"нефт-газни қайта ишлашда каталитик жараёнлар"

PPTX 18 pages 134.5 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 134.5 KB

File type PPTX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

презентация powerpoint ўзму кимё факультети 5141300-нефть ва газ кимёси йўналиши 3-курс талабалари учун “нефт-газни қайта ишлашда каталитик жараёнлар” фанидан маъруза машғулоти мавзу: н. и. кобозевнинг ансамбллар назарияси тузувчи: проф. с.э.нурманов режа: 1. катализатор юзасидаги актив марказларни жойлашиши. 2. катализнинг электрон назарияси. н. и. кобозев фикрича, актив марказларнинг табиатини кристалл ҳолат билан боғлаш, катализнинг асосий турларини бўлиши гамоген, гетероген ва микрогетероген (коллоид, фермент), катализаторларни бир нуқтаи назардан қараб изоҳлашга имкон бермайди ва бу катализни умумий назариясини яратишга тўсқинлик қилади. демак, актив марказларнинг табиатини кристалл ҳолат билан боғлаш нотўғри.бу назарияга кўра, актив марказлар маълум миқдордаги бир қанча атомлар ансамблидан иборат бўлади. ансамбль бир хил атомлардан (фақат катализатор атомларидан) ёки ҳар хил атомлардан иборат бўлиши мумкин. у аморф ҳолатда, яъни кристалланиш олди ҳолатида бўлади. бундай актив марказлар, юзанинг маълум жойига адсорбция кучи билан боғланади. аморф ҳолатдаги ансамблларга нисбатан олганда кристалл фаза ёювчи вазифасини ўтайди. кристалл фаза, ҳар қандай реал юза сингари, живр-живр (мозаик) …

2 / 18

ори, одатда, унинг ёювчини қоплаш даражаси () билан ифодаланади. ёювчига сочилган катализаторнинг солиштирма активлиги (а), умумий активлик (а) нинг қоплаш даражасига () бўлган нисбатига тенг, бу миқдор жуда кичик бўлганда, яъни унинг ёювчи юзасига жуда кам миқдорда катализатор сочилгандаги қиймати, катализаторнинг суюлтирилган қатлами дейилади. 2-расм. каталитик активликнинг ёювчидаги катализатор миқдорига экстримал боғлиқлик графиги. а – умумий каталитик активлик а – солиштирма активлик  – қоплаш даражаси n  2 (n – заррачалар сони). катализаторнинг жуда суюлтирилган қатламида олиб борилган тажрибалар каталитик активликнинг умумий (а) ва солиштирма (а) активлигининг сочилган катализатор миқдорига экстеримал боғланганлигини (эгри чизиқнинг максимум ёки минимумдан ўтишини) кўрсатади. бу графикда ординаталар ўқига катализаторнинг активлиги, абцисса ўқига эса қопланиш даражаси қўйилган. чизмадан кўринадики, катализаторни қопланиши маълум даражасида максимум қийматига эга бўлади ва бу максимум жуда кучли суюлтиришда (одатда,  = 0,01-0,001 да) намоён бўлади. бу тажриба натижаларига асосланиб кобозев 1936 йилда ўзининг актив ансамбллар назариясини яратди. бу назария катализ …

3 / 18

кўпгина каталитик жараёнлар назарияни бу хулосасини тасдиқлайди.бу назарияга мувофиқ, катализаторнинг активлиги, силжиши, катакчаларнинг катталиги 1г катализатордаги (ёки юза бирлигидаги) силжиш катакчаларининг сонига боғлиқ. шунинг учун актив катализатор тайёрлаш учун силжиш катакчаларини сонини ошириш, масалан, микроғоваклар ва микроёриқларни бузиш йўли билан эришиш мумкин, металл ёювчиларда силжиш катакчаларнинг юзаси металл оксиди (ғовак) ёювчилардаги силжиш катакчаларга нисбатан анча кичик. бинобарин, металл ёювчида силжиш катакчаларининг сони, оксидли ғовак ёювчилардагига қараганда кўп бўлади, бу назарияга мувофиқ, металл катализатор актив ва заҳарланишга чидамли бўлади. ам = а0 ∙ е3м ам = м молекула оғирлигидаги катализатор активлиги. а0 – энг кичик молекула оғирлигига эга бўлган катализаторнинг бирлиги деб қабул қилинган солиштирма активлиги. катализаторлар қатори учун тааллуқли: км = к0 ∙ е3м км ва к0 – тезлик константаси. катализаторнинг молекула оғирлиги ошиши билан каталитик активлик экспоненцал равишда ошади. 0 0,2 0,4 0,6 0,8 1,0 а а а а  100 200 300 400 0,003 0,006 0,009 0,012 amakc …

