катализатор тайёрлаш методикалари

DOCX 8 pages 102.1 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 8
2.маъруза. катализатор тайёрлаш методикалари режа: 1. катализатор тўғрисида умумий тушунчалар. 2. катализаторли реакцияларни бориш механизми. 3. реакцияларнинг активланиш энергияси. яқин йиллар ичида ўзбекистон нефтьь, газ ва газоконденсат қазиб олиш бўйича мдхда етакчи ўринлардан бирини эгаллади. бу эса республикада юқори сифатли ёқилғи ишлаб чиқаришга ва келгусида кимё саноати учун маҳсулотлар етказиб берадиган хом ашё базасини ташкил этишга ёрдам беради. ўзбекистонда табиий газ конлари ва уларнинг заҳиралари жуда кўп. бу эса газ қазиб олинганда чиқадиган (газ билан) газоконденсатни ишлаб чиқаришни кўпайтиради. шунингдек нефтнинг ҳам заҳиралари катта, шунинг учун бухоро нефтни қайта ишлаш заводи 1997 йил ишга туширилди (қуввати 5,5 млн. т/йил, газоконденсат бўйича). газоконденсатларни юқори сифатли эканлиги – уларни таркибида нафтен ва ароматик углеводородларнинг кўплиги (70% гача) ва ундаги смола – асфальтенли бирикмаларни деярли йўқлиги, олтингугуртли органик бирикмаларни камлиги, улардан нефткимё саноати учун ва бошқа кимёвий маҳсулотлар олиш учун қимматбаҳо хом ашё эканлигини кўрсатиб турибди. нефтни қайта ишлаш саноатига янги жараёнларнинг кириб …
2 / 8
имерлаш, гидротозалаш ва ҳоказо жараёнлар учун) янги катализаторларни синтез қилиш ва саноатга жорий қилиш керак. бир реакторда, полифункционал катализатор ёрдамида икки-уч жараённи олиб бориш юқорида кўрсатилган камчиликларга барҳам беришга ёрдам беради. янги катализаторларни яратиш, саноат миқёсида синаб кўриш кўп вақт талаб қилади, шунинг учун илмий текширув ишларини олиб бориш учун янги ускуналарни қўллаш керак бўлади. бу эса илмий-тадқиқот ишларни бажариш учун кетадиган вақт ва ҳаражатларни анча камайтиради. бу ерда аналитик таҳлилда қўлланиладиган хромотограф ва физик-кимёвий анжомлар, уларни тадқиқ қилиш масаласи туради. нефтни қайта ишлаш ва нефткимёси саноатида ҳозирги вақтда саноат миқёсида жуда кўп катализаторлар ишлаб чиқарилмоқда. лекин бу катализаторларни кўпчилиги 20-30 йил аввал яратилиб саноатга тадбиқ этилган. янги назариялар асосида тайёрланган ва тадбиқ этилган катализаторлар деярли йўқ. 2.1. катализатор тўғрисида умумий тушунчалар катализаторлар – булар шундай моддаларки, реакцияга киришаётган реагентлар билан кўплаб оралиқ реакцияларга киришиб, реакцияни механизмини ўзгартириб, уни тезлигини оширади. оралиқ реакцияларда иштирок этиб бўлгандан кейин (ҳар циклдан) улар …
3 / 8
плекс иккинчи реагент билан маҳсулот ҳосил қилади ва катализатор янги циклда иштирок этишга тайёр бўлади. акт + в = ав + кт ҳар бир босқич реакцияси ўзининг активланиш энергиясига эга бўлади. (е2, е3, 2-чизиқ). бу потенциал тўсиқларнинг баландлиги, катализаторсиз бораётган реакцияни активланиш энергиясидан е1 дан кичикдир. шундай қилиб, катализатор иштирокида реакция энергетик қулай йўналишда боради ва реакцияни катта тезликда олиб боришга ёрдам беради. бошланғич (1) ва (2) энергетик ҳолат (реакцион системани) катализатор иштирокида ва катализаторсиз бир хил бўлиб қолади. демак, катализатор кимёвий мувозанатни ўзгартира олмайди, чунки у реакция йўналишига боғлиқ эмас. катализаторнинг вазифаси реакция мувозанати тезлигини ўзгартиришдадир. катализатор термодинамик мумкин бўлган реакцияларни тезлигини оширади, термодинамик мумкин бўлмаган реакцияларни тезлигини ўзгартира олмайди. баъзи бир кимёвий реакциялар активланиш энергияси катта бўлганлиги учун катализаторсиз умуман бормайди. юқори энергия тўсиғини температурани кўтариш билан реакцияни олиб бориш мумкиндек бўлиб кўринади. лекин кўпгина қайтар реакциялар учун температурани юқори кўтариш мувозанатни тескари томонга буриб юборади. бундай ҳолларда …
