bilishjarayonlar. sezgi, idrok, diqqat-haqidatushuncha

PPTX 50 pages 25.9 MB Free download

50 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 25.9 MB

File type PPTX

Pages 50

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 50

mavzu: bilish jarayonlar.sezgi, idrok, diqqat haqida tushuncha mavzu: bilish jarayonlar.sezgi, idrok, diqqat haqida tushuncha reja: 1.sezgining psixologik mohiyati 2.idrok to’g’risida umumiy tushuncha 3.diqqat haqida tushuncha bilish jarayonlari haqida tushuncha inson ongi bir qarashda yaxlit narsa, aslida u ayrim alohida jarayonlardan iborat. shuning uchun ham atrof-muhitni, o`zimizni bilishimizga imkon beruvchi ongni o`rganish uchun uni alohida psixik jarayonlarga bo`lib o`rgana boshlaganlar. bu jarayonlar — sezgilar, idrok, xotira, diqqat, tafakkur, nutq va boshqalardir. sezgi bu nima? ma'lumki bizni o’rab turgan tashqi olamdagi narsa va hodisalarning juda ko’p belgi va xususiyatlari mavjud. masalan, narsalarning rangi, ta'mi, hidi, qattiq yoki yumshoqligi, g’adir-budur yoki tekisligi, harorat va boshqalar. ana shu narsa va hodisalarning turli xil belgi, xususiyatlarini biz ham turlicha sezgi a'zolarimiz orqali ongimizda aks ettiramiz. demak, sezgi deb- atrofimizdagi narsa va hodisalarning sezgi a'zolarimizga bevosita ta'sir etishi natijasida ularning ayrim belgi va xususiyatlarini miyamizda aks ettirilishini aytamiz. sezgi bilish jarayonlari ichida oddiy psixologik jarayon bo’lib, …

2 / 50

lmay, balki organizmning ichki holatida ham amalga oshiriladi. sezgi nerv tizimining u yoki bu qo’zg’atuvchidan ta'sirlanuvchi reaksiyalari tarzida hosil bo’ladi va har qanday psixik hodisa kabi reflektorlik xususiyatiga egadir. sezgilarning nerv - fiziologik asosini qo’zg’atuvchining o’ziga aynan o’xshaydigan analizatorga ta'siri natijasida hosil bo’ladigan nerv jarayoni tashkil qiladi. shuningdek, sezgilarning nerv fiziologik asosini o’rganishda i.p.pavlov ta'biri bilan aytganda analizator apparati tashkil etadi. analizator - tashqi va ichki muhitdan keladigan ta'sirotlarni qabul qilib olib, fiziologik jarayon bo’lgan qo’zg’alishni psixik jarayonga, ya'ni sezgilarga aylantiruvchi nerv mexanizmlari tizimi. analizator apparati 3 qismdan tashkil topgan bo’lib, ular quyidagilardan iborat: periferik (reseptor) - tashqi quvvatni nerv jarayoniga o’tkazadigan maxsus transformator qismi; analizatorning periferik bo’limining markaziy analizator bilan bog’laydigan yo’llarni ochadigan afferent (markazga intiluvchi) va efferent (markazdan qochuvchi) nervlar; analizatorning periferik bo’limlaridan keladigan nerv signallarining qayta ishlanishi sodir bo’ladigan qobiq osti va qobiq bo’limlari. sezgilar tasnifi va turlari. sezgilar qaysi a'zolar yordamida hosil qilinishiga qarab, quyidagi turlarga, …

3 / 50

a reseptorlari ichki tana a'zolarida, to’qimalarda joylashgan sezgilar. sezgilarning tasnifi va bu boradagi tadqiqotlarni tahlil qilamiz. dastlabki mulohazalar interoreseptiv sezgilar u borasida rus psixologi a.r.luriya tadqiqot ishini olib borgan. uning fikricha, interoreseptiv sezgilar asl, tub, ma'nodagi sezgilar emas, balki emosiyalar bilan sezgilar o’rtasidagi oraliq sezgilar sifatida namoyon bo’ladi. 12 psixologiya fanida mazkur sezgilar to’la o’rganilmaganligi sababli uni "noma'lum hislar" deb atalgan. bu asosan ichki organlarning xastaliklarida vujudga keluvchi holatlarni diagnostika qilishda alohida ahamiyat kasb etadi. interoreseptiv sezgilar insonning kayfiyatida, emosional reaksiyalari o’zgarishida ko’zga tashlanadi, bolada esa xatti-harakatning keskin o’zgarishiga sabab bo’ladi. chunki bola tana a'zolaridagi ichki holatini anglash, his qilish imkoniyatiga ega emas. shuning uchun undagi xatti-harakatning umumiy o’zgarishi belgilardan buni sezish mumkin. interoreseptiv sezgilar organizmdagi ichki jarayonlarni o’zaro o’rin almashtirish muvozanatini ta'minlab turishning asosi hisoblanadi. bu jarayonni bir so’z bilan aytganda, organizmdagi jarayonlarni o’zaro o’rin almashib turishning gemostazi (barqarorligi) deb ataladi. proprioreseptiv sezgilar. tanamiz va gavdamizning holati hamda harakatlari …

