир бўладиган реакцияга мисолдир. бунда секунднинг улушлари қадар вақт ичида портловчи қаттиқ модда газсимон махсулотларга айланади. темирнинг занглаши, яъни коррозияланиш жараёни аста-секин борадиган реакциядир. коррозияланиш туфайли йилига ишлаб чиқариладиган металлнинг тахминан 12% бефойда йўқолади. коррозияланиш жараёни теварак атроф муҳитга боғлиқ. масалан, намлик юқори ва хавоси ўртача иссиқ мамлакатларда пўлат ва темир буюмлар ўртача минтақалардагига қараганда тезроқ занглайди. бир идишга хона температурасида водород билан кислородни аралаштириб солинса, ҳар қанча узоқ вақт қўйиб қўйилганда ҳам идишга сув томчиси пайдо бўлмайди. бунда водород кислород билан умуман …
2
нгли равишда бошқаришга имкон беради. хмиявий кинетикани ўрганишга рус олимларидан н.а.меншуткин (биринчи бўлиб эритмалардаги реакцияларнинг кинетикасини текширган), н.а. шилов (мураккаб реакцияларнинг кинетикаси ўрганган) вабошқа олимлар катта ҳисса қўшган. гомоген ва гетероген реакциялар. реакция тезлиги. реакциялар қандай моддадар орасида ва қандай шароитда содир бўлаётганига қараб гомоген ва гетероген реакцияларга бўлинади. реакцияга киришаётган моддаларнинг иккаласи ҳам бир хил фазада бўлса ва улар орасида чегара сиртлар бўлмаса (масалан, газ билан газ, суюқлик билан суюқлик бундай ракциалар гомоген реакциялар дейилади. агар реакцияга киришаётган моддалар турли фазаларда ҳамда уларни бир-биридан ажратиб турадиган чегара сиртлари бўлса, бундай системаларда содир бўладиган реакциялар гетероген реакциялар дейилади. умуман, химиявий реакцияларда реакцияга киришаётган модда массасининг ўзгариши муҳим аҳамиятга эга. шунинг учун реакциянинг тезлиги вақт бирлиги ичида реакцияга қанча модда киришганлиги (ёки реакция натижасида қанча модда ҳосил бўлганлигини) кўрсатиш керак. химиявий реакциянинг тезлиги ҳар қайси вақт оралигида ўзгарибтуради. вақт ўтган сари реакция учун олинган моддаларнинг кончентрацияси камайганлиги сабабли реакция тезлиги ҳам …
3
сли - гомоген муҳитда содир бўладиган реакцтияларни кўриб чиқдик. агар реакция турли фазалардаги моддалар орасида, гетероген муҳитда содир бўладиган бўлса, унга гомоген реакциялар кинетикаси қонуниятларини татбиқ этиб бўлмайди. икки фаза, масалан, қаттиқ ва суюқ фаза чегарасида содир бўладиган реакция химиявий ўзгариш билангина эмас, балки моддаларнинг фаза ичидан унинг сиртига чиқиши, шунингдек, маҳсулаотларининг реакция зонасидан йўқотилиши билан ҳам боғлиқ. шунинг учун гетероген реакцияларининг химиявий кинетикасида масса узатиш қонунлари, диффузия қонунлари амал қилади. гетероген реакция жараёни бир неча босқичдан (реакция зонасига ўтиш босқичи, химиявий ўзгариш босқичи вареакция махсулотларининг реакция зонасидан олиб кетилиши босқичидан) иборат бўлганлиги учун жараённинг умумий тезлиги энг секин боардиган босқичнинг тезлиги билан аниқланади. гетероген реакцияда реакция махсулотларининг концентрацияси ортиши билан улар диффузияланиши туфайли реакция зонасиданҳам чиқиб туради, шунинг учун бундай реакцияларда стационар холат вужудга келиши мумкин. бунда модданинг диффузияланиш оқими д модданинг ташқи муҳитдаги ва реакция зонасидаги концентрацияларининг айирмасига пропорционал бўлади: d = ( (c0 - cx) бунда ( …
4
