органик синтезда катализ ва каталитик жараёнлар

PPT 1,8 MB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1483560266_65333.ppt слайд 1 органик синтезда катализ ва каталитик жараёнлар reja kirish asosiy qism 2. органик кимёда катализ ва каталитик жараёнлар 2.1. органик кимёда кислота – асос катализ 2.2. органик реакцияларида бренстед тенгламалари 2.3. органик синтезда координацион – комплекс катализ 2.4. органик оксидланиш – қайтарилиш реакцияларда катализ xulosa foydalanilgan adabiyotlar кириш катализ тўғрисидаги биринчи илмий маълумотлар хiх аср бошларида пайдо бўлган. 1806 йилда клеман сулъфат кислотани олиш жараёнида, яъни sо2 ни оксидланиб sо3 га ўтишида nо нинг каталитик таъсирини аниқлаган. 1811 йилда кирхгоф крахмални глюкозага айланишини суюлтирилган h2sо4 билан тажриба йўли билан тезлашишини аниқлади. 1818 йилда тенар водо-род пероксидининг парчаланишини кўпчилик қаттиқ моддалар иштирокида яхши боришини ўрганди. 1833 йилда эса митчерлих h2sо4 иштирокида спиртлардан эфирлар олган. кейинчалик катализ соҳасида яна бир қанча янгиликлар яратилди. бундай жараёнларнинг ҳаммасини митчерлих модда-ларни олишни контакт усули деб аташни таклиф этади. уларга катализ деган номни биринчи марта 1835 йилда берцелиус айтади. у яна катализни кетиши тўғрисидаги …
2
миакни ва метанолни ишлаб чиқариш-ни, тўйинмаган органик бирикмаларни гидрогенлаш реакцияларини унуми анча ошди. булардан ташқари катализни ўрганишга рус олимларидан яна баландин, рогинский, влкенштейн, борисков, семёнов, кондратев, долго-плоск ва бошқалар, ўзбекистонлик олимлардан эса цукерваник ва султон-овлар салмоқли ҳисса қўшдилар. «катализ» сўзи «катализ» сўзи грекча бўлиб, унинг маъноси «парчаланиш» - «бузи-лиш» демакдир. лекин катализатор тушунчаси бутунлай бошқа маънони билдиради. реакцияни тезлатувчи моддалар катализатордир, катализаторлар иштирокида борувчи реакциялар эса каталитик реакциялар ва бундай реакцияларнинг бориш ҳодисасига катализ деб айтилади. катализатор маҳсулот таркибига кирмайди ва реакциядан сўнг тўла ажралиб чиқади. гетероген катализ, катализнинг асосий тури бўлиб, унинг ёрдамида кўплаб ноорганик ва органик моддалар синтез қилинади, шунингдек кимёвий ва нокимёвий жараёнлар амалга оширилади. қуйида уларнинг таснифи сифатида гетероген катализаторлар иштиро-кида амалга оширадиган жараёнлар келтирилган: - қўш боғ (c=c), c=о ва уч боғ (c≡c) ларни гетерогенлаш жараёни (масалан, ёғни гидрогенлаш, бензолдан циклогексан олиш), нефт ва у асосида олинган моддаларни гидротозалаш - катализаторлар pt ёки ni; - …
3
– қайтарилиш катализлари учрайди. органик кимёда кислота – асос катализ кислота – асос катализ кислота ёки асослар (катализаторлар –минерал кислоталар, асослар, брентед-лоури ва льюиснинг кислота ва асослари) иштирокида тезлашадиган реакциялардир. бундай тип катализнинг моҳияти катализатордан ўзгаришга учраётган моддага (кислота катализ) ёки аксинча, ўзгаришга учраётган моддадан катализаторга (асос катализ) протонининг кўчиб ўтишидан иборат. оддий қилиб айтганда, кислотали катализ жараёни-нинг h+, асосли катализ эса oh- ёки бошқа бирор асосли анион таъсирида тезлашишидир. бу каталитик реакциялар қуйидагиларга бўлинади: а) алоҳида кислотали (катализатор h+ иони ёки н3о+ ионлари), б) умуман кислотали (катализатор – кучли минерал кислоталар, яъни ёки н3о+ дан ташқари) барча на кислоталар, в) алоҳида асосли (катализатор – он- ионлари), г) умумий асосли (катализатор – он- дан ташқари хоҳлаган в: (в-) асос (масалан, аммиак, аминлар, анилин ва бошқалар). аминларнинг альдегид гуруҳига бирикиши: карбонил гуруҳ углероди қутбланиш туфайли мусбат зарядланган. ўзида умумлашмаган электрон жуфти тутувчи амин азоти электронга муҳтож ўша углерод атомига ҳужум қилади. …