4 / 50

chburchak shisha prizma orqali o’tib singanda hosil bo’ladigan rang xromatik ranglar deb atalib, ularga kamalak ranglar, ya'ni qizil, zarg’aldoq, sariq, yashil, havo rang, ko’k, binafsha tuslarini qamrab oladi. odatda oq rang, qora rang, kulrang va ularning turlicha ko’rinishlari axromatik ranglar deb nomlanadi. eshitish sezgilari eshitish sezgilari tovushlarni eshitishdan iborat bo’lib, musiqaviy va shovqinli tovushlarni aks ettiradi. odatda tovushlar oddiy va murakkab turlarga ajratiladi, ularning birinchisi tonli, ikkinchisi esa bir necha tondan tashkil topadi. tonlardan biri asosiy ton hisoblanib, u tovushning balandigini, kuchini belgilaydi, boshqalari keluvchi tovushlar sanalib, ular obertonlar deyiladi. musiqa asboblaridan taralayotgan tovushlarning o’ziga xosligi fan tilida tembr deb ataladi.. hid bilish sezgilari hid bilish sezgilari hid bilish sezgilariga hidlarni his qilish kiradi va ularning organi burun kavagining yuqori tomoni hisoblanib, bu yerda hid bilish hujayralari hamda sezuvchi nerv tarmoqlari joylashgan. ular shilliq pardalarda botib turadi. hidli moddalar sezuvchi nervni qo’zg’aydi. hid bilish markazi bosh miya yarim sharlari orqa …

5 / 50

i ikki xil axborotni qabul qilish imkoniyatiga ega bo’lib, birinchisi tegish va tarqalishini tuyish sezgilari, ikkinchisi esa silliq yoki g’adir - budurni tuyish bilan tavsiflanadi. odatda tana a'zosiga narsalarning tegishini sezish tashqi qo’zg’atuvchi kuchayganda siqiq sezgiga aylanadi, u yanada kuchayganda og’riq sezgisiga aylanadi organik sezgilar organik sezgilarning reseptorlari ichki organlarda, qizilo’ngach, me’da, ichak, qon tomirlari, o’pka va shu kabilarda joylashgan bo’ladi. ichki organlardagi jarayonlar organik sezgilar reseptorlarining qo’zg’atuvchilaridir. ularga quyidagilar kiradi: a) og’riq sezgilar; b) chanqoq sezgilari; v) noxush tuyg’ular; g) ochlikni sezish. sezgilarning umumiy qonuniyatlari sezgilarning yuzaga kelishi ma'lum qonuniyatlarning asosida yuz beradi. sezgilar biror bir sezgi a'zosining qo’zg’alishidan hosil bo’ladi. qo’zg’atuvchi reseptorga ta'sir etishi bilanoq sezgi hosil bo’lmaydi. qo’zg’atuvchi ta'sir eta boshlagandan bir necha vaqtdan keyin sezgi hosil bo’ladi. lekin sezgilarning har xil turlari faqat o’ziga xosligi bilan emas, balki ular uchun umumiy bo’lgan xususiyatlar bilan ham ifodalanadi. sifat - mazkur sezgining asosiy xususiyati bo’lib, uni boshqa sezgi …

Want to read more?

Download all 50 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bilishjarayonlar. sezgi, idrok, diqqat-haqidatushuncha"

mavzu: bilish jarayonlar.sezgi, idrok, diqqat haqida tushuncha mavzu: bilish jarayonlar.sezgi, idrok, diqqat haqida tushuncha reja: 1.sezgining psixologik mohiyati 2.idrok to’g’risida umumiy tushuncha 3.diqqat haqida tushuncha bilish jarayonlari haqida tushuncha inson ongi bir qarashda yaxlit narsa, aslida u ayrim alohida jarayonlardan iborat. shuning uchun ham atrof-muhitni, o`zimizni bilishimizga imkon beruvchi ongni o`rganish uchun uni alohida psixik jarayonlarga bo`lib o`rgana boshlaganlar. bu jarayonlar — sezgilar, idrok, xotira, diqqat, tafakkur, nutq va boshqalardir. sezgi bu nima? ma'lumki bizni o’rab turgan tashqi olamdagi narsa va hodisalarning juda ko’p belgi va xususiyatlari mavjud. masalan, narsalarning rangi, ta'mi, hidi, qattiq yoki yumshoqligi, g’adir-budur yoki tekisligi, ...

This file contains 50 pages in PPTX format (25.9 MB). To download "bilishjarayonlar. sezgi, idrok, diqqat-haqidatushuncha", click the Telegram button on the left.

Tags: bilishjarayonlar. sezgi, idrok,… PPTX 50 pages Free download Telegram