bilish jarayonlari

PPTX 14 стр. 2,3 МБ Бесплатная загрузка

14 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 2,3 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 14

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 14

mavzu:bilish jarayonlari mavzu:bilish jarayonlari tuzuvchi :alimov o’lmasjon ismatovich  bilish jarayonlari quyidagi kategoriyalardan iborat 1 diqqat 2 sezgi 3 idrok 4 xotira 5 tafakkur 6 xayol  diqqat ! odamga har bir daqiqada atrof-muhitdan juda ko’p narsa va hodisalar ta'sir etib turadi. lekin odamga ta’sir etayotgan bu narsa va hodisalaming hammasi bir xil aniqlikda aks ettirilmaydi. ulardan ayrimlari aniq yaqqol aks ettirilsa, boshqa birlari shunchaki juda xira aks ettiriladi, yoki umuman aks ettirilmaydi. bu esa ana shu odamga ta’sir etayotgan narsalarga diqqatning qay darajada qaratilishiga bog’liqdir. demak, diqqatimiz qaratilgan narsa va hodisalar aniq va to’ia aks ettiriladi. diqqat tushunchasiga olimlar tomonidan bir qator ta’riflar keltirilganligini ta’kidlash mumkin. p.i.ivanov tomonidan diqqat deb- ongni bir nuqtaga to’plab muayyan bir ob’ektga aktiv qaratilishga aytiladi. odam biror narsaga zo’r diqqat bilan kirishgan paytida uning tashqi qiyofasida ayrim d’zgarishlar ko’zga tashlanadi. demak, diqqat odatda o’zining sirtqi ya'ni tashqi alomatlariga egadir. birinchidan. diqqat qaratilgan narsani yaxshi …

2 / 14

"diqqat ruhiy hayotimizning shunday yagona eshigidirki, ongimizga kiradigan narsalarning barchasi shu eshik orqali o ’tib kiradi" degan fikrlari uning ahamiyatini bildiradi. haqiqatdan ham diqqat eshigidan tashqarida qolgan narsa ongimizga yetib bormaydi. diqqat turlari ! odam ayrim narsalarga o ’z diqqatini ongli ravishda o ’zi hohlab qaratsa, boshqa bir narsalar diqqatni beixtiyor ya’ni bizning hohishimizdan tashqari jalb qiladi. odam psixik faoliyatining muayyan ob'ektga y o ’naltirilishi va to’planishida ifodalanadigan diqqat quyidagi turlarga b o’linadi. > diqqatning aktivligiga qarab - ixtiyorsiz, ixtiyoriy va ixtiyoriydan so ’nggi diqqat. > diqqatning ob'ektiga qarab - tashqi va ichki diqqat > diqqatning faoliyat turlariga qarab - individual, guruhiy va jamoaviy .ayrim adabiyotlarda diqqatning ikkita va ayrimiarida uchta deb ko’rsatiladi. ular ixtiyorsiz diqqat, ixtiyoriy diqqat va ixtiyoriydan so’nggi diqqat turlaridan iboratdir.  ixtiyorsiz diqqat deb to’satdan ta’sir qilgan biror sabab tufayli bizning hohishimizdan tashqari hosil bo’ladigan diqqatga aytiladi. odamning ko’z o ’ngida paydo bo’ladigan juda yorqin rangli …

3 / 14

q vaqt mobaynida davom etadigan diqqat turi bo’lib, u zo ’r berishlikni, ya'ni irodaviy kuch sarf qilishlikni talab etadi. ixtiyoriy diqqatning nerv fiziologik asosida miya yarim sharlarining po'stida vujudga keladigan optimal qo’zg’alish manbai bilan ikkinchi signallar sistemasining faoliyati yotadi. ixtiyoriy va ixtiyorsiz diqqatdan tashqari uning yana bir alohida turini ixtiyoriydan so ’nggi diqqatni k o ’rsatib o ’tish mumkin. bu tushuncha psixologiyaga n.f.dobrinin tomonidan kiritilgan.  diqqatning ko’lami odatda taxistoskop degan maxsus asbob bilan aniqlanadi. bu asbob yordamida ayni bir vaqtning o ’zida idrok ettiriladigan narsalar juda tez k o’rsatiladi. bunda odam o ’z diqqati doirasiga qancha narsa sig ’dira olsa, ana shunga qarab diqqatning keng yoki torligi aniqlanadi. o’tkazilgan tajribalk o’rsatishicha, katta yoshli odamlarda o ’z diqqat doiralariga ayni bir vaqtda 3 tadan 6 tagacha bir-biri bilan b og’liq b o’lmagan narsalarni sig ’dira oladilar. diqqat k o’lam ining keng bo’iishi odam idrok qilayotgan narsalarini atroflicha va chuqur aks …