4
нлар бориши мумкин: а + н3о+ ан+ + н2о альдегид в + н3о+ вн+ + н2о амин ав + н3о+ авн+ + н2о аминнинг альдегидга бирикишидан ҳосил бўлган оралиқ маҳсулот . органик реакцияларида бренстед тенгламалари бренстед ва педерсен нитрамиднинг парчаланиш реакциясини тадқиқ этиб, умумий асос катализни кашф қилишган (1924 йил). улар турли асосларнинг диссосциация константаси билан шу асослар иштирокида тезлашадиган реакциянинг тезлик константаси ўртасида боғланиш мавжуд-лиги аниқлашган. кейинчалик ацетоннинг йодланиши реакцияси ўрганил-ганда ҳам тезлик константаси логарфми билан катализатор – кислотанинг диссоциланиш константаси ўртасида худди шундай боғлиқлик мавжудлиги кузатилди ва умумий кисло-тали катализ назариясига асос солинди. натижада амалда кенг қўлланила-диган бренстед тенгламалари топилди: lgrha = lgka – α(pkk) lgrb = lgkb – β(pka) бунда: rha – кислота (на) иштирокида борувчи реакциянинг тезлик константаси: rb – асос (в) иштирокида борувчи реакциянинг тезлик константаси, ка – кислота – катализаторнинг диссоциланиш константаси, rb – асос катализаторнинг диссоциланиш константаси, α ва β – берилган шароитда …
5
а-ларнинг концентрланган эритмалари соҳаси учун давом эттирилиши экан. н0 ни амалда ўлчаш учун турли кучсиз асослар (индикаторлар) дан фойдаланилади. бундай индикаторларнинг рка қийматлари одатда жадвал-ларда берилади. асос (в) нинг ютадиган ёруғлиги боғланган кислота (вн+) никидан кескин фарқ қилгани учун формуладаги иккинчи ҳад [b] ва [bh+] ни спектрометрик усулда аниқлаш мумкин. бу ўлчашларни ҳар хил концентрацияли кислота эритмаларида эритилган асос учун бажариб, айни кислотанинг турли концентрацияли эритмалари учун кислоталик функциялари топилади. юқоридаги формулада бўлса, н0 = рка бўлиши кўриниб турибди. бу ҳол [b] = [bh+] да, яъни жами асос (в) нинг тенг ярмиси протон бириктирганда содир бўлади. ҳар бир индикаторнинг кислоталикнинг жуда қисқа оралиғида ишлатиш мумкин бўлгани учун ўлчашларда бита индикатордан эмас, балки индикаторлар комплексидан фойдаланилади. қуйидаги жадвалда турли асос (индикатор) ларнинг рка қийматлари келтирилган. жадвал органик синтезда координацион – комплекс катализ катализнинг бу тури органик реакцияларнинг кўпчилигини қамраб олган ва жуда муҳим аҳамият касб этмоқда. алкенларни рутений, родий, кобальт, платина …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"органик синтезда катализ ва каталитик жараёнлар" haqida

1483560266_65333.ppt слайд 1 органик синтезда катализ ва каталитик жараёнлар reja kirish asosiy qism 2. органик кимёда катализ ва каталитик жараёнлар 2.1. органик кимёда кислота – асос катализ 2.2. органик реакцияларида бренстед тенгламалари 2.3. органик синтезда координацион – комплекс катализ 2.4. органик оксидланиш – қайтарилиш реакцияларда катализ xulosa foydalanilgan adabiyotlar кириш катализ тўғрисидаги биринчи илмий маълумотлар хiх аср бошларида пайдо бўлган. 1806 йилда клеман сулъфат кислотани олиш жараёнида, яъни sо2 ни оксидланиб sо3 га ўтишида nо нинг каталитик таъсирини аниқлаган. 1811 йилда кирхгоф крахмални глюкозага айланишини суюлтирилган h2sо4 билан тажриба йўли билан тезлашишини аниқлади. 1818 йилда тенар водо-род пероксидининг парчаланишини кўпчилик қаттиқ моддалар иштир...

PPT format, 1,8 MB. "органик синтезда катализ ва каталитик жараёнлар"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.