4 / 8
кни синтез қилиш реакциясини энергия тўсиғи, активланиш энергияси – 160 кж/моль гача пасаяди ва жараёни юқори тезликда, юқори босимда, 400-5000с да олиб борилади. бошланғич моддалар бу шароитда 20-35% гача реакцияга киришади. катализатор тайёрлаш усуллари 1) қуруқ усулда (ёндириш, тоблаш). 2) ҳўл (нам) усулда (чўктириш билан). 3) қотишма (сплавы). 4) коллоид металлар олиш йўли билан. катализатор тайёрлашда, ёювчилар сифатида, активланган кўмир, ҳар хил лойлар, каолин, шамот, силикагель, цинк оксиди, алюминий оксиди ва бошқалар ишлатилади.ni(no3)2 3000 nio + h2 кайтарилиш ni +н2о cо(no3)2 coo co cu(no3)2 cuo cu mn (no3)2 mno mn zn(nо3)2 zno zn fe(nо3)3 fe2o3 fe чўктириш, аммиакни сувли эритмасини [(nh4)2co3, na2co3, k2co3] тузлари билан амалга оширилади. чўктириш жараёни совуқ ёки иссиқ шароитда, концентрланган ва концентрланмаган эритмаларда олиб борилиши мумкин. чўктирилаётган вақтда тўла чўктиришга эришиш керак, бу эса эмпирик усулида амалга оширилади. чўктириш тезлигини, температурасини ва эритмалар концентрациясини кенг миқёсда ўзгартириш мумкин. масалан, актив zn(oh)2 ни олиш учун суюлтирилган ишқорни …
5 / 8
ади. ювилган чўкмалар термостатларда ҳар хил температураларда қуритилади ва улардан катализаторлар тайёрланади. катализаторлар таблетка, донадор, симсимон ва бошқа шаклларда тайёрланади ва махсус печларда қиздирилиб меъёрига етказилади. каталитик активлик юза билан чамбарчас боғлиқдир. шунинг учун актив компонентлар нейтрал бўлган ғовак материаллар юзасига чўктирилади. бу материалларни ёювчилар (носитель) ёки «трегерлар» дейилади. 5.2. катализаторларни қайтарилиши чўктириш ёки шимдириш, қиздириш усуллари билан олинган катализаторларни актив компонентлари оксид холида бўлганлиги учун уларни металл ҳолигача қайтариш мумкин. al2o3, cr2o3, tho3 (торий), шу кабилар водород таъсирида умуман қайтарилмайди ёки жуда қийин қайтарилади (юқоридаги реакция асосида боради). қайтарилиш (восстановление) – металл оксидларини (гидрооксидларини) водород таъсирида металл ҳолига ўтказишга айтилади. оксидлар (гидрооксидлар) + н2 металл қайтарилиш жараёни қуйидаги графикда ифодаланган (7-расм). 111111 100 200 300 400 500 r 0с, t 600 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 қайтарилиш вақти, соат 7-расм. катализаторни кайтарилиш эгри чизиги. …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "катализатор тайёрлаш методикалари"

2.маъруза. катализатор тайёрлаш методикалари режа: 1. катализатор тўғрисида умумий тушунчалар. 2. катализаторли реакцияларни бориш механизми. 3. реакцияларнинг активланиш энергияси. яқин йиллар ичида ўзбекистон нефтьь, газ ва газоконденсат қазиб олиш бўйича мдхда етакчи ўринлардан бирини эгаллади. бу эса республикада юқори сифатли ёқилғи ишлаб чиқаришга ва келгусида кимё саноати учун маҳсулотлар етказиб берадиган хом ашё базасини ташкил этишга ёрдам беради. ўзбекистонда табиий газ конлари ва уларнинг заҳиралари жуда кўп. бу эса газ қазиб олинганда чиқадиган (газ билан) газоконденсатни ишлаб чиқаришни кўпайтиради. шунингдек нефтнинг ҳам заҳиралари катта, шунинг учун бухоро нефтни қайта ишлаш заводи 1997 йил ишга туширилди (қуввати 5,5 млн. т/йил, газоконденсат бўйича). газоконденсатларни юқ...

This file contains 8 pages in DOCX format (102.1 KB). To download "катализатор тайёрлаш методикалари", click the Telegram button on the left.