4 / 18

талл ва zn2+ ва о2- ионлардан ташкил топган бўлиб, улар бир юза бўйлаб жойлашган деб фараз қилайлик: zn2+ ∙ o2- ∙ zn2+ ∙ o2- o2- ∙ zn2+ ∙ o2- ∙ zn2- - иссиқлик ҳаракати таъсирида ёки квант энергиясини ютиш натижасида о2- дан битта электрон zn2+ га эндотермик равишда ўтиши мумкин (+q), о2- + zn2+  o- + zn+ e натижада 2 ион–радикал о- ва zn+ ҳосил бўлади, яъни юзада эркин валентлик ҳосил бўлади. қуйидагича электрон алмашиниш натижасида эркин валентлик кристалл o2- + o  o- + o- e zn+ + zn2+ e zn2+ + zn+ юзаси бўйича силжиши мумкин. ион кристаллида эркин валентлик стехиометрик таркиб бузилганда ёки жуда оз миқдорда аралашма мавжудлигида ҳам намоён бўлади. масалан, zno кристаллида бир оз рух атоми аралашмаси мавжуд бўлса, иссиқлик ҳаракати натижасида рух атоми диссоцияланади. zn  zn+ + e ҳосил бўлган электрон бир иондан иккинчи ионга ўтиб туради. zn+ + e  zn …

5 / 18

қийматга эга бўлади. шунинг учун бу назария энергетик назария деб аталади. катализатор ичидаги атомларни бошқа атомлар билан бир текис қуршаб олганлиги учун уларни валентликлари тўйинган, юзадаги атомларни валентликлари эса тўйинмаган бўлади. шу сабабли уларда ортиқча эркин энергия бўлади. юзадаги атом, юзани қаерида туришига қараб, уларни энергияси турлича бўлиб, улар кристаллнинг қирраларида жойлашган, атомларни валентликларидан кўра камроқ тўйинган бўлади. ҳақиқатдан ҳам кристалл қирраларининг адсорбцияланиш даражаси, текис юзалариникига қараганда кучлироқ бўлади. катализатор (адсорбент) юзасини бир хил бўлмаслигини адсорбцияланиш бутун юза бўйлаб эмас, фақат актив марказларда боришини ленгмюр ўз назариясида кўрсатиб ўтган эди. катализаторни заҳарлаш учун жуда кам миқдордаги заҳарни кифоя қилиши ва қулай заҳарланиш ҳодисаси катализаторни бутун юзаси эмас, балки унинг жуда кичик қисми катализ жараёнида иштирок этишини, уларнинг турлича табиатда эканини кўрсатади. масалан: дипропил кетон, нитробензол ва пипероналларни платина (pt) катализатори иштирокида бир вақтда гидрогенланганда cs2 ўз миқдорига кўра турли марказларни заҳарлайди. биринчи навбатда, катализаторни заҳарланиши натижасида дипропил кетонни спиртгача қайтарилиши …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About ""нефт-газни қайта ишлашда каталитик жараёнлар""

презентация powerpoint ўзму кимё факультети 5141300-нефть ва газ кимёси йўналиши 3-курс талабалари учун “нефт-газни қайта ишлашда каталитик жараёнлар” фанидан маъруза машғулоти мавзу: н. и. кобозевнинг ансамбллар назарияси тузувчи: проф. с.э.нурманов режа: 1. катализатор юзасидаги актив марказларни жойлашиши. 2. катализнинг электрон назарияси. н. и. кобозев фикрича, актив марказларнинг табиатини кристалл ҳолат билан боғлаш, катализнинг асосий турларини бўлиши гамоген, гетероген ва микрогетероген (коллоид, фермент), катализаторларни бир нуқтаи назардан қараб изоҳлашга имкон бермайди ва бу катализни умумий назариясини яратишга тўсқинлик қилади. демак, актив марказларнинг табиатини кристалл ҳолат билан боғлаш нотўғри.бу назарияга кўра, актив марказлар маълум миқдордаги бир қанча атомлар ансам...

This file contains 18 pages in PPTX format (134.5 KB). To download ""нефт-газни қайта ишлашда каталитик жараёнлар"", click the Telegram button on the left.

Tags: "нефт-газни қайта ишлашда катал… PPTX 18 pages Free download Telegram