c0 бўлади. k+( ( - диффузион қаршилик, k эса реакциянинг химиявий қиршилиги дейилади. умумий қаршилик химиявий ва диффузион қаршиликлар йиғиндисига тенг. реакциянинг умумий тезлиги диффузия тезлиги билан ҳам, химиявий реакция тезлиги (кинетик босқич) билан ҳам аниқланиши мумкин. шунинг учун реакция тезлигини ўрганишда шу реакция диффузия босқичида содир бўладими, шуни аниқ билиш керак. лекин баҳзан фаза чегарасининг бир қисмида реакция кинетик босқичда, бошқа қисмида эса диффузион соҳада соди бўлиши мумкин. масалан, ғовак катализатор ёрдамида реакция ўткаўилганда унинг ташқи юзасида кинетик соҳада боради, тор ғовакларнинг ичида эса диффузион соҳада борадиган реакция тезлигини ҳисоблаш учун кўпинча лангмюр тенгламасидан фойдаланилади. химиявий реакциялар кинетик классификацияси. химиявий реакциялар кинетик жизатдан реакциянинг молекулярлиги ва реакция тартибига кўра классификациясияланади.химиявий реакциянинг элементар актида иштирок этувчи молекулалар сонига қараб, реакциялар мономолекуляр (реакцияда битта молекула иштирок этади), биомолекуляр (реакция бориши учун камида иккита молекула бўлиши керак), тримолекуляр (реакцияга учта молекула киришади) ва полимолекуляр (реакцияда учтадан ортиқ молекула иштирок этади) реакцияларга бўлинади. …
5
ия тезлиги қуйидагича ифодаланади: ( = kс бунда с - бошланғич модданинг концентрацияси. биомолекуляр реакцияларда иккита молекула реакциясига киришади, масалан: h2 + j2 = 2hj оддий биомолекуляр реакциялар учун реакция тезлиги: ( = k*c1*c2 бунда с1 ва с2 - бошланғич моддаларнинг концентрацияси. тримолекуляр реакцияларда бир вақтнинг ўзида учта молекула ўзаро тўқнашиши керак. бунда қуйидаги реакция мисол бўла олади: 2no + h2 = n2o + h2o умумий холда тримолекуляр реакциянинг тезлиги қуйидагича ифодаланади: ( = кс1с2с3 бундай реакциялар жуда кам учрайди. реакция тартиби. реакция тезлигининг концентрациясига боғлиқлиги тенгламасидаги концентрациялар даража кўрсаткичларининг йиғиндиси реакция тартибини кўрсатади. шунга кўра барча реакциялар биринчи тартибли, иккинчи тартибли ва учинчи татибли реакцияларга бўлинади. юзаки қараганда реакциянинг тартиби унинг молекулярлиги билан бир хилдек кўринади, лекин аслида бундай эмас. оддий гомоген реакциянинг тартиби реакциянинг элементар актида иштирок этадиган молекулалар сонига мос келади. лекин нолинчи тартибли реакциялар ва тартиби каср сон билан ифодаланадиган реакциялар ҳам бор. вақт ўтиши билан …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "химиявий кинетика ва катализ"

1447000890_62145.doc химиявий кинетика ва катализ режа: 1. гамоген ва гетероген реакциялар. 2. гетероген реакциялар кинетикаси. 3. химиявий реакцияларнинг кинетик классификацияси. 4. занжир реакциялар. 5. катализ. химиявий кинетика химиявий реакцияларининг тезлиги ҳақидаги таҳлимот бўлиб, у химиявий реакцияларнинг вақт бўйича ўзгариши қонуниятларини ўрганади. турли химиявий реакциялар ҳар хил тезликда боради. баъзи реакциялар жуда тез боради, бошқалари шу даражада секин борадики, юзаки қараганда ҳатто реакция бормаётганга ўхшайди. портлаш бир онда содир бўладиган реакцияга мисолдир. бунда секунднинг улушлари қадар вақт ичида портловчи қаттиқ модда газсимон махсулотларга айланади. темирнинг занглаши, яъни коррозияланиш жараёни аста-секин борадиган реакциядир. коррозияланиш туфайли йилига иш...

DOC format, 118.5 KB. To download "химиявий кинетика ва катализ", click the Telegram button on the left.