4 / 14

ishi sodir bo’ladigan qobiq osti va qobiq bo’limlari.  ma’lumki bizni o’rab turgan tashqi olamdagi narsa va hodisalaming juda ko’p belgi va xususiyatlari mavjud. masalan, narsalarning rangi, ta’mi, hidi, qattiq yoki yumshoqligi, g’adir-budur yoki tekisligi, harorat va boshqalar. ana shu narsa va hodisalaming turli xil belgi, xususiyatlarini biz ham turlicha sezgi a’zolarimiz orqali ongimizda aks ettiramiz. tevarak-atrofimizdagi narsa va hodisalaming turli xil belgi hamda xususiyatlari har doim ham bizning sezgi a'zolarimizga ta’sir etib turadi. natijada bizda turli sezgilar hosil bo’ladi. chunonchi, nurlaming ko’zimizga ta'sir qilishi natijasida ko’rish sezgisi, har xil teziik va kuchlanishdagi havo to’lqinlarining quloqimizga ta'sir etishi natijasida eshitish sezgisi, nafas olish paytida havo bilan birga burun bo’shlig’iga kirgan har turli modda zarrachalarining ta'siri natijasida hid sezgisi, biror narsani qo’limiz yoki badanimizga tegib ta'sir etish natijasida ten (taktil - biror narsaning terimizga tegishi) yoki bosim sezgisi va shu kabi sezgilar har doim hosil bo’ladi. demak, sezgi deb- atrofimizdagi narsa …

5 / 14

o’lib, sezgi a'zolarimizga ta'sir ctib turgan narsa va hodisalami butun belgi hamda xususiyatlari bilan butunligicha, ya’ni yaxlit aks ettirishdan iboratdir. masalan, olmani ko’rgan paytimizda uning shakli, rangi, ta’mi, hidi va navi bilan birgalikda bir butun narsa tarzida idrok etamiz. demak, idrok qilish jarayonida deyarli barcha sezgilarimiz qatnashadi. shuning uchun ham idrok sezgiga nisbatan ancha murakkab aks ettirish jarayonidir. shaxs tevarak-atrofdagi narsa va hodisalaming faqat ayrim xossalarini ongda aks ettirib qolmaydi, balki ulaming barcha xossalarini birgalikda bir butun holda ham aks ettiradi. psixologik adabiyotiarda idrok tushunchasiga turlicha ta’riflar uchraydi. jumladan m.vohidovning "psixologiya" darsligida idrok deb sezgi a'zolarimizga ta'sir etayotgan narsa va hodisalami yaxlit holicha aks ettirishga aytiladi, deb keltiriladi. v.karimovaning "psixologiya" o’quv qo’llanmasida idrok bu bilishimizning shunday shakliki, u borliqdagi ko’plab xilma-xil predmet va hodisalar orasida bizga ayni paytda kerak bo’lgan ob‘yektni xossa va xususiyatlari bilan yaxlit tarzda aks ettirishimizni ta'minlaydi. keltirilgan ta’riflardan kelib chiqqan holda idrokka quyidigicha ta’rif berish mumkin: …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 14 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "bilish jarayonlari"

mavzu:bilish jarayonlari mavzu:bilish jarayonlari tuzuvchi :alimov o’lmasjon ismatovich  bilish jarayonlari quyidagi kategoriyalardan iborat 1 diqqat 2 sezgi 3 idrok 4 xotira 5 tafakkur 6 xayol  diqqat ! odamga har bir daqiqada atrof-muhitdan juda ko’p narsa va hodisalar ta'sir etib turadi. lekin odamga ta’sir etayotgan bu narsa va hodisalaming hammasi bir xil aniqlikda aks ettirilmaydi. ulardan ayrimlari aniq yaqqol aks ettirilsa, boshqa birlari shunchaki juda xira aks ettiriladi, yoki umuman aks ettirilmaydi. bu esa ana shu odamga ta’sir etayotgan narsalarga diqqatning qay darajada qaratilishiga bog’liqdir. demak, diqqatimiz qaratilgan narsa va hodisalar aniq va to’ia aks ettiriladi. diqqat tushunchasiga olimlar tomonidan bir qator ta’riflar keltirilganligini ta’kidlash mumkin. p.i.iva...

Этот файл содержит 14 стр. в формате PPTX (2,3 МБ). Чтобы скачать "bilish jarayonlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: bilish jarayonlari PPTX 14 стр. Бесплатная загрузка Telegram